Griekenland betaalt € 6,9 miljard vervroegd om schuldquote onder die van Italië te brengen

In 2010 hield Griekenland zich overeind met noodleningen van zijn eurolanden. Nu heeft het land ongeveer € 40 miljard in kas en betaalt het die leningen vrijwillig tien jaar eerder terug. De volgende tranche, € 6,9 miljard op 15 juni, moet de Griekse staatsschuld voor het eerst onder die van Italië brengen. Nog niet zo lang geleden zou dat absurd hebben geklonken (Capital.gr, Fortune Greece).

Het merkwaardige is dat Griekenland juist een van zijn goedkoopste schulden versneld wil aflossen.

De paradox van een goedkope lening aflossen

Het gaat om leningen uit de Greek Loan Facility (GLF), het bilaterale reddingspakket dat 14 eurolanden tijdens het eerste steunprogramma aan Athene verstrekten. Na meerdere herstructureringen heeft de GLF nu een vaste rente van ongeveer 2,4% (ESM). Griekse tienjaarsobligaties noteerden recent rond 3,7% (euro2day.gr, World Government Bonds).

Rekenkundig oogt dat onlogisch: schuld van 2,4% aflossen terwijl de markt 3,7% vraagt. Minister van Financiën Kyriakos Pierrakakis benadrukt dat de terugbetaling volledig uit de Griekse kasbuffer komt, niet uit nieuwe leningen (thetoc.gr). Dat verandert de som. Griekenland ruilt geen dure schuld voor goedkope schuld. Het gebruikt kasgeld om de totale schuldberg te verkleinen en rekent erop dat de neveneffecten meer opleveren dan de rente die het opgeeft.

De redenering is overzichtelijk. Elke miljard die Athene aflost, drukt de schuldquote, dus de staatsschuld als percentage van het bbp. Na juni moet die uitkomen op ongeveer 136,8%, net onder de 138,6% van Italië (Capital.gr, Fortune Greece). Een lagere schuldquote helpt bij kredietbeoordelingen, en betere ratings drukken de financieringskosten op toekomstige Griekse obligaties. Voor het eerst sinds 2010 beoordelen alle drie grote kredietbeoordelaars Griekenland weer als investment grade (Greek Reporter). Elke stap hoger scheelt basispunten bij nieuwe veilingen.

Athene koopt daarnaast iets wat niet in een spreadsheet past: beleidsruimte. Aan GLF-leningen kleefden politieke voorwaarden en de herinnering aan toezicht door de trojka. Door ze weg te werken, ruimt Griekenland ook dat institutionele gewicht op.

Wie betaalt, wie profiteert

De crediteurlanden verliezen een stille inkomstenstroom. Zoals Bruegel heeft beschreven, financierden verschillende landen hun GLF-bijdrage tegen schatkistrentes die ruim onder 2,4% lagen. Zij verdienden dus een marge op leningen die thuis als "solidariteit" werden verkocht. Vervroegde aflossing beëindigt die constructie.

Griekse belastingbetalers krijgen een schonere balans en uiteindelijk goedkopere financiering. De regering heeft laten doorschemeren dat zij een deel van de begrotingsruimte wil gebruiken voor verlaging van de inkomstenbelasting en hogere pensioenen. De Europese Commissie raamt dat pakket op ongeveer 0,6% van het bbp (European Commission).

De keerzijde is reëel. Door € 6,9 miljard uit een buffer van € 40 miljard te halen, verkleint Griekenland de kasreserve die het land beschermt tegen marktschokken. De strategie werkt bovendien alleen als ratingverhogingen en lagere toekomstige rentelasten ruimschoots opwegen tegen het aflossen van leningen die maar 2,4% kostten. Als kredietvoorwaarden opnieuw verkrappen voordat die upgrades binnen zijn, heeft Athene goedkope zekerheid ingeruild voor dure hoop.

Wat de cijfers niet vangen

In zijn laatste beoordeling wees het IMF op een structureel probleem onder de nette begrotingskoppen: de Griekse economie leunt nog altijd zwaar op toerisme en EU-herstelfondsen, terwijl de productiviteitsgroei achterblijft bij de rest van de eurozone (IMF). Grote primaire overschotten, dus begrotingsoverschotten vóór rentebetalingen, roepen in een land met bovengemiddelde armoede ook een verdelingsvraag op. Begrotingsdiscipline financiert schuldafbouw, maar de prijs voor publieke investeringen en diensten laat zich minder makkelijk meten.

Tussen september en november toetsen de kredietbeoordelaars of de strategie werkt. Een stap naar BBB+ zou de financieringskosten verder drukken en daarmee de gok van Athene bevestigen: vandaag meer betalen om morgen goedkoper te lenen. Tot die tijd is Griekenland een zeldzame schuldenaar die bewust te veel betaalt, in de verwachting dat geloofwaardigheid sneller rendeert dan rente.