Brandstofpiek bemoeilijkt ECB-rentebesluit in oktober

In september liepen de consumentenprijzen in Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje sneller op dan economen hadden verwacht, vooral door brandstof, meldt Bloomberg. Buiten energie en voedsel veranderden de prijzen nauwelijks. Voor de Europese Centrale Bank (ECB), die de rente voor het eurogebied bepaalt, is dat verschil relevant bij het rentebesluit van 29 oktober (ECB).

Een zuivere vergelijking gebruikt de geharmoniseerde index: een gezamenlijke mand met goederen en diensten waarmee de EU de inflatiecijfers van landen vergelijkbaar maakt. Volgens die maatstaf lagen de prijzen in Spanje 5,0% hoger dan een jaar eerder en in Italië 4,1% (INE, Istat). In Frankrijk kwam de stijging uit op 3,4%, in Duitsland op 3,3% (Insee, Destatis).

Energie stuwde de prijzen op

De gemene deler is energie. De prijzen lagen daar 14,9% hoger dan een jaar eerder in Duitsland en 22,3% hoger in Italië. Daar kostte diesel voor wegverkeer alleen al 34,9% meer (Destatis, Istat).

Het Spaanse inflatiecijfer is deels een rekeneffect. In september 2025 daalden de brandstofprijzen, terwijl ze dit jaar stegen. De vergelijking op jaarbasis begint daardoor op een laag niveau en vergroot de gemeten stijging (INE).

De kerninflatie, waarin de sterk schommelende prijzen van energie en voedsel buiten beschouwing blijven, geeft een rustiger beeld. In Duitsland bleef die op 2,4% (Destatis). In Italië liep ze op van 1,5% naar 1,7%; in Spanje steeg ze met 0,2 procentpunt naar 3,1% (Istat, INE).

Frankrijk publiceert in de voorlopige raming geen kerninflatie, maar de prijsstijging van diensten versnelde er van 1,9% naar 2,2% (Insee). Die beperkte bewegingen steken af tegen de sterke stijging van de energieprijzen. Uit de cijfers over september valt niet op te maken of het een het ander heeft veroorzaakt.

Wie betaalt de rekening, en hoe steun het cijfer beïnvloedt

De hogere brandstofrekening treft vooral mensen die veel liters verbruiken: forenzen zonder treinverbinding, transporteurs, boeren en huishoudens die met stookolie verwarmen.

Ook de manier waarop overheden die rekening verlichten, beïnvloedt wat de prijsindex laat zien. Een accijnsverlaging drukt de prijs aan de pomp en daarmee de gemeten inflatie. Een gerichte uitkering helpt bepaalde huishoudens, maar verandert het prijsindexcijfer niet. Duitsland verlaagt de brandstofaccijns vanaf 1 oktober met ongeveer 17 cent per liter, te laat om het septembercijfer te beïnvloeden (Zeit). Frankrijk koos eerder voor gerichte steun (Reuters via Investing.com). Het Duitse inflatiecijfer voor oktober zal daardoor waarschijnlijk lager uitvallen dan de rekening aan de pomp doet vermoeden; het Franse cijfer weerspiegelt wel de volledige prijs.

Waar de ECB op moet letten

De ECB verhoogde haar depositorente op 10 september naar 2,50%, voordat deze cijfers bekend waren (ECB). De depositorente is de rente die de centrale bank banken betaalt als zij hun geld daar een nacht stallen. Banken baseren hun eigen leentarieven er mede op. Een verhoging raakt daarom eerst mensen met een hypotheek waarvan de rente variabel is, daarna degenen van wie de rentevaste periode afloopt en bedrijven die kort lenen.

In augustus bedroeg de inflatie in het eurogebied 3,2%, terwijl de kerninflatie afnam tot 2,4% (Eurostat). Het argument voor een nieuwe verhoging komt vooral uit de eigen ramingen van de ECB. In september verwachtten haar medewerkers dat hogere energiekosten zouden doorwerken in andere prijzen en dat de kerninflatie in 2027 een piek van 2,8% zou bereiken (ECB-ramingen). Als bedrijven hogere brandstofkosten doorberekenen in de prijzen van vervoer, voedsel en diensten, kan uitstel die ontwikkeling versnellen.

Het argument om te wachten is eenvoudiger. Een hogere rente levert geen extra olie op. Ze maakt leningen duurder en remt de bestedingen, maar dat effect laat maanden op zich wachten. Mensen met een variabele rente en bedrijven met veel schulden zouden dus meer gaan betalen, terwijl brandstof even duur blijft.

De cijfers over september wijzen tot nu toe op energie als oorzaak van de prijsstijging, terwijl de bredere prijsdruk beperkt blijft. In Duitsland, Italië en Spanje veranderde de kerninflatie hooguit met enkele tienden van een procentpunt; voor Frankrijk is alleen het cijfer voor diensten beschikbaar. De raming voor het eurogebied die Eurostat op 2 oktober publiceert, kan dat beeld nog bijstellen (Eurostat). Tot die tijd zou een renteverhoging op 29 oktober vooral steunen op de ramingen van de ECB en minder op de prijzen die al zijn gemeten.