G7 belooft 100 miljoen vaten, dieselvolume blijft onbekend

De G7-leiders spraken op 2 oktober af om binnen vier maanden 100 miljoen vaten ruwe olie en geraffineerde brandstoffen vrij te maken. Binnen de eerste 20 dagen zou daar diesel bij zitten (verklaring van de G7). De verklaring noemt geen hoeveelheid diesel, geen verdeling over landen en geen onderscheid tussen nieuwe vaten en eerder toegezegde olie. Vier dagen later weten Europese afnemers nog altijd niet hoeveel extra diesel de belofte oplevert, of wanneer die beschikbaar komt.

De vrijgave loopt via de IEA (International Energy Agency), waar landen die olie invoeren afspraken maken over noodvoorraden. Diezelfde dag liet Donald Trump zijn dreigement vallen om de Amerikaanse dieseluitvoer te verbieden (The Journal), zoals we eerder meldden (To Brief).

Oude beloften in een nieuw getal

De overlap met eerdere toezeggingen gaat terug tot maart. Toen spraken de 32 leden van de IEA af om na de verstoring in het Midden-Oosten 400 miljoen vaten beschikbaar te stellen (IEA). Op 2 oktober telde IEA-directeur Fatih Birol ongeveer 325 miljoen vrijgegeven vaten; zo’n 75 miljoen moest nog volgen (Euronews).

‘Vrijgegeven’ betekent niet altijd dat brandstof van eigenaar wisselt. Italië verlaagde in maart de voorraden die bedrijven in het buitenland verplicht moesten aanhouden. Die regeling gold voor petroleumcokes, bitumen, smeermiddelen en stookolie, maar noemde geen diesel (Italiaans besluit). Zo’n vat geeft bedrijven ruimte om hun voorraden te gebruiken; het zegt niets over verkoop of levering.

De G7-verklaring eist dat de toezeggingen uit maart volledig worden uitgevoerd en zegt dat al geleverde vaten meetellen (verklaring van de G7). S&P Global las de 100 miljoen vaten als de laatste tranche van de afspraak uit maart. Reuters meldde dat onduidelijk bleef hoeveel overlap er was (S&P Global, Reuters).

De samenstelling van de vrijgave telt net zo zwaar als het totaal. Birol zei tegen de leiders dat de uitvoer van ruwe olie uit het Midden-Oosten was hersteld, terwijl de stroom van geraffineerde producten ernstig beperkt bleef (IEA). Ruwe olie moet eerst door een raffinaderij voordat er diesel van kan worden gemaakt; opgeslagen diesel kan rechtstreeks naar groothandelaren. Zonder uitsplitsing is niet te zien welk deel van de belofte het tekort aan geraffineerde producten moet verlichten.

Van veiling naar tank

Nederland laat zien hoeveel tijd die route kost. COVA, het Nederlandse agentschap voor strategische voorraden, verkoopt diesel uit het Nederlandse aandeel van het programma van maart aan de hoogste bieder. De prijs is gekoppeld aan de groothandelsmarkt (COVA-veiling). Nederlandse automobilisten krijgen dus geen automatische korting; voordeel kan alleen ontstaan als de groothandelsprijs daalt.

Biedingen moeten uiterlijk 8 oktober om 11.00 uur binnen zijn. Het laden loopt van 1 tot en met 30 november (COVA-veiling). Dat laat zien dat de diesel aan een handelaar wordt verkocht en pas weken na de veiling uit de opslag vertrekt. Uit één veiling valt niet af te leiden wanneer alle reserv diesel beschikbaar komt.

Andere regeringen hebben minder bekendgemaakt. Het Duitse ministerie van Economische Zaken zei dat de IEA geen verzoek had gedaan waarin het Duitse aandeel voor oktober was vastgelegd (Duitse regering). Emmanuel Macron, die het overleg voorzat, zei dat Frankrijk voorrang zou geven aan diesel, maar noemde geen hoeveelheid of datum (Élysée).

Wie profiteert, en wanneer?

De Europese Commissie zei op 2 oktober dat de dieselvoorziening in de EU voorlopig stabiel was, terwijl de prijzen hoog bleven (Europese Commissie). Het Europese probleem is dus vooral de hoge prijs van brandstof, waardoor de invoer zwaar weegt. Door het Amerikaanse dreigement in te trekken, bleef een bestaande aanvoerroute open: in de eerste helft van 2026 kwam 40% van de Europese dieselinvoer uit de VS, volgens BNP Paribas.

Europese dieseltermijncontracten, voor levering op een later moment, daalden op 2 oktober met ongeveer $83 per ton, ofwel 5,75% (Reuters). Beide aankondigingen kwamen op dezelfde dag; de prijsdaling nam later weer af (S&P Global). Uit een beweging op één dag valt niet op te maken of diesel blijvend goedkoper wordt.

Als de groothandelsprijzen dalen, profiteren transportbedrijven, boeren, bouwbedrijven en automobilisten die op diesel rijden. Dat voordeel komt wel langzaam door. Aan de pomp betalen automobilisten ook belastingen en de marge van de verkoper, terwijl de brandstof daar vaak al weken eerder is ingekocht.

Voor verkochte voorraden moeten de agentschappen uiteindelijk nieuwe olie inkopen, tegen de prijzen die dan gelden. Nederlandse automobilisten betalen COVA al via een heffing van 0,8 cent per liter, verwerkt in de pompprijs (COVA). Geen enkele regering heeft gezegd hoeveel het aanvullen kost of wie een eventuele prijsstijging betaalt.

Voorlopig staat één ding vast: Europa kan nog altijd niet zeggen hoeveel van de 100 miljoen vaten nieuwe diesel is. Een uitvoeringsverslag van Birol, dat binnen 20 dagen wordt verwacht, kan daar duidelijkheid over geven (verklaring van de G7). Daarin moet staan hoeveel vaten nieuw zijn en hoeveel al bij de toezegging van maart hoorden, en welk deel uit diesel bestaat.