Hongarije moet €10 miljard bewijzen

Boedapest paste zijn EU-herstelplan twee keer aan vóór de deadline van augustus en hield daarmee toegang tot ongeveer € 10 miljard aan bevroren middelen. Maar de Europese Commissie heeft nog niet beoordeeld of Hongarije werkelijk aan de voorwaarden voldoet. Dat kan pas wanneer Boedapest een formeel betalingsverzoek indient, uiterlijk eind september.

Route goedgekeurd, rekening nog leeg

Op 10 juli keurde de Raad van de EU, waar nationale ministers over beleid stemmen, het aangepaste Hongaarse herstelplan goed (persbericht van de Raad, EUR-Lex COM(2026)316). Daarmee kwam de weg vrij naar ongeveer € 6,5 miljard aan subsidies en € 3,5 miljard aan leningen (beoordeling van de Commissie).

In augustus volgde een tweede aanpassing. Boedapest diende op 25 juli nog eens 36 maatregelen in; de Commissie schaarde zich op 5 augustus achter die herziening (Telex, EUR-Lex COM(2026)432). Maar steun voor een aangepast plan is nog geen goedkeuring van een betaling. Zoals de Commissie in briefings in april en juli duidelijk maakte, begint de formele toetsing van Hongarijes 27 supermijlpalen pas na het officiële betalingsverzoek. Die mijlpalen gaan over rechtsstaat en corruptiebestrijding en blokkeren voorlopig het geld. Volgens een Commissiereactie waarover Infostart berichtte is er nog niets overgemaakt.

Toen Hongarije eind augustus stelde dat het aan alle voorwaarden had voldaan, was dat dus een politieke claim, geen oordeel van de Commissie.

Wat Boedapest nog moet bewijzen

De 27 supermijlpalen beslaan corruptiebestrijding, rechterlijke onafhankelijkheid, bestuur van universiteiten en controle op EU-geld. HVG meldde dat 21 ervan verband houden met corruptie en transparantie, vier met de rechtspraak en twee met financieel toezicht.

De regering van Péter Magyar, die vorig jaar na een politieke aardverschuiving het Fidesz van Viktor Orbán verving, heeft tempo gemaakt. Boedapest nam wetten aan die rechterlijke toetsing mogelijk maken van geseponeerde corruptiezaken, bracht vermogen uit publiekebelangstichtingen uit het Orbán-tijdperk terug naar de staat en trad toe tot het Europees Openbaar Ministerie, het EU-orgaan dat fraude met EU-begrotingsgeld onderzoekt. EU Law Live bevestigde die toetreding, al moet de praktische test nog komen: benoemde aanklagers, voldoende middelen en toegang tot politiek gevoelige dossiers.

Juist dat tempo maakt de hervormingen kwetsbaar. Het Hongaarse Constitutionele Hof behandelt een bezwaar van de oppositie tegen het EU-nalevingspakket, de bundel wetten waarmee Boedapest wil aantonen dat het de mijlpalen heeft gehaald. Als het hof delen daarvan onderuit haalt, zit de Commissie met hervormingen die op papier bestaan, maar niet als afdwingbare wet.

De kalender zet beide kanten onder druk

Drie deadlines bepalen de laatste fase. Hervormingen en investeringen moesten uiterlijk 31 augustus 2026 zijn afgerond. De laatste betalingsverzoeken moeten eind september binnen zijn. De Commissie moet de eindbetalingen uiterlijk 31 december doen (sluitingsrichtsnoeren van de Commissie, EU Perspectives). Daardoor blijft er weinig ruimte om complexe hervormingen te controleren zonder betaling te vertragen of genoegen te nemen met dunner bewijs.

Nederland heeft het meest uitgesproken gewaarschuwd voor dat laatste. In antwoorden op Kamervragen stelde het kabinet dat geblokkeerde middelen pas mogen worden vrijgegeven bij volledige naleving, en dat ten onrechte uitbetaald geld moet worden teruggevorderd. Nederlandse begrotingsstukken wezen er bovendien op dat Hongarije eind 2024 al € 1 miljard verloor en eind 2025 nog eens € 1 miljard, omdat eerdere deadlines niet waren gehaald. De Herstel- en Veerkrachtfaciliteit stelt toegang dus niet alleen uit; zij kan die ook definitief laten vervallen.

Polen is het meest nabije precedent. Na de eigen rechtsstaatblokkade opende een regeringswissel opnieuw de route naar het herstelfonds. Maar het geld kwam in tranches, niet in één keer: elke betaling volgde op een apart betalingsverzoek, een Commissiebeoordeling en een advies van het Economisch en Financieel Comité, het expertorgaan dat EU-ministers van Financiën adviseert voordat geld wordt overgemaakt (TVN24). Polen laat de volgorde zien, niet de uitkomst. Daar draaiden de voorwaarden vooral om de rechtspraak. Bij Hongarije gaat het ook om corruptie, transparantie, vervolgingscapaciteit, universitair bestuur en financieel toezicht: een breder pakket, onder grotere tijdsdruk (Cambridge, European Journal of Risk Regulation).

Hongarije bepaalt de grootste onzekerheid inmiddels niet meer alleen. Die ligt nu bij de Commissie: kan zij 27 voorwaarden verifiëren, het adviescomité raadplegen en vóór december een uitbetalingsbesluit nemen, zonder de uitkomst simpelweg af te stempelen?