Lecornu rekent op socialistische onthouding

Premier Sébastien Lecornu heeft geen meerderheid in de Assemblée nationale, het Franse lagerhuis. Zijn begroting voor volgend jaar kan daarom alleen overeind blijven als genoeg tegenstanders zich onthouden van een poging hem ten val te brengen. De socialisten hebben hun prijs genoemd: hogere inkomens moeten meer bijdragen. Werkgevers verzetten zich daar juist tegen. De behandeling in de Assemblée nationale begint op 13 oktober (AEF).

Wat de regering wil

De regering wil het begrotingstekort terugbrengen van een verwachte 5,4% van het bbp dit jaar naar 5,0% in 2027 (Franse regering). Ook dan blijft Frankrijk ruim boven de EU-grens van 3% (EUR-Lex).

Om dat doel te halen, presenteerden ministers op 1 oktober € 43 miljard aan nieuwe bezuinigingen en belastingmaatregelen. Met € 11 miljard aan eerdere maatregelen die nu ingaan, noemt de regering het een inspanning van € 54 miljard (Franse regering, To Brief).

De regering berekent die inspanning ten opzichte van wat volgend jaar zou worden uitgegeven als er niets veranderde. De uitgaven dalen in werkelijkheid lang niet met zulke bedragen. Het gaat om geld dat volgens die berekening niet wordt uitgegeven.

Kritiek van twee kanten

Patrick Martin, voorzitter van werkgeversorganisatie Medef, schat de kosten voor bedrijven op bijna € 20 miljard. Volgens hem zal de begroting de Franse economie verder verzwakken (Franceinfo). Medef heeft niet toegelicht hoe het aan dat bedrag komt. Het is dus een raming van werkgevers, geen post uit de begroting.

Een deel van de kosten is wel na te rekenen. Bedrijven krijgen kortingen op hun werkgeverslasten. Als winstuitkeringen meetellen bij de berekening van die kortingen, kost dat bedrijven ongeveer € 3,7 miljard, meldt BFMTV.

De socialisten zien juist het omgekeerde probleem: grote bedrijven betalen minder. Een aanvullende heffing op de winst van grote bedrijven blijft bestaan en moet in 2027 ongeveer € 5 miljard opleveren. Volgens de regering is dat wel ongeveer een derde minder dan in eerdere jaren (Begrotingsministerie). Een belasting kan nog altijd miljarden opbrengen en toch minder opleveren dan voorheen. Zonder de berekening van Medef valt niet vast te stellen hoe de werkgeversorganisatie die lagere opbrengst in haar totaalcijfer verwerkt.

Op 2 oktober vroegen de socialistische leiders in beide kamers van het parlement en partijleider Johanna Rolland Lecornu per brief om "zonder uitstel" aanpassingen (Le Monde). Volgens de brief betalen gepensioneerden eerder dan hoge inkomens, worden uitkeringen voor de armsten bevroren terwijl erfvermogen wordt ontzien, en komt het merendeel van de bezuinigingen neer op midden- en lagere inkomens (Libération).

De socialisten willen vóór het debat een lettre rectificative: een formele aanpassing van het wetsvoorstel door de regering zelf. Ze wijzen er ook op dat zij de begroting voor 2026 mede mogelijk maakten. Zonder wijzigingen kan Lecornu deze begroting alleen aannemen met op zijn minst gedoogsteun van het uiterst rechtse Rassemblement National, waarschuwen ze. Dat zou volgens hen, vlak voor de presidentsverkiezingen, een politieke en morele fout zijn (Libération).

Waarom onthouding het wapen van de socialisten is

De socialisten kunnen de regering helpen laten vallen door vóór een motie van wantrouwen te stemmen, of haar laten zitten door zich te onthouden. Zo’n motie haalt alleen de eindstreep met 289 stemmen: een absolute meerderheid in de Assemblée nationale, die 577 zetels telt. Onthoudingen tellen niet mee (Franse Grondwet). De socialisten hoeven de begroting zelf niet goed te keuren. Ze hoeven alleen niet vóór de motie van wantrouwen te stemmen, ook als het Rassemblement National en de rest van links dat wel doen. De uitslag hangt dan nog altijd af van alle andere fracties.

Lecornu heeft beloofd artikel 49.3 niet te gebruiken. Daarmee kan een wetsvoorstel zonder stemming worden aangenomen, tenzij een motie van wantrouwen slaagt. Voor de presentatie meldde Le Figaro dat artikel 49.3 toch als terugvaloptie openbleef.

Brussel kan dit conflict niet beslechten. Frankrijk valt sinds 26 juli 2024 onder de buitensporigtekortprocedure van de EU, die landen tot begrotingsdiscipline moet dwingen. 2029 geldt als uiterste jaar om het tekort terug te dringen (Raad van de EU). De Europese Commissie beoordeelt het totale begrotingspad, niet of gepensioneerden of bedrijven de rekening dragen. Die keuze ligt in Parijs.

Ook beleggers kijken mee. Het renteverschil tussen Franse en Duitse tienjaarsstaatsleningen liep op 2 oktober op tot ongeveer 1,5 procentpunt (Agefi). In dezelfde week werden van de VS tot Europa veel staatsobligaties verkocht (Corriere della Sera). Daardoor valt het afzonderlijke effect van de Franse begroting niet vast te stellen.

De socialisten hebben de verdeling van de lasten tot voorwaarde gemaakt voor hun terughoudendheid bij een motie van wantrouwen. Lecornu kan de lasten anders verdelen zonder zijn tekortdoel van 5,0% los te laten (Franse regering), maar elke concessie moet elders worden gecompenseerd met bezuinigingen of hogere belastingen. Anders loopt het tekort hoger op. Voor het debat begint, moet hij de socialisten antwoord geven op hun eis om het wetsvoorstel te wijzigen. Of dat antwoord hem in het zadel houdt, hangt ook af van parlementariërs die hij nog niet aan zijn kant heeft.