Italiaanse rentelast stijgt met € 30 miljard

Italië verwacht in 2029 € 117,2 miljard aan rente over de staatsschuld te betalen, tegen € 87,2 miljard in 2025. Dat is een stijging van € 30 miljard, volgens Il Fatto Quotidiano, dat bericht over het begrotingsplan dat de regering op 2 oktober naar het parlement stuurde (Il Fatto Quotidiano). Het gaat om ramingen uit een krantenbericht; wij hebben ze niet kunnen controleren aan de hand van de officiële tabel. De decimalen kunnen dus nog verschuiven. De richting is wel duidelijk. Ze begrenst de ruimte voor de begroting van 2027, die minister van Financiën Giancarlo Giorgetti nu moet opstellen.

Het plan is een meerjarenraming van inkomsten, uitgaven en rentelasten. De begrotingswet bepaalt later wat er daadwerkelijk wordt uitgegeven (AGI). Bij de goedkeuring presenteerde Giorgetti het plan als een voorzichtige koers in een moeilijker economisch klimaat (To Brief).

Waarom oude schulden de rentelast geleidelijk opdrijven

De rentelasten van een land hangen meer samen met de geschiedenis van zijn schuld dan met de markt van vandaag. Als beleggers hogere rendementen eisen — de vergoeding die zij willen voor een obligatie — blijven Italië's bestaande obligaties met vaste rente de afgesproken rente opleveren.

De hogere kosten ontstaan pas wanneer de schatkist aflopende obligaties vervangt of leent om een nieuw tekort te financieren. Dat heet herfinanciering. Eind 2025 bedroeg de gemiddelde resterende looptijd van de Italiaanse schuld 7,9 jaar, volgens de UPB, de onafhankelijke begrotingswaakhond van het Italiaanse parlement (UPB). Daardoor wordt elk jaar een deel van de oude, goedkope schuld vervangen door nieuwe leningen tegen de dan geldende rente.

De rente op die nieuwe leningen loopt op in de hele eurozone; dat komt niet specifiek door twijfel over Italië. Een basispunt is een honderdste van een procentpunt. In het zesde Economisch Bulletin van 2026 schreef de ECB ongeveer 37 van de circa 45 basispunten waarmee de rente op tienjarige staatsleningen in de eurozone was gestegen toe aan veranderde verwachtingen over haar eigen toekomstige rentebeleid. De verschillen tussen landen bleven ondertussen grotendeels stabiel (ECB). Italië betaalt dus meer omdat lenen voor iedereen duurder is geworden, niet omdat beleggers het land eruit pikken.

Een lagere schuldquote, een hogere rentelast

De Italiaanse staatsschuld loopt naar verwachting op tot circa 138,5% van het bbp in 2027 en daalt daarna tot ongeveer 136,6% in 2029 (Agenparl, Il Mattino). De schuldquote daalt doordat de economie, gemeten in euro's van dat moment en dus zonder correctie voor inflatie, sneller groeit dan de schuld.

Een lagere schuldquote vermindert niet het bedrag dat Italië aan obligatiehouders verschuldigd is. De rente stijgt naar verwachting in diezelfde periode van 3,8% naar 4,6% van het bbp (Il Fatto Quotidiano). Een groter deel van het nationale inkomen gaat daarmee naar schuldeisers en kan niet naar pensioenen, ziekenhuizen of scholen.

Wat extra lenen kost

Los van het meerjarenplan vroeg de regering het parlement om toestemming om boven het uitgavenplafond te lenen dat Italië met de EU heeft afgesproken. De extra ruimte is bedoeld voor energie en defensie in 2027 en 2028 en bedraagt over die twee jaar ongeveer € 29 miljard (AGI, Agenparl).

In het gepubliceerde bericht staat niet of de renteberekening deze extra leningen al omvat. Wat Italië leent, krijgt de rente die geldt wanneer de obligaties worden uitgegeven. Die rente blijft verschuldigd zolang de obligaties uitstaan.

Wie van de extra ruimte profiteert, staat nog niet vast. Volgens richtlijnen van de Europese Commissie moet de uitzondering voor energie vooral renovatie en energiebesparing in gebouwen ondersteunen, niet kortingen op energierekeningen of lagere brandstofaccijnzen (European Commission). Volgt Rome die lijn, dan komt het geld vooral terecht bij huiseigenaren die een renovatie kunnen betalen en bij de bedrijven die het werk uitvoeren. Huurders profiteren er waarschijnlijk minder van. Dat is een gevolgtrekking uit de richtlijnen, geen vastgestelde verdeling.

Voor toestemming geldt een hoge drempel. Artikel 81 van de Italiaanse grondwet vereist in uitzonderlijke omstandigheden een absolute meerderheid in beide kamers om buiten het plan om te lenen (Italian Senate). Het parlement stemt naar verwachting op 13 oktober (Corriere della Sera).

Volgens de gepubliceerde raming stijgt de jaarlijkse rentelast tot 2029, terwijl de schuld daalt ten opzichte van de economie. Beide ontwikkelingen volgen uit een herfinancieringskalender die lang geleden is vastgelegd en uit rentetarieven die voor de hele eurozone gelden. Rome heeft op geen van beide veel invloed. De cijfers moeten nog aan de officiële tabel worden getoetst. Voor het parlement stemt, moet de schatkist wel helder maken of de renteberekening de extra leningen al omvat.