Magyar jaagt op €10 miljard EU-geld

De nieuwe Hongaarse premier Péter Magyar presenteerde deze week een belastingpakket dat de Hongaarse belastingdienst NAV moet hervormen en een onderzoek opent naar de vennootschapsbelasting die grote multinationals betalen (24.hu). Voor binnenlands gebruik gaat het over rechtvaardigheid. In Brussel draait het om iets anders: ongeveer € 10 miljard aan EU-herstelfondsen zit nog vast achter hervormingsdeadlines die eind augustus 2026 aflopen (Council, European Express). Dit belastingpakket gaat dus minder over belasting dan over bewijs.

Goedgekeurd is nog niet uitbetaald

Op 10 juli keurde de Ecofin-Raad, de vergadering van de ministers van Financiën van de EU-lidstaten, het aangepaste Hongaarse herstelplan goed binnen de RRF, het Europese coronaherstelfonds dat pas uitbetaalt wanneer landen afgesproken hervormingsmijlpalen halen. Die goedkeuring is relevant, maar zij is geen betaling. Volgens de Raad blijven uitbetalingen "prestatiegericht": Boedapest moet per mijlpaal aantonen dat de hervorming is uitgevoerd. Politieke intenties tellen niet (Council).

De mijlpalen die Brussel daadwerkelijk heeft vastgelegd, gaan over anticorruptiewaarborgen, transparante aanbestedingen, rechterlijke onafhankelijkheid en betrokkenheid van belanghebbenden (European Commission). Hervorming van NAV, de Hongaarse belastingdienst, staat niet als afzonderlijke voorwaarde op de lijst. Een openbare selectieprocedure voor de leiding kan wel helpen aantonen dat de fiscus fraude kan aanpakken zonder politieke tegenstanders uit te kiezen. Maar zo'n stap vervangt niet de regels die Brussel juridisch kan afdwingen.

De prijs van vertraging is concreet. Het Centre for European Reform berekende dat begin 2025 ongeveer € 19 miljard voor Hongarije bevroren bleef via verschillende EU-instrumenten, terwijl € 1 miljard al definitief verloren was gegaan (CER). Polen liet zien wat een geloofwaardige politieke draai kan opleveren: nadat de regering-Tusk eind 2023 aantrad, kreeg Warschau binnen enkele maanden weer toegang tot herstelfondsen. Toch moet ook Polen nog technische indicatoren aanpassen voordat eigen declaratiedeadlines sluiten (CER). Een politieke reset opent de deur. Erdoorheen lopen kost nog altijd papierwerk en tijd.

Wat de multinationalentoets betekent voor Duitse fabrieken

Het onderdeel van Magyars pakket dat over de grens reikt, is de toets op de vennootschapsbelasting. Die belasting, de winstbelasting voor bedrijven, is politiek niet gevoelig vanwege het Hongaarse tarief op papier, want dat is laag. Het draait om het effectieve tarief: wat ondernemingen werkelijk betalen na aftrekposten, subsidies en afspraken over verrekenprijzen. Hongarije bouwde zijn investeringsaanbod op goedkope arbeid en royale fiscale voorwaarden. Duitse autofabrikanten maakten daar gebruik van. Mercedes breidde zijn fabriek in Kecskemét uit tot de grootste Europese productielocatie van het bedrijf. BMW investeerde ongeveer € 2 miljard in een nieuwe fabriek voor elektrische auto's in Debrecen (Handelsblatt, Tagesschau).

Als Hongarije de handhaving aanscherpt, loopt de rekening rechtstreeks naar zulke bedrijven: hogere effectieve belastingaanslagen drukken het nettorendement op fabrieken die onder oude voorwaarden zijn gebouwd. Ondernemingen kunnen geplande uitbreidingen uitstellen of nieuwe investeringsgaranties eisen. Er is geen bewijs dat een specifiek bedrijf te weinig belasting heeft betaald; ook kwamen uit het onderzoek geen controledata op bedrijfsniveau naar voren. Maar de industriële voetafdruk is groot genoeg om zelfs een beperkte verschuiving in handhaving financieel relevant te maken. En als de toets selectief of politiek gestuurd lijkt, kan de Commissie die zien als een bestuursprobleem in plaats van een hervorming. Dat zou precies de geloofwaardigheid ondergraven die Magyar nodig heeft voor het EU-geld (European Commission).

Drie publieken, één deadline

Magyars pakket spreekt minstens drie zalen tegelijk toe. Hongaarse kiezers horen dat grote buitenlandse bedrijven hun deel gaan betalen, terwijl vijf kleinere binnenlandse belastingen verdwijnen. Regeringen van nettobetalers, zoals Nederland en Oostenrijk, zien vooral een geloofwaardigheidstest: bouwt Boedapest instituties die Brussel kan controleren, of worden gewone inkomstenmaatregelen als hervorming verpakt? De Commissie ziet intussen één onderdeel van een breder dossier. Daarbij hoort ook een kapitaalinjectie van € 2 miljard in de Hongaarse staatsontwikkelingsbank MFB, goedgekeurd onder voorwaarden die moeten voorkomen dat staatssteun één bank of sector oneerlijk bevoordeelt (European Commission, Brussels Times).

De grootste inzet ligt bij Hongaarse burgers die de infrastructuur, huisvesting en financiering voor kleine bedrijven nodig hebben waarvoor het herstelplan is bedoeld. Zij hebben het conditionaliteitssysteem niet ontworpen en de bestuurlijke tekortkomingen niet veroorzaakt. Toch dragen zij de kosten van uitstel.

Magyar kan de politieke winst pakken met een belastingaankondiging. Het geld krijgt hij pas als de Commissie de hervorming kan controleren. Zes weken is weinig tijd om het een in het ander om te zetten.