Hormuz jaagt energie-inflatie naar 12,5%

Een smalle zeestraat tussen Iran en Oman is nu de volgende inflatietest voor Europa. Iran zegt dat de Straat van Hormuz is gesloten, terwijl Washington betwist dat het scheepvaartverkeer werkelijk stilligt. Voor markten hoeft een blokkade niet waterdicht te zijn. Gevaar, vertraging en schaarse vervangende ladingen zijn genoeg.

Dat komt door de schaal. In 2024 ging ongeveer 20 miljoen vaten olie en olieproducten per dag door Hormuz, circa 20% van de mondiale consumptie. Ook ongeveer een vijfde van de wereldhandel in lng gebruikte dezelfde route, volgens de EIA. Het grootste deel daarvan gaat naar Azië, niet naar Europa. Maar Europa koopt energie op wereldmarkten. Een knelpunt voor China, India, Japan en Zuid-Korea kan dus alsnog de kosten voor diesel, gas, kunstmest en industriële grondstoffen opdrijven, van Rotterdam tot Silezië.

De schok loopt eerst via prijzen

Europa’s kwetsbaarheid zit niet vooral in directe olievaten uit de Golf. Duitsland haalde in 2025 slechts 6,1% van zijn ruwe olie rechtstreeks uit het Midden-Oosten, terwijl de totale afhankelijkheid van energie-import op 67% lag, stelt Destatis. Daar zit de spanning: lage directe blootstelling kan prima samengaan met hoge prijsblootstelling.

Het eerste kanaal is verwachting. Futuresprijzen bewegen zodra handelaren rekening houden met krapper aanbod, hogere vrachtkosten of hogere premies voor oorlogsrisico. BNP Paribas waarschuwde dat slechts een deel van de normale Hormuz-stromen via pijpleidingen kan worden omgeleid. Daardoor prijzen oliemarkten schaarse directe levering snel in via de Brent-curve BNP Paribas.

Het tweede kanaal is de doorwerking van groothandelsprijzen naar huishoudens en bedrijven. In de juniramingen van de ECB staat dat hogere prijzen voor ruwe olie en geraffineerde producten snel en volledig doorwerken in vloeibare brandstoffen. Gas en elektriciteit bewegen trager en per land verschillend, omdat contracten, hedging, tarieven en belastingen uiteenlopen ECB projections. Dezelfde externe schok wordt daardoor in het ene land een brandstofprobleem, in het andere een elektriciteitsprobleem, en elders een druk op industriële marges.

Wie betaalt, en waar

De rekening komt eerst terecht bij gebruikers die moeilijk kunnen wachten of uitwijken. Forenzen, vervoerders, luchtvaartmaatschappijen, chemiebedrijven, kunstmestproducenten en voedselverwerkers voelen de druk het snelst. Volgens Eurostat verbruikte de EU-industrie in 2024 8.835 petajoule energie, met elektriciteit op 33,3%, aardgas op 31,9% en olieproducten nog altijd op 10,4% Eurostat. Dit is dus niet alleen een verhaal over de benzinepomp.

Huishoudens merken het via verwarming, elektriciteit en vervoer. EU-huishoudens gebruikten in 2024 9,54 miljoen terajoule energie, met gas op 29,4%, elektriciteit op 26,9% en ruimteverwarming alleen al op 61,5% van het huishoudelijk energieverbruik Eurostat. Huizen met gasverwarming en automobilisten verliezen eerder koopkracht dan stedelijke huishoudens met warmtenetten en goed openbaar vervoer.

Duitsland oogt kwetsbaar doordat het industrie, energie-import en lage zomervoorraden combineert. NDR meldde dat de gasopslag op 9 juni rond 35% lag, ongeveer 25 procentpunt onder het gemiddelde van 2017-2021. BDEW zette de Duitse opslag op 9 juni op 35,3% en de THE-spotprijs op 10 juni op € 50,3/MWh NDR, BDEW. Nederland staat er anders in: het is niet alleen slachtoffer, maar ook doorvoer- en prijsknooppunt, omdat Nederlandse TTF-futures via ICE Endex de Europese gasprijs verankeren ICE.

Spanje heeft buffers, geen immuniteit. Regasificatiecapaciteit en hernieuwbare energie helpen, maar La Vanguardia meldde dat de nationale energieafhankelijkheid 68,4% van het eindverbruik bedraagt, terwijl het PNIEC-doel voor 2030 op 50% ligt La Vanguardia. Italië en Polen zitten dichter bij de vertraagde kanalen: geraffineerde producten, kunstmest, transportkosten en voedselprijzen.

De beleidswinst is smaller. Lng-exporteurs buiten de Golf, raffinaderijen met voorraden, opslagbedrijven en handelaren die ladingen kunnen omleiden, profiteren van schaarste. Voor regeringen ligt er geen eenvoudige optie. Brandstof subsidiëren verplaatst de rekening van pomp naar begroting. Prijzen laten doorwerken beschermt de overheidsfinanciën, maar raakt kiezers en bedrijven. Strakker monetair beleid kan verwachtingen in toom houden, maar het opent Hormuz niet.

Daarom telt de jongste ECB-raming. De centrale bank voorziet dat de totale inflatie in de eurozone in het derde en vierde kwartaal van 2026 piekt op 3,4%, met energie-inflatie op 12,5%. Daarbij hoort een renteverhoging van 25 basispunten en de waarschuwing dat begrotingssteun tijdelijk, gericht en op maat moet zijn ECB projections, ECB statement. Europa belandt daarmee opnieuw in de oude energieklem: inkomens beschermen, begrotingen beschermen, prijsstabiliteit beschermen. Alle drie volledig tegelijk lukt niet.

Het open dossier

Het hardste feit blijft de fysieke status van de zeestraat. Franse berichtgeving beschreef een terugval van ongeveer 160 schepen per dag naar 11, maar zonder onafhankelijke bevestiging via scheepsdata blijft dat cijfer zwak Le Grand Continent. Deskundigencommentaar laat overigens ook ruimte voor doorvaart. Dat wijst eerder op een zware quasi-blokkade dan op een bewezen sluiting zonder enig verkeer Les Clés du Moyen-Orient.

De volgende meetpunten zijn daarom praktisch: echte tankerbewegingen, verzekeringspremies voor oorlogsrisico, Qatarese lng-ladingen, Europese opslagvulling, dieselprijzen en kunstmestkosten. Europa hoeft niet zonder energie te vallen om Hormuz te voelen. Het hoeft alleen fossiele brandstoffen te blijven kopen in een markt waarin gevaar inmiddels onderdeel van de prijs is.