Galați-aanval versnelt Roemeense droneverdediging

Op 29 mei sloeg een Russische Geran-2-drone in op een appartementencomplex in Galați, Roemenië. Een moeder en haar tienerzoon raakten gewond. Het was de eerste aanval op een woongebouw op NAVO-grondgebied sinds de volledige Russische invasie van Oekraïne. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte veroordeelde "Russia's reckless behavior" (Kyiv Independent). Via de collectieve kanalen volgde daarna weinig. Roemenië koos ervoor artikel 4 van de NAVO, waarmee een bondgenoot formeel overleg kan vragen bij een dreiging, niet in te roepen. Boekarest ging verder via bilaterale lijnen.

Langs de oostflank ontstaat intussen een parallelle defensiearchitectuur: wapencontracten, versnelde inzet en industriële samenwerking, zonder te wachten op instemming van alle 32 NAVO-landen.

Contracten getekend, wapens pas over jaren

Roemenië tekende vóór de deadline van 31 mei voor SAFE, het nieuwe gezamenlijke EU-programma voor defensie-uitgaven, voor bijna € 1,5 miljard aan antidronencontracten. Daaronder vallen zeven Rheinmetall SKYNEX-luchtafweersystemen en meer dan 400.000 stuks gespecialiseerde munitie (Capital.ro). De levering duurt één tot twee jaar. Tot die tijd kan Roemenië drones met gevechtsvliegtuigen achtervolgen, maar heeft het geen grondgebonden systeem om ze boven steden neer te halen.

Italië stuurde op 3 juni vier Eurofighter Typhoons en ongeveer 180 militairen naar de luchtmachtbasis Mihail Kogălniceanu. Op 15 juni volgt een bilaterale trainingsmissie tegen drones (NewsUkraine). Beide inzetten stonden al gepland vóór de aanval op Galați. Die gaf er vooral politieke urgentie aan.

De Roemeense president sprak op 4 juni met zijn Estse ambtgenoot Alar Karis over "nauwe samenwerking bij antidronenprojecten" (ERR). Het communiqué noemde geen systemen, tijdlijnen of technologieoverdracht. Estland heeft sensoren langs de grens, maar geen actieve capaciteit om drones neer te schieten. Het land kan ze dus zien aankomen. Vernietigen kan het ze niet.

Waar de echte beweging zit

Het Poolse staatswapenbedrijf PGZ sloot een productieovereenkomst met het Estse Frankenburg Technologies voor antidronenraketten, met een capaciteit van 10.000 stuks per jaar (Army Recognition). Daarmee positioneert Polen zich als massaproductiecentrum voor antidronenmunitie aan de oostflank.

Oekraïne stuurt gespecialiseerde antidronenteams rechtstreeks naar Roemenië, Letland, Litouwen en Estland. Zo gaat frontlinie-ervaring naar landen die deze dreiging zelf nog nooit in die vorm hebben meegemaakt (Romania Insider). Finland, dat op 15 mei de luchthaven van Helsinki drie uur sloot na een eigen dronealarm, keurde € 50,2 miljoen aan noodfinanciering voor dronedefensie goed en verhoogde de inkoopmachtiging tot 2032 met ruim € 1 miljard (Finnish Government).

Waarom collectieve structuren te traag zijn

Het belangrijkste EU-beleid tegen drones, het actieplan dat Commissievoorzitter Von der Leyen in Vilnius aankondigde, is geen wetgeving maar een niet-bindende mededeling. Het handhavingskader mikt op 2030. De European Drone Defence Initiative moet eind 2026 een eerste capaciteit hebben en eind 2027 volledig operationeel zijn (UAV Defence, 2EU Brussels). De NAVO biedt een inkoopmarktplaats voor antidronensystemen en oefenkaders. Dat helpt bij interoperabiliteit, maar het is geen verenigd commando dat om drie uur 's nachts een drone boven Galați kan neerhalen (Defense News).

De SAFE-deadline duwde landen ertoe uiterlijk 31 mei contracten te tekenen. De collectieve EU-kaders zijn op zijn vroegst in 2027 operationeel. Nationale inkoop onder SAFE wordt daardoor de feitelijke Europese defensiearchitectuur: bilateraal in uitvoering, collectief vooral in ambitie.

Voor NAVO-burgers die worden geraakt door overslaande oorlogsschade bestaat geen compensatiekader. Volgens de Roemeense autoriteiten kregen de slachtoffers in Galați geld uit het nationale noodfonds voor sociale bijstand, hetzelfde instrument dat na overstromingen wordt gebruikt.

Zelfs over de vraag of optreden nodig is, bestaat binnen de alliantie geen overeenstemming. De Slowaakse minister van Buitenlandse Zaken Juraj Blanár weigerde de Russische ambassadeur te ontbieden en noemde zo'n stap "posturing that solves nothing" (Aktuality.sk). Premier Robert Fico ging verder en gebruikte het incident om te pleiten voor een EU-Ruslanddialoog (STVR).

Op 18 juni komen de NAVO-ministers van Defensie bijeen in Brussel. De Baltische presidenten eisen dat de alliantie verschuift van air policing, het bewaken van het luchtruim, naar air defence: het daadwerkelijk verdedigen ervan (AeroTime). Of die vergadering operationele besluiten oplevert, bepaalt of de bilaterale architectuur blijvend wordt, of dat de collectieve structuren alsnog snel genoeg worden om mensen te beschermen die tien verdiepingen hoog in Galați liggen te slapen.