Hongarije moet €10 miljard bewijzen

In Europese media duiken berichten op dat Hongarije "op koers" ligt om ongeveer € 10 miljard uit het Europese herstelfonds te krijgen. Uit het openbare dossier blijkt iets beperkters: Boedapest zegt dat het de hervormingen afrondt. De Europese Commissie heeft ze nog niet beoordeeld, heeft nog geen betalingsverzoek ontvangen en heeft nog geen euro vrijgegeven (Commission Hungary page, Commission briefing, 30 July).

Goedkeuring door de Raad is een toegangspoort, geen overschrijving

De Raad van de EU, waarin de regeringen van de lidstaten stemmen, keurde op 10 juli het aangepaste Hongaarse herstelplan goed (Council). Daarmee kwam de weg vrij naar ongeveer € 6,5 miljard aan subsidies en € 3,5 miljard aan leningen uit de Recovery and Resilience Facility, het Europese coronaherstelfonds dat pas uitbetaalt nadat regeringen hebben aangetoond dat afgesproken hervormingen zijn uitgevoerd (RRF Regulation).

Tussen goedkeuring van een plan en daadwerkelijke betaling zit echter een strikte procedure. Hongarije moet uiterlijk 31 augustus voldoen aan 27 "super milestones". De meeste gaan over corruptiebestrijding, transparantie en onafhankelijkheid van de rechterlijke macht (Euronews, HVG). Daarna moet Boedapest voor eind september een formeel betalingsverzoek indienen. Pas dan beoordeelt de Commissie of de mijlpalen zijn gehaald. Op 30 juli zei zij dat ook expliciet: zonder verzoek begint er geen formele beoordeling (Commission briefing).

Het Hongaarse ministerie van Transport en Investeringen zei tegen Euronews dat ongeveer twee derde van de verplichtingen al is afgerond. Dat kan kloppen. Maar "wij zijn bijna klaar" is een regeringsclaim, geen oordeel van de Commissie.

Echte hervormingen, nog onbewezen controles

De regering van Péter Magyar heeft vaart gemaakt. Op 7 augustus publiceerde Hongarije strengere auditregels, waarmee het Europese fraudedetectiesysteem ARACHNE+ verplicht wordt voor alle uitgaven uit het herstelfonds (Schoenherr). De Integriteitsautoriteit, de toezichthouder die Boedapest onder Europese druk oprichtte om overheidsopdrachten op corruptierisico's te controleren, opende een register van bedrijven die van aanbestedingen zijn uitgesloten. Dat zijn concrete stappen. Voor de Commissie draait het nu om de vraag of dit controlemechanismen zijn die in de praktijk werken en controleerbaar zijn, of haastig papierwerk dat Boedapest later stilletjes kan afzwakken.

Die vraag is niet theoretisch, omdat een deel van het juridische raamwerk al onder druk staat. Act XVIII of 2026, de verzamelwet waarin transparantie- en energiehervormingen zijn samengebracht, ligt nog bij het Constitutioneel Hof (To Brief). Als dat hof bepalingen schrapt voordat de Commissie ze beoordeelt, verdwijnt de wettelijke basis onder sommige mijlpalen. De Commissie kijkt immers niet alleen of een hervorming is aangenomen, maar ook of zij nog overeind staat. Een hervorming die op papier is doorgevoerd en daarna wordt uitgehold, kan bij verificatie net zo goed zakken als een hervorming die nooit is aangenomen.

Hongarije is overigens niet het enige land dat in deze late fase met handhaving te maken krijgt. De Commissie waarschuwde Roemenië dat het terugdraaien van een al goedgekeurde decarbonisatiewet financiële gevolgen kan hebben (Adevarul). De norm wordt dus breder in de regio toegepast.

De geloofwaardigheid van de Commissie ligt bloot

De politieke druk op Brussel komt van twee kanten. Een advocaat-generaal bij het Hof van Justitie, een hoge juridisch adviseur wiens conclusies niet bindend zijn maar vaak zwaar wegen, stelde eerder al dat de Commissie in een eerdere conditionaliteitszaak te vroeg bevroren Hongaarse middelen had vrijgegeven (Ouest-France). Het Europees Parlement stapte om dat besluit naar de rechter. Als de Commissie nu onder tijdsdruk zwak bewijs accepteert, gaat het herstelfonds lijken op een politieke deal in plaats van een fonds dat betaalt voor aantoonbare resultaten. Past zij de norm wel strikt toe, dan bevestigt zij de waarde van conditionaliteit voor elke lidstaat die zijn herstelplan nog probeert af te ronden voordat de faciliteit afloopt.

Na september moet de Commissie het feitelijke antwoord geven: heeft Hongarije bewezen dat de hervormingen werken, of alleen dat ze zijn aangenomen?