Griekenland blokkeert LNG-sancties

Griekenland blokkeerde op 17 juli het 21ste EU-sanctiepakket tegen Rusland. Athene weigerde in te stemmen met een verbod op Europese schepen die Russisch vloeibaar aardgas naar kopers in Azië en elders vervoeren (Euronews, Topontiki/Reuters). Omdat EU-sancties op het gebied van buitenlands beleid unaniem moeten worden goedgekeurd, zette dat ene bezwaar het hele dossier stil. De ambassadeurs schoven de stemming door naar 23 juli. De vertraging is niet het belangrijkste. Het mechanisme is dat wel: de EU wil Rusland raken, maar doet dat via bedrijven die nog altijd contracten, schepen en balansen hebben. Elke regering met een kwetsbare sector kan daardoor de prijs van haar instemming noemen.

Hoe sancties een scheepvaartconflict werden

EU-sancties tegen Rusland gaan allang niet meer alleen over het verbieden van goederen. Steeds vaker richten ze zich op de diensten die handel mogelijk maken: vervoer, verzekering, financiering en betalingsverkeer. Haal die weg, en ladingen worden veel moeilijker te verplaatsen.

Het Griekse bezwaar zit precies op die dienstenlaag. Athene verdedigt niet de invoer van Russisch gas in Europa. Het verdedigt het recht van schepen in Grieks bezit om Russisch LNG van Arctische terminals naar kopers buiten de EU te vervoeren. De blootstelling zit vooral bij één bedrijf: Dynagas, gecontroleerd door reder George Prokopiou, exploiteert 27 LNG-tankers en vervoerde sinds begin 2025 meer dan 10 miljoen ton Russisch LNG op 144 reizen, blijkt uit trackinggegevens van FT/Kpler (Dedomeno/FT, Interfax).

Volgens Athene zou een verbod op EU-operators de vracht simpelweg doorschuiven naar niet-Europese vervoerders, terwijl de Russische export gewoon doorgaat (ProtoThema/Reuters). Het gaat bovendien om gespecialiseerde Arctische ijsklasseschepen. Die zijn niet zomaar op andere routes inzetbaar. Als ze niet meer voor Russische ladingen mogen varen, zullen hun eigenaren ze waarschijnlijk verkopen aan niet-westerse operators. Europa verliest de activiteit dan helemaal.

Het tegenargument is even concreet. Zolang onder EU-regels vallende vervoerders beschikbaar blijven, blijven de Russische transportkosten laag. Dwing die ladingen naar een schaduwvloot, met oudere tankers, ondoorzichtige eigendomsstructuren, registratie in landen met soepele regels en verzekeringen buiten het Westen, en Rusland betaalt per reis meer aan vracht en premies. Dat drukt de exportopbrengsten (Maritime Executive, The Insider). Eerlijk is wel dat geen van beide kanten vracht-per-vrachtgegevens heeft gepubliceerd die laten zien hoeveel Russische inkomsten werkelijk zouden wegvallen. Het mechanisme is aannemelijk. De omvang blijft onbekend.

Elk kwetsbaar bedrijf creëert een veto

Griekenland maakt het meeste lawaai, maar onderhandelt niet als enige. Oostenrijk zocht een smalle uitzondering voor Raiffeisen Bank International (RBI), waarvan de Russische dochter door Russische rechtbanken is geconfronteerd met meer dan € 2,3 miljard aan schadevergoedingen. Die zaken hangen samen met een bevroren belang in bouwconcern Strabag en de gesanctioneerde entiteit Rasperia (trend). Wenen wilde in de sanctietekst laten opnemen dat dit bevroren belang zo wordt overgedragen dat RBI wordt gecompenseerd (FAZ).

België heeft met dezelfde dynamiek te maken, maar op veel grotere schaal. Euroclear, de in Brussel gevestigde financiële bewaarinstelling die grensoverschrijdende effectentransacties afwikkelt, houdt ongeveer € 190 miljard aan bevroren Russische centralebanktegoeden aan (Meduza, EJIL:Talk!). De EU sluist de opbrengsten van die tegoeden door naar Oekraïne, maar heeft de hoofdsom niet geconfisqueerd. Brussel accepteert die constructie, maar verzet zich tegen verdere stappen zonder juridische afscherming, zeker nu rechtbanken in Moskou politiek gemotiveerde, al zijn ze moeilijk afdwingbare, uitspraken tegen Euroclear blijven opstapelen.

In alle drie de gevallen is het patroon hetzelfde. Sancties leggen reëel financieel risico neer bij specifieke Europese bedrijven. De unanimiteitsregel geeft de regeringen achter die bedrijven vervolgens een stoel aan tafel.

De vraagprijs loopt op

Polen en de Baltische staten zien hierin slijtage. Elke ronde wordt makkelijker af te zwakken, omdat elke uitzondering de volgende kwetsbare sector leert hoe zij vóór de volgende stemming haar regering moet bewerken (Business Insider Polska). Sancties werken immers als een stapel: olieprijsplafonds, transportverboden, verzekeringsbeperkingen, SWIFT-afsluitingen en tegoedenbevriezingen versterken elkaar (Commission FAQ). Maak één laag losser, en de rest wordt makkelijker te omzeilen.

Het 21ste pakket kan op 23 juli alsnog worden aangenomen. Maar vier jaar na het begin van de oorlog wordt bij elke ronde zichtbaarder wat unanimiteit kost. Regeringen blokkeren sancties niet omdat zij Rusland steunen. Zij vragen compensatie voor de specifieke private verliezen die sancties binnen hun grenzen veroorzaken. De ambitie is collectief. De rekening valt op afzonderlijke adressen.