Hongarije krijgt 27 hervormingen opgelegd

De EU-ministers van Financiën hebben op 10 juli het aangepaste herstelplan van Hongarije goedgekeurd. Daarmee krijgt Boedapest weer toegang tot ongeveer 6,5 miljard euro aan subsidies en 3,5 miljard euro aan leningen uit de Recovery and Resilience Facility, het Europese investeringsprogramma na corona (Commission Hungary page, Xinhua). Die goedkeuring is echt. Het geld is dat nog niet. Hongarije moet eerst 27 hervormingsmijlpalen afvinken voordat er ook maar iets wordt uitbetaald, terwijl het hele fonds op 31 december afloopt (European Parliament briefing). Voor een land met een begrotingstekort van bijna 7% van het BBP is dit dus toegang onder voorwaarden (OTP Bank).

Zeven weken voor hervormingen, drie maanden voor uitbetaling

De RRF betaalt geen geld uit zodra een plan is goedgekeurd. Het fonds werkt volgens het principe: eerst leveren, dan betalen. Een regering voert afgesproken hervormingen en investeringen uit, dient bewijs in, en pas daarna beoordeelt de Commissie of een termijn kan worden vrijgegeven (EUR-Lex RRF regulation, Commission RRF explainer).

Voor Hongarije is de kalender strak. Eerst moet Boedapest uiterlijk op 31 augustus alle 27 "supermijlpalen" halen: de hervormings- en investeringsdoelen die de Commissie eist. Daarna moet het land eind september betalingsverzoeken indienen. Vervolgens controleert de Commissie het bewijs. Pas dan kan er geld komen, en alles moet zijn afgerond voordat de faciliteit op 31 december sluit (Brussels Signal). Schuift een mijlpaal door, dan dreigt Hongarije het geld definitief kwijt te raken. Bovendien kan Boedapest dan ongeveer 1 miljard euro aan al ontvangen voorschotten moeten terugbetalen (European Parliament briefing).

Het verschil tussen "vrijgegeven" en "ontvangen" is hier dus geen detail, maar de kern van de zaak.

Wat Boedapest inleverde om de deur open te krijgen

De meest concrete concessie is het Hongaarse besluit om toe te treden tot het Europees Openbaar Ministerie, de EPPO, dat fraude met EU-geld onderzoekt. De bevoegdheid van de EPPO zou terugwerken tot juni 2021 en daarmee ook uitgaven onder de regering-Orbán bestrijken (Euronews, Credendo). Economisch is dat relevant omdat een onafhankelijke Europese aanklager verkeerd besteed geld kan terughalen. Precies daarom hield Viktor Orbán het lidmaatschap jarenlang tegen. Onder premier Péter Magyar werd de draai in Duitse berichtgeving en door EU-beleidsanalisten gezien als bewijs dat de Hongaarse houding genoeg was veranderd om de toegang tot de fondsen weer te openen (Spiegel, CER).

Naast de EPPO wijzigde het Hongaarse parlement ongeveer dertig wetten over vermogensverklaringen, belangenconflicten bij aanbestedingen en de bevoegdheden van de Integriteitsautoriteit (Hungarian Conservative). Dat zijn wel degelijk wetgevende stappen. Het zijn nog geen bewezen instituties.

Een tekort dat niet kan wachten

Hongarije heeft dit geld nodig omdat de overheidsfinanciën er slecht voor staan. OTP Bank raamt het begrotingstekort voor 2026 op 6,9% van het BBP (OTP Bank). Magyar zei zelf dat het tekort zelfs met de EU-deal boven 7% kan uitkomen, en zonder die deal boven 8% zou zijn beland (Investing.com). De verslechtering werd groter nadat het ministerie van Financiën ongeveer 1,1 miljard euro aan eerder verborgen uitgavenverplichtingen bekendmaakte, geërfd van de regering-Orbán (Daily News Hungary, Budapest Times).

RRF-subsidies kunnen verminderen hoeveel de Hongaarse schatkist op de obligatiemarkt moet lenen. Maar Hongarije financiert projecten doorgaans eerst zelf en krijgt pas later geld terug uit Brussel. De verlichting komt dus pas na controle. Worden de mijlpalen niet gehaald, dan moet het tekort volledig binnenlands worden gefinancierd en dragen belastingbetalers de kosten. Ook na het openen van de fondsen handhaafde Fitch overigens de negatieve outlook voor de Hongaarse kredietwaardigheid (KBC).

Proeftijd, geen kwijtschelding

De Commissie heeft dit eerder gedaan. Na de Poolse regeringswissel eind 2023 opende Brussel de weg naar herstelfondsen voordat elk institutioneel conflict was opgelost (Council Poland page). Het patroon is duidelijk: de Commissie beloont een geloofwaardige politieke koerswijziging, geen voltooide hervorming.

De EU heeft inmiddels bewezen dat zij met bevroren geld echte concessies kan afdwingen. Nu moet zij bewijzen dat zij ook kan controleren of die concessies werken voordat er wordt betaald. Het antwoord van de Commissie in augustus zet de norm voor elk toekomstig EU-uitgavenprogramma waarin geld aan bestuur wordt gekoppeld.