Hormuzpremies naar 4% na scheepsaanval

Op 25 juni raakte een onbekend projectiel de brug van de Ever Lovely, een containerschip onder Singaporese vlag dat door de Straat van Hormuz voer (DW, Channel News Asia). Er vielen geen gewonden. Het schip bleef zeewaardig. Maar de Ever Lovely voer wel op een veilige doorvaartroute die was aanbevolen door UKMTO, de Britse instantie die koopvaardijschepen door conflictgebieden begeleidt. Binnen enkele uren verdween het commerciële vertrouwen dat voorzichtig was teruggekeerd na de recente diplomatieke opening tussen de VS en Iran.

De Internationale Maritieme Organisatie, de VN-organisatie voor veiligheid in de scheepvaart, schortte haar evacuatiecorridor bij Hormuz op nadat 115 schepen en ongeveer 2.500 zeevarenden uit de Golf waren gehaald. Meer dan 500 schepen wachten nog altijd (UN News, Al Jazeera). De Iraanse Revolutionaire Garde maakte de verstoring groter door te verklaren dat veilige doorvaart alleen mogelijk was via door Iran aangewezen routes. De corridor aan de Omanese zijde werd daarmee afgewezen.

US Central Command viel daarop Iraanse raket-, drone- en radarlocaties aan en noemde de inslag het werk van een Iraanse aanvalsdronen (CENTCOM). Teheran ontkende betrokkenheid. Neutrale maritieme autoriteiten hielden het bij een "onbekend projectiel" en wezen geen aanvaller aan (ICIS).

Voor Europa is minder belangrijk wie schoot dan wat daarna op de verzekeringsmarkt gebeurde.

Niet artillerie, maar verzekering bepaalt of schepen varen

Normaal passeert per dag ongeveer 19,8 miljoen vaten olie de Straat van Hormuz (BNP Paribas). De zeestraat hoeft niet fysiek te worden afgesloten om Europa te raken. Het volstaat als verzekering onbetaalbaar wordt.

Oorlogsrisicodekking, de extra premie die verzekeraars vragen voor vaarten door gevaarlijk gebied, bleef na de aanval formeel beschikbaar. De prijs sprong alleen naar ongeveer 3-4% van de rompwaarde, tegen circa 0,25% vóór het conflict (S&P Global). Voor een supertanker van $100 mln betekent dat ongeveer $2-3 mln, opnieuw te betalen na zeven dagen (Caixin).

Die kosten bereiken Europese consumenten via vrachttarieven en energieprijzen, niet via lege terminals. De Europese Commissie zag geen onmiddellijk leveringsrisico en zei dat zij via het Internationaal Energieagentschap noodvoorraden olie kan coördineren (European Commission). ECB-president Christine Lagarde formuleerde de institutionele grens nuchter: de centrale bank "cannot reopen the Strait of Hormuz" (ECO). Europa kan de prijsschok wel dempen. Het kan niet bepalen wat verzekeraars, reders en classificatiebureaus nog als bruikbare route beschouwen.

Wie stuurt schepen, en onder welke regels

Drie EU-lidstaten met serieuze marines geven elk een ander antwoord.

Frankrijk wil een maritieme missie met VN-mandaat, zodat een inzet juridisch internationaal is afgedekt en niet kan worden neergezet als deelname aan een Amerikaanse gevechtsoperatie tegen Iran (Arab News). De Italiaanse minister van Defensie Guido Crosetto liet weten onder voorwaarden bereid te zijn tot mijnenruiming of escortes, maar benadrukte dat elke inzet goedkeuring van regering en parlement vereist (Adnkronos). Duitsland zit vast aan zijn Parlamentsbeteiligungsgesetz, de wet die goedkeuring van de Bondsdag vereist voor gewapende inzet in het buitenland. Een snelle Duitse rol ligt daardoor niet voor de hand; minister van Defensie Boris Pistorius heeft de verwachtingen laag gehouden (tagesschau).

Het meest concrete EU-instrument is Operatie ASPIDES, de defensieve marinemissie die nu scheepvaart in de Rode Zee beschermt tegen Houthi-aanvallen. De diplomatieke dienst van de EU heeft voorgesteld ASPIDES om te vormen tot de belangrijkste missie voor mijnenruiming bij Hormuz, meldde Internazionale/Reuters. Maar wijziging van het mandaat van een GVDB-missie, het EU-kader voor gezamenlijke militaire operaties, vereist unanimiteit onder alle 27 lidstaten. Omdat Frankrijk, Duitsland en Italië elk met andere binnenlandse juridische drempels zitten, bestaat die consensus nog niet.

De Ever Lovely werd geraakt en voer door. De moeilijkere vraag is of de Straat van Hormuz open blijft op zeekaarten, maar dichtgaat in de verzekeringsmodellen: juridisch passeerbaar, commercieel bevroren.