Bevroren EU-geld vergroot Hongaars tekort

Het Hongaarse begrotingstekort komt dit jaar uit op 7,5% van het bbp, meldt Portfolio op basis van de eigen raming van het ministerie van Financiën. Zonder ingrepen was dat 8,3% geworden. In beide gevallen ligt Hongarije ruim boven de Europese tekortgrens van 3%.

Daar zit geen plotselinge crisis achter, maar een slepende politieke patstelling. Miljarden aan Europees herstelfondsgeld waarop Boedapest rekende, blijven bevroren omdat de regering niet voldoet aan de Brusselse voorwaarden rond de rechtsstaat. Intussen blijft Hongarije uitgeven aan projecten die eigenlijk met EU-geld zouden worden betaald. De rekening wordt voorlopig met extra schuld gefinancierd.

Hoe geblokkeerde vergoedingen schuld worden

De Recovery and Resilience Facility (RRF), het Europese herstelfonds na de pandemie, werkt volgens een eenvoudig principe: eerst uitgeven, daarna terugbetaald krijgen. Regeringen schieten geld voor; de Europese Commissie betaalt pas uit wanneer zij heeft vastgesteld dat afgesproken hervormingen zijn uitgevoerd (European Commission, Regulation 2021/241).

Voor Hongarije zitten die terugbetalingen vast. De Commissie stelde 27 voorwaarden op het gebied van rechterlijke onafhankelijkheid, corruptiebestrijding en aanbestedingshervormingen voordat er RRF-geld kan vloeien (Commission). Daarnaast bevroor de Raad via het conditionaliteitsmechanisme € 6,3 miljard, goed voor 55% van de vastleggingen onder drie cohesieprogramma's (Council).

De schade wordt zichtbaar in twee cijfers. Volgens Portfolio, dat zich baseert op cijfers van het ministerie van Financiën, verklaart het ontbreken van RRF-toegang alleen al ongeveer 1,1 procentpunt van het bbp aan extra tekort. Anders gezegd: ongeveer een zevende van het volledige Hongaarse tekort bestaat doordat Boedapest uitgaven deed waarvoor het Brusselse terugbetaling verwachtte, terwijl Brussel die betaling weigert. Als het geld uiteindelijk alsnog binnenkomt, verwacht het ministerie dat het saldo met ongeveer 0,5 procentpunt verbetert (Portfolio). Telex/G7 formuleerde het scherper: zonder EU-geld was het tekort boven 8% uitgekomen.

Wanneer een regering blijft uitgeven voordat de EU heeft betaald, moet iemand het gat overbruggen. De Hongaarse schatkist geeft extra schuld uit, spreekt reserves aan of laat financiering via staatsvehikels lopen. Een politiek conflict over rechterlijke hervormingen is zo een concrete financieringslast geworden.

Wie betaalt voor de patstelling

Bouwbedrijven, lokale overheden en projectuitvoerders blijven geld ontvangen. Politici vermijden bovendien het zichtbare gezichtsverlies van stilgevallen projecten met een EU-logo op het bouwbord. Zij zijn de kortetermijnwinnaars.

De kosten komen terecht bij de Hongaarse belastingbetaler. Meer staatsleningen betekenen hogere rentelasten, die in de begroting concurreren met publieke diensten. De MNB, de Hongaarse centrale bank, legt een direct verband tussen de rente die de staat betaalt en de rentetarieven in de bredere economie (MNB). Als de overheid meer moet betalen om obligaties te plaatsen, herprijzen banken uiteindelijk ook krediet aan bedrijven en huishoudens.

De forint vergroot die druk. Zien beleggers de geblokkeerde EU-terugbetalingen niet als een tijdelijk kasprobleem maar als een blijvend politiek risico, dan eisen zij een hogere rente om aan Hongarije te lenen, of bouwen zij hun positie in forintactiva af. De ECB wijst er overigens op dat wisselkoersen reageren op renteverschillen tussen landen en op beleggersvertrouwen (ECB). Een zwakkere forint maakt import duurder en werkt door in de prijzen die Hongaarse huishoudens betalen.

Polen laat zien wat uitstel kost

Polen is het dichtstbijzijnde precedent. Het Poolse herstelplan lag ongeveer twee jaar vast tijdens het rechtsstaatconflict tussen Warschau en Brussel. In juni 2026 had Polen, na betere politieke verhoudingen, € 34,15 miljard ontvangen, ongeveer 62% van de totale toewijzing (Bankier, Strefa Inwestorów). Polen laat zien dat vertraging geld kost, ook wanneer de middelen uiteindelijk binnenkomen. De regering moet immers in de tussentijd lenen en rente betalen over die overbrugging.

Roemenië maakt vooral de marktkant duidelijk. De centrale bank waarschuwde dat de risico's voor de financiële stabiliteit verhoogd blijven, terwijl Roemenië een van de grootste tekorten in de EU heeft (Digi24). Obligatiebeleggers vragen al een hogere vergoeding om aan Boekarest te lenen dan aan andere grote Midden-Europese regeringen (Bursa). Hongarije dreigt in dezelfde categorie terecht te komen: een land waar begrotingsgeloofwaardigheid geen tijdelijke zorg is, maar een vaste vraag.

Het Hongaarse tekort besmet de buurlanden niet automatisch. Wel vergelijken beleggers begrotingsdiscipline binnen de regio. Een land dat leent om een gat te vullen dat het kan dichten door aan juridische voorwaarden te voldoen, oogt anders dan een land dat leent om te investeren. De vraag is of Boedapest die voorwaarden alsnog vervult, of blijft betalen om dat niet te hoeven doen.