Duitsland halveert groeiraming voor 2026 terwijl industriereuzen productie naar China verplaatsen

Dertig jaar lang trokken Duitse fabrieken de Europese groei. Dat model werkt niet meer. Duitsland krimpt of stagneert inmiddels ruim drie jaar: na twee recessiejaren in 2023 en 2024 (Destatis, BNP Paribas) volgde een herstel dat zo zwak is dat de regering de groeiraming voor 2026 halveerde naar 0,5%. De Bundesbank schat dat driekwart van het verloren Duitse exportmarktaandeel komt door afnemende concurrentiekracht, niet door tijdelijk zwakke vraag. De autoproductie daalde van 5,6 miljoen voertuigen in 2017 naar ongeveer 4 miljoen in 2025 (International Banker). Chemieconcern BASF sloot in Ludwigshafen installaties voor ammoniak en methanol en bouwt in plaats daarvan een complex van € 10 miljard in China (Clean Energy Wire). Zulke verplaatsingen zijn niet tijdelijk.

Waar de schok eerst aankomt

Duitsland is goed voor ongeveer 29% van het BBP van de eurozone. Als de Duitse economie verzwakt, loopt de eerste schade via de handel.

Landen in Midden- en Oost-Europa sturen 20 tot 30% van hun export naar Duitsland en leveren onderdelen voor Duitse fabrieken (Eurostat). Zodra Duitse autofabrikanten orders schrappen, vertragen assemblagelijnen in de regio binnen enkele weken. In Slowakije daalde de productie van transportmaterieel in het eerste kwartaal van 2026 met 3% op jaarbasis (Slovak Statistical Office). Hongarije kwam in 2025 niet verder dan 0,3% BBP-groei, de zwakste groei in de regio, terwijl Audi de motorenproductie terugschroefde (BNP Paribas).

De stilstand raakt ook kapitaal. Duitse bedrijven hebben in Midden- en Oost-Europa € 148,1 miljard aan opgebouwde directe investeringen uitstaan (KPMG). Een Duits hoofdkantoor in recessiestand stelt herinvesteringen bij buitenlandse dochters uit. Dat betekent minder nieuwe fabrieken en tragere modernisering van bestaande locaties.

Op Europees niveau zet dit de centrale bank klem. De ECB, die voor alle twintig eurolanden de rente vaststelt, kijkt naar twee verschillende economieën tegelijk. Door de crisis rond de Straat van Hormuz zijn de olieprijzen sinds december 2025 met 84% gestegen (ECB Economic Bulletin), waardoor de inflatie in de hele eurozone oploopt. Dat blokkeert renteverlagingen. Tegelijk maakt het groeiverschil tussen Noord en Zuid het probleem groter: een rente van 2,0% verstikt Duitsland, terwijl Spanje en andere sneller groeiende zuidelijke economieën er nauwelijks door afkoelen. De ECB liet de rente in april op 2,0% staan. Daarmee helpt zij geen van beide kanten echt.

Winnaars bij gebrek aan beter

De Duitse zwakte tekent de economische kaart van Europa opnieuw. Polen verwerkt inmiddels bijna 20% van al het wegtransport in de EU (Interfax) en domineert de logistiek in Midden-Europa, mede doordat de oorlog in Oekraïne handel via de Zwarte Zee naar Poolse landroutes heeft verschoven. Voor het eerst in 25 jaar keren meer Polen terug uit Duitsland dan erheen vertrekken. De verklaring is nuchter: Duitse baanvooruitzichten verslechteren, Poolse lonen stijgen.

Spanje trekt Chinese fabrikanten van elektrische auto's aan die binnen de EU willen produceren en invoerheffingen tot 45,3% willen vermijden. Chinese bedrijven zegden in 2024 € 4,2 miljard aan directe buitenlandse investeringen in Spanje toe, het hoogste bedrag voor één EU-land. Spanje telt nu een recordaantal van 22,1 miljoen werkenden, terwijl Duitsland sinds 2019 meer dan 248.000 industriebanen verloor (Jacobin).

Waarop letten

Duitsland zoekt ruimte om te lenen. De hervormde Schuldenbremse, de grondwettelijke rem op overheidsschuld, zondert defensie-uitgaven boven 1% van het BBP inmiddels uit. Daardoor kan de regering in 2026 € 108 miljard in defensie steken (Defence Finance Monitor). Dat tilt de BBP-cijfers wel op. Maar militair materieel verhoogt de industriële productiviteit niet, terwijl het IMF verwacht dat de Duitse beroepsbevolking tot 2030 jaarlijks met 0,7% krimpt, de snelste daling binnen de G7.

De landen die profiteren van de Duitse terugval hebben overigens hun eigen kwetsbaarheden. Polen stuurt nog altijd bijna 30% van zijn export naar Duitsland. De Chinese EV-fabrieken in Spanje leunen op het voortbestaan van Europese tariefmuren. Deze groeimodellen zijn in feite weddenschappen op een Duitsland dat zwak genoeg blijft om ruimte te bieden, maar niet zo zwak wordt dat het de rest meetrekt. Als de Duitse industrie echt breekt, valt ook de koopkrachtige afzetmarkt weg waarop die in Spanje gebouwde elektrische auto's mikken.