Duitsland mikt op defensiebegroting van € 110 miljard

De verwachting dat een staakt-het-vuren in Oekraïne de militaire vraag snel zou afremmen, is weggevallen. Poetin wijst serieuze onderhandelingen af, meldt NV op basis van Reuters. Bondgenoten begroten inmiddels alsof de oorlog doorgaat. Dat is ook precies wat hun cijfers laten zien. De toets verschuift daarmee: niet hoeveel Europa uitgeeft, maar of defensieministeries en fabrikanten dat geld op tijd kunnen omzetten in bruikbare militaire slagkracht.

Het geld is er echt

Duitsland draagt de fiscale omslag. Bondskanselier Friedrich Merz stelde voor 2027 een defensiebegroting voor van € 109,7 miljard, ongeveer een vijfde van de federale uitgaven, plus € 11,6 miljard voor Oekraïne (Bundesfinanzministerium). Berlijn wil in 2029 uitkomen op de NAVO-doelstelling van 3,5% van het bbp, zes jaar eerder dan de alliantie zelf als horizon heeft gekozen voor 2035 (Deutschlandfunk).

Polen is al verder. Warschau gaf in 2025 bijna 123,6 miljard zloty uit aan defensie, waaronder 42,4 miljard voor modernisering. Voor 2026-2027 staan Amerikaanse wapenaankopen gepland van meer dan 45 miljard zloty (Defence24). Zulke toezeggingen leggen regeringen voor jaren vast op fabrieksorders en leveringsschema's die ver voorbij een eventueel staakt-het-vuren lopen.

Niet elke hoofdstad beweegt in hetzelfde tempo. De Spaanse premier Pedro Sanchez wees het 5% van het bbp-kader af dat NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte voorstelde: ten minste 3,5% voor militaire kernbehoeften en 1,5% voor weerbaarheid (NATO, El Mundo). Spanje was de enige bondgenoot die het afwees. Volgens Sanchez moeten landen worden beoordeeld op wat zij daadwerkelijk kunnen inzetten, niet op wat zij uitgeven. De Slowaakse premier Robert Fico, die zegt directe lijnen te hebben met zowel Poetin als Zelensky maar geen zichtbaar resultaat heeft geleverd (Aktuality, Denník N), is als bemiddelaar minder relevant dan als politieke dekking voor regeringen die militaire verplichtingen willen vertragen terwijl zij over vrede praten.

Waar het geld vastloopt

De uitgavengolf legt een productieprobleem bloot dat ministeries van Financiën niet kunnen oplossen. Duitsland zette het F126-fregattenprogramma stop vanwege vertragingen en kostenoverschrijdingen. Ook de Eurodrone en de FCAS-gevechtsvliegtuigen lopen achter op schema (ZEIT). De Poolse premier Donald Tusk waarschuwde dat de komende maanden "really critical" kunnen worden, niet door een volledige invasie, maar omdat beperkte Russische provocaties tegen infrastructuur of grenzen kunnen testen of de NAVO werkelijk als één blok reageert (TVN24, BBC).

Europese bondgenoten en Canada hebben voor 2026 en 2027 samen ongeveer € 70 miljard per jaar aan militaire steun voor Oekraïne toegezegd (DW). EDIP, het EU-programma voor de defensie-industrie dat langlopende orders voor raketten, luchtverdedigingssystemen en drones moet organiseren, verschuift de inkoop van noodbestellingen naar meerjarige contracten (DG DEFIS). SAFE, het gezamenlijke EU-fonds van € 150 miljard voor defensie-inkoop, moet die vraag vervolgens richting Europese fabrieken sturen.

Voor het publiek blijft intussen onduidelijk of Europa hierdoor ook werkelijk beter voorbereid raakt. NAVO-capaciteitsdoelen, levertijden voor interceptoren en niveaus van munitievoorraden blijven geheim. De Commissie volgt vooral input: begrotingsbeloften en geplande productielijnen. Zij laat minder zien over output, zoals inzetbare eenheden of paraatheidspercentages. Volgens Open Gate Italia verlaagde Italië zijn SAFE-aanvraag van € 14,9 miljard naar € 5 miljard. Dat wijst erop dat zelfs regeringen die formeel meedoen, toch aarzelen over hoe snel zij de omslag kunnen absorberen.

De flessenhals zit tussen de ministers die begrotingen aankondigen en de inkoopdiensten, scheepswerven en raketfabrieken die moeten leveren. Defensieministeries tekenen contracten. Inkooporganisaties beheren specificaties, testen en leveranciers. Wapenproducenten bepalen productieschema's. Zodra één schakel hapert, zoals de Duitse fregatannulering laat zien, staat het geld stil terwijl eenheden zonder materieel blijven. Europese ministers kunnen het geld inmiddels tellen. Nu moeten zij nog bewijzen dat het munitie, interceptoren en eenheden oplevert waar Rusland daadwerkelijk rekening mee moet houden.