Griekenland blokkeert sancties tegen Russische scheepvaart

Tussen 30 juni en 11 juli daalde het aantal schepen dat zijn positie doorgaf in de Zee van Azov met 55% (NV.ua/ISW, Adevărul). Rusland sloot de Straat van Kertsj en het Don-Azovkanaal tijdelijk voor scheepvaartaanvragen (Berlingske). Het Russische ministerie van Landbouw begon ondertussen alternatieve routes over land voor te bereiden (Al Jazeera). Het bruikbare bewijs zit hier in het Russische gedrag: als schepen verdwijnen van volgsystemen en vaarwegen dichtgaan, heeft de aanval effect.

De Oekraïense maritieme campagne van twee weken veroorzaakt tastbare wrijving in de logistieke keten die brandstof, vracht en voorraden naar bezet de Krim en het zuidelijke front brengt. Oekraïne bombardeert hetzelfde netwerk van brandstof en scheepvaart dat de EU via sancties zegt te willen afknijpen. Alleen zitten die sancties vast.

Waar Oekraïne op mikt

Oekraïne jaagt niet op losse schepen om het spektakel. Het richt zich op het systeem achter die schepen: brandstofdepots, raffinaderijen, tankers, veerboten, sleepboten en kustvaarders die ruwe olie omzetten in diesel en die brandstof vervolgens brengen waar Russische troepen haar nodig hebben. Duitse media beschreven het als gelijktijdige druk op brandstofverwerking, opslag en maritiem transport richting de Krim (tagesschau, Deutschlandfunk).

Oekraïne hoeft niet ieder schip tot zinken te brengen. Als Rusland vracht moet omleiden, brandstofvoorraden moet spreiden, vaarwegen moet sluiten en bevoorrading naar langere landroutes moet verplaatsen, stijgen de kosten van het zuidelijke front gestaag (t-online).

Kyiv zegt in ongeveer negen dagen meer dan 100 schepen te hebben geraakt. Deense en Cypriotische media namen die cijfers over, maar merkten er terecht bij op dat het om Oekraïense partij-informatie gaat, niet om onafhankelijk bevestigde aantallen (Politiken, Euronews Greek). Sterker blijft het gedragsbewijs: schepen die van tracking verdwijnen, kanalen die sluiten, noodscenario's die publiek worden voorbereid.

Griekenland blokkeert wat Oekraïne bombardeert

Oekraïne valt schepen en brandstoflocaties aan. De EU probeert hetzelfde netwerk moeilijker te verzekeren, te bedienen en te financieren. Op 15 juli slaagden EU-ambassadeurs in Coreper, het comité dat Raadsbesluiten voorbereidt, er niet in overeenstemming te bereiken over het 21e sanctiepakket. Dat pakket moest de regels aanscherpen voor schaduwvlootschepen en LNG-transport (Handelsblatt, Baird Maritime).

Voor EU-sancties op het terrein van buitenlands beleid is op grond van artikel 29 VEU unanimiteit nodig, de verdragsbepaling voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Eén lidstaat kan een pakket dus blokkeren of afzwakken (Article 29 TEU). Griekenland gebruikte die macht.

Athene stelde dat het pakket de Europese concurrentiekracht zou schaden. Schepen in Grieks bezit vervoerden in mei 2026 naar verluidt ongeveer 15% van de Russische ruweolie-export en verdienden binnen het juridische kader van het prijsplafond in drie jaar tijd minstens $4 miljard (Newsit/Reuters, FinanceNews). Athene verzette zich ook tegen beperkingen op het vervoer van Russisch LNG naar derde landen. De Griekse commerciële blootstelling is dus geen abstract verhaal over concurrentiekracht: zij raakt onder meer Dynagas, waarvan de gespecialiseerde Arctische tankervloot juist is gebouwd voor de Yamal-LNG-route (Euronews Greece).

De commerciële-politieke tegenstelling

Roemenië laat zien hoe de twee sporen botsen. Oekraïense aanvallen tasten Russische aanvoerlijnen aan, wat nuttig is voor de oostflank van de NAVO. Maar op 5 juni ontplofte een Oekraïense maritieme drone in de Roemeense haven Constanta, nadat Kyiv had gemeld de controle over vier drones te hebben verloren, vermoedelijk door Russische elektronische oorlogsvoering (Adevărul). Nabijheid tot de oorlog brengt risico's mee; de juridische reactie hangt ondertussen nog steeds af van de vraag op welke sanctielijst een schip precies staat.

Het dossier laat een duidelijke conclusie toe: de unanimiteitsregel in de EU beschermt momenteel commerciële belangen binnen hetzelfde maritieme systeem dat Oekraïne probeert te ontregelen, in elk geval waar de gemelde Griekse bezwaren gaan over scheepvaart en LNG-transport. Drones bewegen sneller dan diplomatie. Zolang het 21e pakket niet is aangenomen, blijven Europa's juridische middelen om Ruslands logistieke kosten te verhogen bevroren, terwijl Oekraïnes fysieke middelen wel blijven werken.