Madrid duwt De Cos naar ECB-top

De termijn van Christine Lagarde als president van de ECB loopt pas in oktober 2027 af. Toch wordt in Europese hoofdsteden al maanden gewerkt aan haar opvolging.

Volgens geloofwaardige berichten van Euronews uit februari overweegt Lagarde eerder te vertrekken, nog vóór de Franse presidentsverkiezingen van april 2027. Daarmee zouden Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Friedrich Merz nog invloed kunnen uitoefenen op de benoeming zolang zij zelf aan de macht zijn. De reactie van de ECB was zorgvuldig dubbelzinnig: Lagarde "has not taken any decision regarding the end of her term." Dat is geen ontkenning.

In peilingen onder kenners komen vooral twee namen naar voren: Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, en Pablo Hernández de Cos, de voormalige gouverneur van de Spaanse centrale bank die nu de BIS leidt, de Bank for International Settlements, waar centrale banken hun beleid afstemmen. In april zette een peiling van OMFIF hen gelijk. Een enquête van de Financial Times onder economen noemde hen eveneens gedeelde favorieten. De echte strijd draait overigens minder om hun cv's dan om de hoofdsteden die achter hen staan.

Madrids kandidaat, en de gouverneur die hem probeert te blokkeren

De Spaanse campagne voor De Cos verloopt rommelig. Pedro Sánchez voelde er aanvankelijk weinig voor om een man te steunen die door zijn voorganger Mariano Rajoy was benoemd, en wiens rapporten bij de Spaanse centrale bank herhaaldelijk kritisch waren over het begrotingsbeleid van de regering (El Debate). Volgens Vozpópuli had minister van Economie Carlos Cuerpo weken nodig om Sánchez intern mee te krijgen. Inmiddels staat de regering achter De Cos, maar zonder formele publieke steunbetuiging. Madrid houdt de kandidatuur bewust informeel (Cinco Días).

Het grotere probleem zit in eigen huis. José Luis Escrivá, de huidige gouverneur van de Spaanse centrale bank, werkt actief tegen De Cos. Hij spreekt met journalisten en met collega-gouverneurs in Europa om diens kandidatuur te ondermijnen (El Debate). Zijn motief is rekenkundig: als De Cos president wordt, kan Spanje niet ook nog een zetel in de directie van de ECB opeisen. Daarmee vervallen Escrivá's eigen kansen.

Berlijns stille gok

Duitsland heeft openlijk een eigen kandidaat. Isabel Schnabel, al lid van de ECB-directie, zei tegen Reuters dat zij het presidentschap zou aanvaarden "if asked" (WirtschaftsWoche). Maar haar uitgesproken havikachtige profiel, met pleidooien voor renteverhogingen terwijl de groei verzwakt, maakt haar lastig verkoopbaar bij zuidelijke regeringen met hoge staatsschulden.

In mei schreef Econostream dat Duitsland Knot ziet als de "optimal fallback": "stability-oriented, deeply experienced, fiscally serious." Dat past goed bij Merz' ordoliberale reflexen, dus bij de Duitse voorkeur voor regels, begrotingsdiscipline en prijsstabiliteit boven alles.

Frankrijk lijkt zich erbij neer te leggen dat het deze keer niet aan de beurt is. Villeroy de Galhau vertrok vervroegd als gouverneur van de Banque de France en werd vervangen door Emmanuel Moulin, een vertrouweling van Macron die ternauwernood door de parlementaire bevestiging kwam (Le Monde). Een Franse kandidaat voor het ECB-presidentschap is niet opgestaan. Na twee Franse presidenten, eerst Trichet en daarna Lagarde, lijkt Parijs te accepteren dat iemand anders nu aanspraak maakt op de post.

Wat de keuze bepaalt

De president van de ECB stuurt de consensus over de rente en beslist wanneer het TPI wordt ingezet, het Transmission Protection Instrument waarmee de ECB staatsobligaties kan kopen om plotseling oplopende financieringskosten in landen als Italië of Griekenland af te remmen. De Italiaanse spread ten opzichte van Duitsland, het renteverschil dat beide landen betalen om te lenen, staat op een laagste niveau in vijftien jaar van ongeveer 73 tot 76 basispunten. Die rust hangt deels af van het vertrouwen van markten dat de TPI-achtervang geloofwaardig blijft.

De Cos wordt door analisten gezien als een centrist met een duifachtige inslag: eerder geneigd lagere rentes te steunen om groei te beschermen. Tijdens zijn loopbaan heeft hij het TPI en geleidelijke rentestappen consequent verdedigd (BIS). Knot gold ooit als een van de meest uitgesproken haviken binnen de ECB. De laatste jaren is zijn toon wel zachter geworden, maar zijn instinct blijft gericht op strakker beleid.

Formeel beslist de Europese Raad met gekwalificeerde meerderheid, na raadpleging van het Europees Parlement en de Raad van Bestuur van de ECB (Consilium). In de praktijk is elk ECB-presidentschap tot nu toe onderdeel geweest van bredere pakketdeals over Europese topfuncties. Nationaliteit weegt daarbij altijd zwaarder dan monetaire ideologie.

Spanje heeft het ECB-presidentschap nog nooit bekleed. Sinds Luis de Guindos op 31 mei uit de directie vertrok, heeft Madrid daar bovendien helemaal geen vertegenwoordiging meer. Dat argument telt. De uitkomst hangt af van welke hoofdstad de beste deal sluit, en of Madrid zijn eigen centralebankpresident kan tegenhouden voordat hij de kandidatuur van De Cos schade toebrengt.