IEA versnelt dieselvrijgave zonder extra vaten

Op 7 oktober spraken de leden van het Internationaal Energieagentschap (IEA), waarin rijke landen hun noodvoorraden olie coördineren, af de vrijgave te versnellen die ze in maart hadden toegezegd en diesel voorrang te geven. Nieuwe vaten kwamen er niet bij (IEA). Automobilisten merken er pas iets van als de diesel distributeurs bereikt en die de lagere kosten doorberekenen. In Nederland wordt de eerste nieuwe partij naar verwachting pas in november geladen (COVA).

Waarom diesel uit opslag nu van belang is

Europa koopt een groot deel van zijn diesel in het buitenland. In de eerste helft van 2026 dekte invoer 46% van de vraag, schatte BNP Paribas (BNP Paribas).

Die invoer is moeilijker en duurder geworden. Het oliemarktrapport van het IEA liet in augustus zien hoe groot het probleem was: de dieseluitvoer uit Rusland, het Midden-Oosten en Azië was met 1,3 miljoen vaten per dag gedaald, ongeveer een vijfde van de wereldwijde dieselhandel over zee (IEA).

Europa kampt niet met een tekort. De Europese Commissie zei op 2 oktober dat de aanvoer in de EU voorlopig stabiel was, maar dat de prijzen hoog bleven doordat de markt krap was (European Commission). Diesel uit opslag grijpt direct op dat probleem in. Ruwe olie moet eerst door een raffinaderij voordat die een vrachtwagen kan aandrijven; diesel in opslag is al een eindproduct en klaar voor verkoop (IEA).

Een snellere planning, geen extra olie

G7-leiders kondigden op 2 oktober aan dat zij in vier maanden tijd de vrijgave van 100 miljoen vaten ruwe olie en brandstof zouden coördineren (G7 statement). To Brief berichtte over die afspraak toen zij werd gemaakt (To Brief). Volgens Reuters wilden EU-landen binnen het volume blijven dat in maart was goedgekeurd (Reuters).

Dat is wat er gebeurde. Het IEA versnelde de bestaande toezegging. IEA-directeur Fatih Birol zei dat onder de maatregel van maart ongeveer 325 miljoen vaten waren vrijgegeven en dat er nog circa 100 miljoen toegezegde vaten restten (IEA). Met 'vrijgegeven' telt het agentschap mee wat regeringen aan de markt hebben toegezegd. Dat betekent niet dat al die olie fysiek bij afnemers is aangekomen.

De Franse korting hangt af van distributeurs

Frankrijk heeft het prijsplan het verst uitgewerkt. Premier Sébastien Lecornu kondigde aan dat in drie maanden tijd 10 miljoen vaten strategische diesel naar distributeurs gaan (Finance Ministry).

Distributeurs betalen de prijs die vóór de crisis voor de voorraad gold, ruim onder de huidige marktprijs. Op basis daarvan raamt de regering dat de prijs aan de pomp met 12 tot 18 cent per liter daalt (French government).

Die raming klopt alleen als distributeurs de lagere inkoopkosten doorgeven in plaats van ze als winst te houden. Bedrijven die samen ongeveer 60% van de markt bedienen, hebben beloofd het voordeel volledig door te geven. Toezichthouders voor consumentenbescherming publiceren wekelijks controles van hun marges (Finance Ministry). Omdat de besparing per liter geldt, hebben grootverbruikers zoals transportbedrijven, boeren en bouwbedrijven er het meeste aan.

Toch rekent niet iedereen op een zichtbare prijsdaling. Energie-econoom Thierry Bros zei tegen Franceinfo dat de vrijgave de prijzen hooguit zou kunnen stabiliseren (Franceinfo).

Italië kiest een andere route. Premier Giorgia Meloni zei dat haar regering een 'meebewegende accijns' overweegt: extra btw-opbrengsten (btw is een percentage van de verkoopprijs) die ontstaan als prijzen stijgen, zouden een tijdelijke verlaging van de accijns betalen, de vaste belasting per liter (ANSA). Dat verlaagt de belastingrekening, maar levert geen extra diesel op.

Wanneer de brandstof daadwerkelijk wordt geleverd

De Nederlandse planning laat zien hoeveel tijd de levering kost. Het Nederlandse voorraadagentschap COVA bood 59.500 kubieke meter diesel uit Eemshaven aan. Biedingen moesten op 8 oktober binnen zijn; laden staat gepland van 1 tot en met 30 november (COVA). Andere landen werken hun planning nog uit. Volgens Reuters worden de details van het oktoberprogramma naar verwachting besproken tijdens een IEA-bijeenkomst op 14 en 15 oktober (Reuters).

Elk vat dat nu uit de voorraad komt, moet later worden aangevuld. De G7 heeft het IEA om advies gevraagd over het aanvullen van de voorraden (G7 statement). Het Franse ministerie van Financiën heeft nog niet bekendgemaakt wie de kosten draagt voor het aanvullen van de Franse reserve.

Met het besluit van oktober komt diesel eerder beschikbaar die regeringen al hadden toegezegd. Er kwamen geen vaten bij. De Franse prijsdaling van 12 tot 18 cent is voorlopig nog een overheidsraming (French government). Pas als de brandstof is geleverd en de wekelijkse margecontroles laten zien dat de besparing terechtkomt bij dieselkopers, is die raming werkelijkheid geworden.