Italië wil €29 miljard extra lenen

De Italiaanse regering vraagt toestemming om in 2027 en 2028 in totaal ongeveer € 29 miljard meer te lenen dan het afgesproken begrotingstraject toestaat, voor defensie- en energieprojecten (Teleborsa, ANSA). Er is nog niets uitgegeven. Zowel het parlement als de EU-ministers van Financiën moeten instemmen. Ook daarna moet Rome elke euro lenen en daar rente over betalen.

Op 2 oktober vroeg het kabinet voor elk jaar extra ruimte ter waarde van 0,3% van het bruto binnenlands product (bbp) voor energie en nog eens 0,3% voor defensie, samen ongeveer € 14 miljard per jaar (AGI). Minister van Financiën Giancarlo Giorgetti had aanvankelijk gerekend op ongeveer € 36 miljard (Teleborsa).

De volledige verlaging betreft defensie. Giorgetti had voor 2028 extra leenruimte van 0,6% van het bbp voor defensie ingecalculeerd. Het verzoek halveert dat tot 0,3%, ongeveer € 7 miljard minder (Primapagina News). Hij noemde het plan een voorzichtige reactie op een ingewikkelde economische en internationale situatie (AGI). Gepubliceerde stukken maken niet duidelijk of coalitiepolitiek, leenkosten of Brussel de doorslag gaven. Het besluit volgt op de keuze van Rome in augustus om minder dan zijn volledige aandeel in EU-defensieleningen aan te vragen (To Brief).

Wat extra lenen betekent voor de staatsschuld

De Italiaanse staatsschuld wordt uitgedrukt als percentage van het bbp in lopende euro’s. Hoe die verhouding zich ontwikkelt, hangt af van de groei van de economie in euro’s van dat moment, inclusief inflatie, maar ook van de rentelasten en het jaarlijkse begrotingstekort (het verschil tussen uitgaven en inkomsten). De eigen ramingen van de regering bieden weinig steun van de reële groei, dus na correctie voor inflatie: 1% in 2026 en 0,8% in 2027 (La Repubblica, ANSA).

Bij zo’n trage groei is het lastig om nieuwe leningen met economische groei weg te werken. Mediaberichten verschillen iets over waar en wanneer de schuld piekt. De officiële tabellen zijn nog niet gepubliceerd, maar volgens één bericht loopt de schuld in 2027 op tot 138,4% van het bbp (Sky TG24).

Wie moet instemmen?

De Italiaanse grondwet vereist in uitzonderlijke omstandigheden een absolute meerderheid in beide Kamers voordat de regering meer mag lenen dan de normale begrotingsdoelen toestaan (Senato). Brussel beslist afzonderlijk. EU-regels staan toe dat een land tijdelijk afwijkt van het afgesproken uitgavenpad, maar pas nadat de EU-ministers van Financiën een aanbeveling van de Europese Commissie hebben goedgekeurd (EUR-Lex).

Die goedkeuring bepaalt mede hoe de EU Italië beoordeelt. Het land valt nog onder de correctieve procedure voor regeringen met een tekort van meer dan 3% van het bbp, na een tekort van 3,1% in 2025 (Pagella Politica). In Giorgetti’s eigen presentatie kwam het tekort voor 2027 uit op 3,5% (Adnkronos).

Giorgetti stelt dat het tekort dat Brussel meet onder 3% uitkomt zodra de toegestane 0,6 procentpunt aan uitgaven voor defensie en energie buiten beschouwing blijft (La Repubblica). Dat verandert Italië’s beoordeling volgens de EU-regels, niet de begroting zelf. Het geregistreerde tekort blijft gelijk; ook de lening en de rente komen voor rekening van de Italiaanse schatkist.

Isolatie verlaagt de energierekening deze winter niet

Voor het energiedeel gelden strikte grenzen. De richtsnoeren van de Commissie beperken de uitgaven tot maatregelen voor weerbaarheid en de energietransitie, zoals het renoveren van gebouwen en het verbeteren van de energie-efficiëntie. Verlagingen van brandstofaccijnzen, vaste prijzen en rechtstreekse compensatie voor energierekeningen zijn uitgesloten (Build Up).

Het kabinet heeft nog niet bekendgemaakt wie het geld krijgt. Op basis van de richtsnoeren liggen de eerste voordelen waarschijnlijk bij partijen die verbeteringen kunnen uitvoeren: huiseigenaren, de aannemers die zij inhuren en bedrijven met geld om in apparatuur te investeren. Huurders en huishoudens die deze winter moeite hebben met hun energierekening, hebben aparte steun nodig, betaald volgens de gewone begrotingsregels.

De begrotingswet, met de concrete belasting- en uitgavenmaatregelen, wordt rond 20 oktober verwacht (Corriere della Sera). Dan wordt duidelijk hoe Rome de extra energieruimte verdeelt tussen woningen, bedrijven en openbare gebouwen.

Als Brussel instemt, krijgt Italië toestemming om uit te geven, geen geld. Isolatie of nieuwe apparatuur wordt dan betaald met geleende euro’s; de rente komt voor rekening van de Italiaanse belastingbetaler. Met deze energieruimte kan geen huishouden deze winter zijn rekening verlagen.