Griekenland blokkeert LNG-sancties

Athene blokkeert het 21ste EU-sanctiepakket tegen Rusland. De ruzie draait om één bepaling: een voorgesteld verbod voor Europese bedrijven om Russisch vloeibaar aardgas te vervoeren naar afnemers buiten de EU. Al meer dan een week weigert Griekenland de unanimiteit te geven die voor EU-sancties nodig is. Daardoor ligt het hele pakket stil (Euronews, DH/Belga).

De nevenschade is inmiddels zichtbaar. Een olieprijsplafond dat op 15 juli afliep, werd niet verlengd omdat het onderdeel was van hetzelfde vastgelopen pakket. Daardoor kan Moskou ruwe olie tegen hogere prijzen verkopen via transporten die met westerse verzekeringen worden gedekt (Eurasia Review, Euronews PL).

Waarom de bepaling de Griekse scheepvaart raakt

Het omstreden verbod richt zich op iets wat de EU tot nu toe heeft ontzien: niet de vraag of Europeanen Russisch gas kopen, maar of Europese schepen, bemanningen, verzekeraars en dienstverleners helpen om dat gas bij Aziatische en andere niet-Europese kopers te krijgen. Rusland kan lng alleen verkopen als iemand de schepen, bemanning, verzekeringen, havenoverslag en contractcapaciteit levert om het te vervoeren. De sanctiestrategie van de EU leunt juist op controle over die commerciële diensten. Deze bepaling zou Europese partijen uit die keten halen.

Volgens Griekenland zou het verbod de handel simpelweg verplaatsen naar Chinese of andere niet-Europese reders, zonder dat de Russische inkomsten dalen. Europese maritieme banen en marktaandeel zouden dan wel verdwijnen (Reuters). Achter dat argument zit een concreet bedrijfsbelang. Meerdere Europese media noemen Dynagas, de rederij die verbonden is aan scheepvaartmagnaat George Prokopiou, als belangrijke begunstigde van de Griekse blokkade (Politico, n-tv). Dynagas is niet alleen symbolisch geraakt: de vloot met ijsklasse-schepen is gebouwd voor Arctische routes naar de Russische Yamal-lngterminal. Volgens Kpler-data die door de Financial Times zijn aangehaald, vervoerde het bedrijf sinds begin 2025 meer dan 10 miljoen ton Russisch lng (Rzeczpospolita, Berliner Zeitung).

Dynagas heeft het Griekse beleid niet in zijn eentje bepaald. Griekse functionarissen presenteren hun bezwaar als verdediging van de hele nationale scheepvaartsector, en de weerstand in de bredere sector is goed gedocumenteerd (Cyprus Mail). Een grote maritieme sector, met minstens één zeer kwetsbare speler, gebruikt dus de EU-regel dat elke regering moet instemmen om een uitzondering af te dwingen.

Wat het Griekse veto kost

EU-sancties vereisen unanimiteit in de Raad, waar de regeringen van de lidstaten stemmen. Eén hoofdstad kan de aanneming daardoor blokkeren (Council of the EU, Politico). Griekenland hoefde geen spectaculair veto uit te spreken. Het hield simpelweg zijn instemming achter, en daarmee stond het hele pakket stil.

Omdat sanctiepakketten meerdere maatregelen bundelen, reikt de blokkade verder dan lng. Terwijl het pakket bevroren bleef, schoof het olieprijsplafond van ongeveer $44 richting $58 per vat. Dat levert Moskou extra legale inkomsten op uit transporten die nog altijd via westerse verzekeringen lopen (Euronews PL). Elke dag vertraging maakt dat verschil groter.

De prijs van instemming

Het Ierse voorzitterschap van de Raad, de roulerende voorzitter die compromissen tussen lidstaten probeert te sluiten, stelde een middenweg voor: Europese tankers zouden Russisch lng tot januari 2029 mogen blijven vervoeren, met volumebeperkingen en een verbod op nieuwe contracten. Griekenland wees dat af en eiste een uitzondering zonder einddatum. Daarna kwamen verdere terugvalopties op tafel: een vertraging van 24 maanden, bescherming van bestaande contracten, of het volledig schrappen van de lng-bepaling uit het pakket (Bloomberg).

Elke optie verzwakt het oorspronkelijke doel. Zonder de bepaling komt het pakket erdoor, maar zonder de meest ingrijpende nieuwe maatregel. Met een permanente uitzondering bestaat het verbod vooral op papier. Het patroon is na drie jaar sanctierondes inmiddels bekend: hoofdsteden prijzen hun instemming in elk pakket, en elk compromis maakt het makkelijker om bij de volgende ronde opnieuw een uitzondering te eisen.

De EU heeft haar sanctiestrategie gebouwd rond westerse scheepvaart- en verzekeringsdiensten. Griekenland laat zien waar dat model kwetsbaar is: de landen waar die diensten zitten, kunnen uitzonderingen eisen voordat de sancties überhaupt ingaan.