Hormuz wacht op US Treasury-goedkeuring

De markt rekent op een uitweg tussen Washington en Teheran. Europese regeringen wachten nog op bewijs dat schepen, verzekeraars en banken de Straat van Hormuz weer als normale vaarroute kunnen behandelen.

Berichten over een Amerikaans-Iraans memorandum drukten de olieprijs, ook nadat Trump de door Iran gepubliceerde voorwaarden tegensprak. Een dag later spraken Trump en de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif over snelle ondertekening, terwijl Teheran dat tijdpad afwees. De opluchting loopt vooruit op de verificatie.

OFAC en verzekeraars hebben de sleutel

Berlijn heeft de scherpste toets geformuleerd. De Duitse regering sprak over een mogelijk akkoord, maar zei dat zij nog geen concrete stappen had gezien. Steun koppelde zij aan vrije doorvaart, Iraanse de-escalatie en een controleerbare nucleaire uitkomst in haar briefing van 12 juni. Daar zit het commerciële punt: een ondertekende tekst telt pas wanneer de route weer bruikbaar wordt.

Op de agenda voor het Kallas-debat behandelt het Europees Parlement de zeestraat ondanks de gesprekken nog steeds als onzeker. Frankrijk plaatst de sancties in hetzelfde kader. Volgens Jean-Noel Barrot kan opheffing van VN-sancties alleen via formeel overleg en een procedure in de Veiligheidsraad.

Een deel van de werkelijke macht ligt buiten Europa. Het sanctierisico loopt nog altijd via OFAC, het kantoor van de Amerikaanse Treasury dat bedrijven kan afsnijden van dollarzaken; de richtlijnen voor Iran-sancties zijn wat banken en handelaren zullen lezen voordat zij Golfhandel weer als normaal behandelen. Verzekeraars hebben overigens hun eigen veto. West of England P&I waarschuwt leden in zijn richtlijn dat dekking voor Hormuz kan worden ingetrokken, aangepast of anders geprijsd dan gewone dekking.

Europa kan de schok dempen

De EU heeft instrumenten tegen een prijsschok, geen zeggenschap over de zeestraat. Lidstaten moeten onder EU-recht noodvoorraden olie aanhouden, en Brussel kan sanctiestappen timen wanneer markten kwetsbaar zijn. Von der Leyens besluit om aanpassing van het Russische olieprijsplafond uit te stellen, omdat de oliemarkten stabilisatie nodig hadden, laat in haar sanctieverklaring zien welke hefboom de Commissie aan Brusselse kant van de flessenhals heeft. Voorraden en timing rond prijsplafonds kopen tijd; zij laten reders nog niet varen.

Italië laat dezelfde scheiding zien tussen politieke steun en operationele voorzichtigheid. Tajani koppelde vrije doorvaart door Hormuz in publieke opmerkingen aan de prijzen van olie, benzine en kunstmest. Tegelijk zei hij in een afzonderlijke interventie dat een Italiaanse bijdrage, ook mijnenruiming, er pas komt na een staakt-het-vuren en binnen een VN- of EU-kader. Rome positioneert zich dus voor een defensieve rol, maar alleen als de politieke belofte een werkbare maritieme regeling wordt.

Litouwen is verder gegaan dan verklaringen. De Seimas keurde een mandaat goed voor maximaal 40 militairen en burgers voor maritieme veiligheidsoperaties rond Hormuz, na een eerder kleiner mandaat. Dat besluit werd gemeld door zowel de Seimas als LRT. Het mandaat is een maximum. Politiek zegt het Washington en bondgenoten wel dat minstens één EU-lidstaat Hormuz ziet als een maritiem veiligheidsprobleem, niet alleen als een probleem voor grondstoffenprijzen.

De risico's blijven

Het front in Libanon houdt het escalatierisico levend. Iraans gelieerde communicatie had gesprekken met Washington al gekoppeld aan Israëlisch optreden in Libanon, bleek uit eerdere berichtgeving. Italiaanse bronnen behandelen Libanon eveneens als een van de conflicten die kunnen bepalen of een Golfdeal na de ondertekening standhoudt.

Het praktische bewijs dat Europa nodig heeft, ontbreekt nog: verifieerbare Iraanse instemming, Amerikaanse sanctierust, bijgewerkte navigatieadviezen, herprijzing door verzekeraars, normaal gedrag van reders en duidelijkheid over de vraag of een eventuele Libanonclausule partijen afremt die de regeling kunnen ondermijnen. INTERCARGO adviseert nog steeds om per schip risico's te toetsen via maritieme waarschuwingskanalen in zijn ledenbericht, terwijl de IMO exploitanten op haar Hormuz-pagina blijft verwijzen naar actuele veiligheidsrichtlijnen.

Daar ligt nu Europa's probleem. Diplomaten kunnen een uitweg aankondigen. De flessenhals gaat pas echt open wanneer de mensen die de route prijzen, verzekeren, financieren en bevaren, het ook geloven.