Hormuzblokkade verdrievoudigt Duitse fabriekstekorten

De Straat van Hormuz is inmiddels drie maanden dicht voor commerciële scheepvaart. Wat begon als een geopolitieke crisis, werkt nu door in de Europese industrie. Het aandeel Duitse chemiebedrijven dat materiaaltekorten meldt, steeg van 7% in april naar 31,1% in mei (Wiwo/ifo, 28 mei). ifo-econoom Anna Wolf noemde de stijging van de orders "tijdelijk". Bedrijven rekenen intussen op langdurige verstoring. Zelfs een diplomatieke doorbraak deze week kan de schade die al in de keten zit niet snel ongedaan maken.

De verzekering houdt de zeestraat dicht

Op 5 maart trokken de grote P&I-clubs, de onderlinge verzekeraars die bemanning, lading en milieuschade dekken voor vrijwel elk commercieel schip, hun oorlogsrisicodekking voor Hormuz in (Property Casualty 360, maart 2026). Zonder die dekking kan een schip in de praktijk in geen enkele haven aanmeren. Voor schepen die de oversteek toch wagen, liggen de oorlogsrisicopremies op de rompverzekering op 5,5% van de scheepswaarde. Eén reis met een grote tanker kost inmiddels meer dan $ 6 miljoen aan verzekering alleen (The Flow Weekly, 26 mei).

Tankers en lng-schepen wijken daarom uit via Kaap de Goede Hoop, wat elke reis weken langer maakt. Volgens scheepvaartdata is het aantal lng-passages door het Suezkanaal met ongeveer 90% gedaald (Schiffsradar24.de). Die omweg legt wereldwijd capaciteit vast en drijft vrachttarieven op, ook voor lading die nooit in de buurt van de Golf kwam.

De diplomatie loopt achter op dat verzekeringsmechanisme. Trumps overleg in de Situation Room op 29 mei eindigde zonder akkoord, en Teheran betwist zijn lezing van de voorwaarden (PBS News, Al Jazeera). Maar zelfs een handtekening zet alleen de klok aan. Mijnenruiming duurt vier tot zes maanden. Daarna moet Lloyd's de zone opnieuw classificeren voordat verzekeraars normale dekking herstellen. Volledige doorvaartcapaciteit vóór januari 2027 ligt niet voor de hand (LMA Lloyd's).

Het opslaggat van € 15 miljard

Europa vult in de zomer de gasopslagen voor het winterseizoen. Dat schema loopt ver achter. De Duitse reserves staan op 30,6%, ongeveer de helft van de 67% die eind mei normaal is (BDEW). De Europese energietoezichthouder ACER schat dat het dichten van dit gat in Europa € 10 à 15 miljard extra kost (EMA Energiewelt). Dat geld loopt via energiebedrijven door naar huishoudens en industrie, in de vorm van hogere rekeningen.

Duitse fabrieken korten al werktijden in om de aanbodschok op te vangen. Op 11 juni wordt verwacht dat de ECB de rente met 0,25 procentpunt verhoogt. Markten prijzen die stap in met een kans van 91% (ECB Watch, Euronews). De financieringskosten lopen dus op precies op het moment dat bedrijven en huishoudens geld zien weglekken naar energierekeningen.

Ook de mondiale buffer wordt dunner. De strategische vrijgave van 400 miljoen vaten door het IEA is voor ongeveer 55% verbruikt, terwijl het cumulatieve aanbodtekort tegen september kan oplopen tot 900 miljoen vaten (Brookings). Dat valt samen met de piek in zomerverkeer en de vraag naar koeling. Pijpleidingen om Hormuz heen, via Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, kunnen maar een fractie vervoeren van wat vóór de crisis door de zeestraat ging.

Rainer Seele, voorzitter van ADNOC XRG en een veteraan van de Golf- en Europese energiemarkten, zei het nuchter: "Het herstel van toeleveringsketens komt niet van de ene op de andere dag. Dat duurt maanden" (Tagesspiegel, 27 mei). Tegen de herfst wordt elke week vertraging zichtbaar in de Europese gasvoorraden.