Hormuz-verkeer zakt naar 12 passages

Het aantal passages van schepen met olie, gas en andere grondstoffen door de Straat van Hormuz daalde van 29 op zaterdag naar 12 op zondag, na nieuwe aanvallen op schepen in de smalle vaarroute tussen Iran en Oman (Punch, WSJ). Door de zeestraat stroomt ongeveer een vijfde van alle internationaal verhandelde olie en vloeibaar aardgas (CNN). Er varen nog steeds schepen doorheen, maar commercieel blijft de corridor uiterst wankel: vóór dit weekeinde lag het vijfdaags gemiddelde op slechts 27% van het niveau van vóór de verstoring, toen er ongeveer 110 passages per dag waren (PortNews).

Dit is geen onmiddellijk tekort aan olie of gas, maar een schok in prijzen en vertrouwen. In Europa is die al voelbaar.

Vracht en verzekering lopen eerst op

De kostenketen van Hormuz naar Europese fabrieken is kort. Als minder passages veilig lijken, blijven er minder reders bereid om te varen. Daardoor lopen vracht- en verzekeringskosten binnen enkele dagen op. De dagtarieven voor tankers op Golfroutes stegen naar ongeveer $ 190.500 per dag, tegen $ 106.500 een week eerder; sommige ladingen brachten bijna $ 470.000 per dag op (Indian Express). De oorlogsrisicoverzekering, de extra premie die reders betalen om door conflictgebied te varen, ligt rond 3% van de scheepswaarde. Dat is minder dan de piek van 5%, maar nog altijd twaalf keer zoveel als de ongeveer 0,25% van vóór het conflict (IndexBox). Meer dan 1.000 schepen liggen nog vast in de Golf, wachtend op een veilige doortocht (n-tv).

Die hogere vracht- en verzekeringskosten komen direct terecht bij boekingen voor olie, gas en chemische producten. Europese producenten krijgen vervolgens duurdere inputs. Sommigen rekenen die door aan klanten. Anderen slikken de klap en snijden dan in investeringen.

De ECB raamt dat deze energieschok de groei in de eurozone met 0,4 procentpunt kan drukken en heeft de depositorente verhoogd naar 2,25% (ECB, Boursorama/Reuters). De zorg in Frankfurt is dat bedrijven en huishoudens hogere prijzen gaan verwachten. Dan wordt een tijdelijke verstoring aan de aanbodkant alsnog hardnekkige inflatie.

Italiaanse fabrieken voelen het eerst

In Italië is de pijn op fabrieksniveau het concreetst. Staalbedrijven in Brescia overwegen ovens stil te leggen tijdens uren met piekprijzen voor elektriciteit. Uit een lokale enquête onder ondernemers blijkt dat 64% van de bedrijven te maken heeft met hogere grondstofkosten, terwijl omgeleide schepen tot 18 dagen vertraging opleveren (Giornale di Brescia). De Italiaanse mkb-lobby meldde sinds het begin van de crisis een stijging van de gasprijs met 38% en van de elektriciteitsprijs met 11% (Confartigianato).

Polen krijgt met een tragere route te maken, via kunstmest. Binnenlandse ureumprijzen liggen hoog, en omdat kunstmest tot de helft van de bedrijfskosten op boerderijen kan uitmaken, is voedselinflatie hier een vertraagd maar wel reëel kanaal (Top Agrar). In Nederland daalde TTF, de belangrijkste Europese gasbenchmark voor levering volgende maand, naar ongeveer € 41,68 per megawattuur, nadat een deel van het lng-tankerverkeer weer op gang kwam (Baird Maritime). Nederlandse analisten zien die verlichting vooralsnog als kwetsbaar, zolang vracht en verzekering duur blijven.

Reders en makelaars die verhoogde chartertarieven innen, verdienen eraan. Verzekeraars die oorlogsrisico opnieuw beprijzen eveneens. Energie-intensieve producenten, kleine bedrijven zonder prijsafdekking en uiteindelijk consumenten krijgen de rekening, zodra de kosten door de keten lopen.

Scheepstellingen zeggen niet alles

Er is wel een belangrijke kanttekening: het aantal schepen is niet hetzelfde als tonnage. Drie grote tankers vervoerden samen op één dag 4,1 miljoen vaten uit de Golf. Een paar volle schepen kunnen dus zwaarder wegen dan tientallen kleinere of lege vaartuigen (New Indian Express). UBS verwacht dat bijna 80% van de verstoorde olieaanvoer binnen drie maanden terugkeert. Bovendien kunnen pijpleidingen vanuit Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten voor sommige stromen de zeestraat helemaal omzeilen (CNN).

De test voor de komende week is eenvoudig. Als de zevendaagse gemiddelden herstellen en premies voor oorlogsrisico blijven dalen, was de terugval van dit weekeinde vooral een schrikreactie. Als de scheepstellingen volatiel blijven en industriële afnemers melding maken van vertraagde of opnieuw geprijsde inputs, heeft Europa geen tekortverhaal. Dan heeft het een kostenverhaal dat fabrieken en centrale bankiers niet kunnen negeren.