Hongarije verruimt corruptieberoep voor deadline

Hongarije heeft op 26 augustus het strafprocesrecht aangepast, zodat voortaan iedereen bezwaar kan maken tegen besluiten waarmee corruptieonderzoeken worden stopgezet of geweigerd. Volgens de nieuwe regels moeten politie en openbaar ministerie geanonimiseerde versies van zulke besluiten doorsturen naar de Integriteitsautoriteit, de Hongaarse anticorruptiewaakhond. Die zet ze online. Daarna heeft iedere persoon of organisatie twee maanden om een formeel herzieningsverzoek in te dienen (Telex, Magyar Közlöny).

De timing is niet toevallig. Boedapest moet uiterlijk 31 augustus voldoen aan anticorruptievoorwaarden, de zogenoemde "super milestones", die bepalen of Hongarije toegang krijgt tot ongeveer € 10 miljard aan bevroren EU-herstelfondsen (persbericht Raad). Zoals To Brief eerder meldde, hebben anonieme bronnen bij de Commissie en in Boedapest laten doorschemeren dat Hongarije mogelijk op koers ligt. Een gepubliceerde juridische beoordeling die dat bevestigt, is er niet.

Wat de wet feitelijk doet

De wet opent niet alle zaken uit het Orbán-tijdperk opnieuw. Zij verruimt een bestaande Hongaarse herzieningsprocedure, die eerder alleen openstond voor slachtoffers en oorspronkelijke klagers. Nu kan iedereen een verzoek indienen (Index, K-Monitor). De besluiten zelf moeten worden gepubliceerd, zodat buitenstaanders ze kunnen vinden. Daarmee verdwijnt de eerste drempel: wat je niet kunt zien, kun je immers ook niet aanvechten.

Het verzoek gaat eerst terug naar de instantie die de zaak sloot. Weigeren politie of aanklagers hun besluit terug te draaien, dan gaat het dossier naar een onderzoeksrechter bij de Centrale Districtsrechtbank van Boeda (UJBTK). De Integriteitsautoriteit publiceert, maar beslist niet; zij kan daarnaast wel zelf afzonderlijke herzieningsverzoeken indienen (Magyar Közlöny). De regeling geldt voor corruptie, ambtsmisbruik, begrotingsfraude, kartelvorming bij overheidsopdrachten en daarmee samenhangend witwassen. Met de uitbreiding van 2026 komen daar zware vermogensdelicten tegen nationale bezittingen bij (Telex, Jogászvilág).

De cijfers manen tot terughoudendheid

De route levert soms iets op. Uit dossiers van de Integriteitsautoriteit blijkt dat in ten minste één zaak een districtsparket een sepot vernietigde en opdracht gaf het onderzoek voort te zetten; in een andere zaak trok een parket zijn eigen sluitingsbesluit in (JOG/107/2025, JOG/53/2025). Maar het totaalbeeld blijft mager. K-Monitor, een Hongaarse anticorruptiewaakhond, meldt slagingspercentages van 13,8% in 2023, 5% in 2024 en 7% in 2025 (K-Monitor). Een afzonderlijke juridische analyse vond 101 zaken, waarvan er 78 eindigden in afwijzing en slechts 11 in vernietiging (UJBTK).

Ferenc Pál Bíró, hoofd van de Integriteitsautoriteit, zei tegen Politico dat hij pas in 2027 een oordeel wil vellen over de anticorruptieaanpak. Hij waarschuwde dat het storten van grote bedragen in een systeem met een lange corruptiegeschiedenis nieuwe misbruikrisico's schept (Politico).

De toets voor de Commissie is handhaving, niet nog een wet

Boedapest voegt deze wetswijziging samen met een breder pakket aan beloften over controle op EU-geld vóór de deadline: een uitsluitingsregister voor veroordeelde bedrijven bij aanbestedingen, EU-instrumenten voor risicoscreening van gefinancierde programma's, en eerste stappen richting aansluiting bij het Europees Openbaar Ministerie, het grensoverschrijdende vervolgingsorgaan van de EU (Schoenherr, Euronews).

Nu draait het om de vraag of de Europese Commissie, die beoordeelt of mijlpalen zijn gehaald, Hongarije afrekent op juridische vorm of op aantoonbare handhaving. Een advocaat-generaal bij het Hof van Justitie van de EU, een juridisch adviseur wiens conclusies gewicht hebben maar niet bindend zijn, stelde dat de Commissie Hongarije-gerelateerd geld niet had mogen vrijgeven voordat hervormingen "in force and effectively applied" waren (Onvista/Reuters). Nederlandse Kamerstukken benadrukken dat terugvordering mogelijk moet blijven als eerdere vrijgaven achteraf toch onterecht blijken te zijn onderbouwd (Rijksoverheid).

Volgens de regels voor het EU-herstelfonds (Verordening 2021/241, artikel 24) moet Hongarije een formeel betalingsverzoek indienen, onderbouwd met bewijs en een auditsamenvatting, voordat de Commissie kan beoordelen of aan de mijlpalen is voldaan. Die beoordeling is niet gepubliceerd. De nieuwe herzieningsroute is een echte verbetering: corruptiezaken die eerder verdwenen in de stilte van het openbaar ministerie, kunnen nu worden gevonden en aangevochten. Of dat op grotere schaal tot andere uitkomsten leidt, hangt af van aanklagers en rechters die besluiten nemen die de Commissie kan toetsen. Niet van wetgeving die precies op tijd klaar is. Dat onderscheid moet de Commissie maken wanneer zij haar beoordeling publiceert.