Hongarije tekent € 1,2 miljard, stroomnet wacht

De Hongaarse staatsontwikkelingsbank heeft vijf contracten getekend waarmee Europees herstelgeld naar elektriciteitsnetten en slimme meters moet gaan. Een politiek gelieerd bedrijf viel af vanwege transparantie-eisen. De nalevingsdeadline van 31 augustus ligt negen dagen verderop. Wat de contracten nog niet hebben opgeleverd: één kilometer nieuwe kabel of één geïnstalleerde meter.

Het papierwerk is rond. Het net niet.

Op 22 augustus maakte minister István Kapitány bekend dat de overeenkomsten waren ondertekend (24.hu, Telex). De ondertekenaars zijn de Magyar Fejlesztési Bank (MFB, de Hongaarse staatsontwikkelingsbank), MAVIR (de landelijke netbeheerder voor transmissie), E.ON (het van oorsprong Duitse nutsbedrijf dat Hongaarse distributienetten beheert) en MVM (het staatsenergieconcern).

Het geld komt uit de Recovery and Resilience Facility (RRF), het Europese herstelfonds na de pandemie dat lidstaten pas uitbetaalt wanneer Brussel vaststelt dat afgesproken hervormings- en investeringsmijlpalen zijn gehaald (Europese Commissie). De regering omschreef het pakket van bijna 500 miljard forint (ongeveer € 1,2 miljard) als een nieuwe stap om "EU-geld naar huis te halen" (Népszava). Die formulering vraagt wel om voorzichtigheid. Zoals To Brief drie dagen geleden meldde, buigt het Hongaarse constitutionele hof zich nog over een van de wetten onder het nalevingspakket, en heeft de Commissie nog geen uitbetalingsbesluit over deze mijlpalen genomen.

Ongeveer 486 miljard forint gaat naar modernisering van het elektriciteitsnet, zodat het meer zonne- en windstroom kan verwerken (444.hu). Nog eens 54 miljard forint is bestemd voor slimme elektriciteitsmeters. De steunpercentages verschillen: distributiebedrijven krijgen maximaal 75% van de kosten vergoed, MAVIR maximaal 90%, en slimme meters worden voor 100% gefinancierd (Portfolio). Voor het netdeel moeten exploitanten dus eigen kapitaal meebrengen. Daarmee vallen partijen zonder diepe zakken vanzelf buiten de boot.

Het gaat om binnenlandse subsidieovereenkomsten. MFB treedt op als tussenpersoon; MAVIR, E.ON en MVM zijn de bedrijven die het geld gaan uitgeven (kormany.hu). Portfolio, een Hongaars financieel medium, vatte het nuchter samen: met de handtekeningen is de administratieve fase afgerond en kan de "praktische uitvoering" beginnen (Portfolio). Het fysieke werk begint dus na de aankondiging, niet ervoor.

EU-voorwaarden veranderden wie het geld krijgt

Eén bedrijf werd uitgesloten. MFB weerde OPUS TITÁSZ, dat in de Hongaarse zakenpers wordt gelinkt aan oligarch Lőrinc Mészáros, uit zowel de netregeling als de regeling voor slimme meters vanwege transparantiebezwaren (Világgazdaság). OPUS TITÁSZ noemde het intrekken van de steun ongegrond (Alternativ Energia). Dit is het concreetste teken dat EU-voorwaarden daadwerkelijk invloed hebben op wie het geld kan krijgen. Hongarije scherptte in augustus ook de controle op EU-fondsen aan, met onder meer verplicht gebruik van ARACHNE+ (het datamininginstrument van de Commissie tegen fraude) en controles op belangenconflicten (Schoenherr).

Brussel moet nu beoordelen of die nieuwe controles uitgaven met belangenverstrengeling kunnen tegenhouden, en niet alleen het dossier netter maken voor de deadline. De mijlpalen moeten op 31 augustus zijn gehaald, het laatste betalingsverzoek moet uiterlijk 30 september binnen zijn, en uitbetalingen door de Commissie lopen tot en met 31 december (Schoenherr). Daarna vervalt niet-uitgegeven RRF-geld definitief.

Waarom het net verder reikt dan Hongarije

De Hongaarse netkrapte is niet alleen een bouwprobleem. Als het netwerk te zwak is, kunnen zonne- en windparken niet worden aangesloten of moeten ze worden afgeschakeld. Dat verspilt schone stroom en verhoogt de systeemkosten. Het probleem is bovendien breder dan Hongarije: in Centraal-Europa stroomt RRF-geld naar netten waarvan fysieke uitbreiding jaren kost. Het Roemeense Transelectrica heeft in 2026 meer dan 2.500 MW aan nieuwe productie- en opslagcapaciteit aangesloten (InvesTenergy), terwijl de Roemeense export richting Hongarije bij hoge zonneproductie piekte rond 3.974 MW (xchg.ro). Een sterker Hongaars net zou het land in staat stellen die ingevoerde stroom op te nemen of door te voeren, in plaats van vast te lopen op lokale knelpunten. Dan wordt de grensoverschrijdende corridor voor beide landen nuttig.

De contracten zijn geen schijnvertoning. Bekende net- en energiebedrijven hebben overeenkomsten getekend, een politiek gelieerd bedrijf is eruit gefilterd, en netinvesteringen zijn echt nodig. Maar tussen een getekend contract en werkende infrastructuur zit precies de plek waar de verantwoordingsvraag begint. Het volgende bewijs komt later en is concreter: een door de Commissie goedgekeurde uitbetaling, aanbestedingen, geïnstalleerde meters, in gebruik genomen onderstations en meetbare capaciteitswinst. Tot die tijd heeft Hongarije het papierwerk afgerond. Het net wacht nog.