Duitse stroomprijs veel hoger dan Zweedse

One European auction meets the narrow limits of its cables.
Beeldcompositie · tobriefDe groothandelsprijs voor stroom die maandag 9 november in Duitsland werd geleverd, bedroeg gemiddeld € 345,64 per megawattuur, de standaardeenheid op de stroommarkt (Cross-country table). In de noordelijke Zweedse prijszone SE2 kwam het daggemiddelde uit op € 6,10 (Nordic–Baltic zones). Beide landen handelen via één gekoppelde Europese veiling, maar de prijzen liepen sterk uiteen.
Dit zijn dag-vooruitprijzen: ze worden vastgesteld op een veiling op de dag vóór levering. Ze omvatten alleen de energie, zonder netwerkkosten en belastingen, en zijn dus niet wat huishoudens betalen. Binnen de dag liepen de prijzen bovendien sterk uiteen. Een Duits kwartier kwam die avond uit op € 653,38 (German market report).
Hoe één veiling toch tot uiteenlopende prijzen leidt
Europa organiseert deze veiling via marktkoppeling. Eén berekening verwerkt tegelijk de biedingen uit alle landen en laat goedkope prijszones stroom leveren aan dure zones, totdat de verbindingen ertussen vol zitten. Zodra een verbinding haar grens bereikt, krijgen de zones aan weerszijden verschillende prijzen.
In elke zone bepaalt de duurste centrale die nog nodig is om aan de vraag te voldoen de prijs die alle producenten krijgen. In een groot deel van Europa is die laatste centrale vaak een gascentrale, waardoor ook de gasprijs meeweegt. Gas was maandag duur: het Nederlandse referentiecontract noteerde € 86,50/MWh (The Guardian).
Ook het weer hielp Duitsland weinig. Een prognose raamde de Duitse windproductie op ongeveer 1.555 MW, slechts 2,3% van het geïnstalleerde vermogen (German wind forecast). Dat is een verwachting, geen registratie van welke centrales draaiden of welke centrale de prijs bepaalde. Er kwam wel stroom uit het buitenland: om 17.45 uur importeerde Duitsland per saldo 7,103 GW (German flow dashboard). Die cijfers tonen grensoverschrijdende stroom, maar niet welke verbindingen vol zaten.
Waar de verbindingen knellen
De westelijke buurlanden van Duitsland zaten dicht bij die prijs: België kwam uit op € 335,27 en Frankrijk op € 334,12 (Cross-country table, Belgian EPEX-derived prices). Spanje bleef daar duidelijk onder. De Spaanse marktbeheerder noteerde € 179,67 (OMIE).
De Pyreneeën geven een aanwijzing voor een structurele beperking. Red Eléctrica, de Spaanse netbeheerder, schat de interconnectiegraad van het Iberisch schiereiland met continentaal Europa op 2% (Red Eléctrica). Dat percentage vergelijkt de capaciteit van grensverbindingen met het eigen opwekvermogen van het land. Een laag cijfer betekent dus weinig ruimte om stroom te verhandelen. Het zegt iets over een blijvende beperking. Zonder stroomgegevens van maandag valt niet vast te stellen welk deel van het prijsverschil tussen Spanje en Frankrijk daardoor ontstond.
Ook in de Baltische staten spelen verbindingen een rol. Letland en Litouwen kwamen gemiddeld uit op ongeveer € 414 (Nordic–Baltic zones). Een bericht op basis van informatie van leverancier Elektrum schatte de transportcapaciteit tussen Estland en Letland tijdens deze episode op ongeveer 900 MW (LRT). Dat kan verklaren waarom Estland minder betaalde dan zijn zuidelijke buren, al is niet vastgesteld hoeveel van het verschil hierdoor kwam.
Wie merkt een piek op de groothandelsmarkt?
Een groothandelsprijs van € 600/MWh komt voor alleen de energie neer op € 0,60 per kilowattuur, de eenheid op de energierekening (ACER–CEER). Europese huishoudens betaalden in de eerste helft van 2026 gemiddeld ongeveer € 0,28/kWh inclusief belastingen en netwerkkosten (Eurostat). Dat zijn geen vergelijkbare tarieven. De omrekening geeft alleen een indruk van de omvang: in het duurste kwartier van maandag kostte de energie op zichzelf meer dan een huishouden gemiddeld per eenheid betaalt voor alles samen.
Het contract bepaalt wie die prijs voelt. Ongeveer 52% van de Europese huishoudens heeft een contract met een vaste prijs; 7% heeft een dynamisch contract dat de marktprijs per tijdsinterval volgt (ACER retail dashboard). Klanten met een dynamisch contract betaalden de avondpiek, tenzij ze het opladen van hun auto of hun verwarming naar goedkopere uren verplaatsten. Huishoudens met een vast contract bleven die dag buiten schot. Of hun leveranciers verlies leden, hangt af van hoeveel stroom zij vooraf hadden ingekocht of met prijsafspraken hadden afgedekt. Bedrijven die zonder zulke bescherming op de spotmarkt kochten, kregen de piek rechtstreeks voor hun kiezen.
De gegevens van maandag wijzen op twee conclusies. De gezamenlijke veiling maakte de prijzen in Europa niet gelijk toen het lokale aanbod verschilde en de verbindingen beperkt waren. Een korte piek op de groothandelsmarkt betekent evenmin dat de meeste huishoudens een vergelijkbare sprong op hun rekening zien: de meesten hebben immers een contract met een vaste prijs. De beschikbare cijfers laten niet zien welke concrete flessenhals elk prijsverschil veroorzaakte. Daarvoor zijn de registraties van netbeheerders nodig over de daadwerkelijke stroomstromen en de capaciteit van de verbindingen.
Details about this article
- Model:
- claude-opus-5-5
- Generated:
- 11/10/2026, 1:58:00 AM
- Pipeline run:
- eu_pipeline_20261110_005009
- Watermark:
- SynthID (Google's invisible watermark)
- Human review:
- None before publication