Malta boort tweede Sicilië-kabel

Op Malta boort een machine zich door het kustgesteente om een ondergrondse route vrij te maken voor een hoogspanningskabel naar zee (Lovin Malta). Die kabel loopt straks over de zeebodem naar Sicilië. Daarmee krijgt Malta een tweede aansluiting op het Europese elektriciteitsnet en komt er 225 MW aan extra importcapaciteit bij (Interconnect Malta). Voor een land dat nu al voor een groot deel van zijn geïmporteerde stroom leunt op één kabel uit Sicilië, is dit vooral reserve-infrastructuur: een tweede lijn moet voorkomen dat één kabelstoring het eiland meteen in de problemen brengt.

Waarom twee kabels de rekensom veranderen

Malta importeert elektriciteit uit Sicilië via één bestaande verbinding. Valt die kabel uit, of gaat hij tijdelijk dicht voor onderhoud, dan moet Malta terugvallen op eigen gascentrales. Met een tweede kabel kan het eiland ook bij uitval van de eerste verbinding stroom blijven halen uit het bredere Italiaanse net (Terna).

Die tweede kabel helpt ook bij zonne- en windenergie. Kleine elektriciteitsnetten hebben moeite met sterke schommelingen in duurzame productie: veel zon midden op de dag, te weinig aanbod tegen de avond. Met maar één verbinding naar een groter systeem hebben netbeheerders weinig ruimte om overschotten af te voeren of extra stroom binnen te halen. Een grotere aansluiting op het continentale net geeft Malta wel meer speelruimte, omdat Italiaanse en Europese netbeheerders kunnen meehelpen bij het balanceren van wat Malta alleen niet kan opvangen (European Commission).

Toch vervangen kabels geen lokale reserve. De Spaanse ervaring met de Balearen en de Canarische Eilanden laat dat zien: ook na de aanleg van interconnecties zagen Spaanse planners nog altijd behoefte aan honderden megawatts extra vermogen dat snel kan worden ingeschakeld wanneer import of duurzame productie tekortschiet (El Periódico de la Energía). Kabels maken een eiland minder geïsoleerd. Ze heffen die isolatie niet op.

Waarom dit uw stroomrekening niet verlaagt

Bij vrijwel elk infrastructuurproject klinkt de belofte van goedkopere stroom. In dit geval is daar weinig bewijs voor.

Wat huishoudens uiteindelijk betalen, bestaat uit groothandelsprijzen, netwerkkosten, belastingen, heffingen en overheidssubsidies (Eurostat). Een betrouwbaarder net kan dus prima samengaan met onveranderde consumentenprijzen, bijvoorbeeld als de bouwkosten via tarieven worden terugverdiend, als geïmporteerde stroom niet goedkoper blijkt dan binnenlandse productie, of als de overheid de prijzen politiek blijft sturen.

De Cypriotische minister van Energie heeft dat onderscheid overigens openlijk gemaakt. Hij steunt de Great Sea Interconnector tussen Cyprus en Griekenland om redenen van leveringszekerheid, maar waarschuwt tegelijk dat prijsdalingen niet als vanzelfsprekend mogen worden gezien (Powergame). De geraamde kosten van dat project zijn sinds de planningsfase bijna verdubbeld, terwijl Cypriotische critici zich afvragen of de uitgave gerechtvaardigd is, ook al erkennen zij de strategische logica (Kathimerini Cyprus). Malta krijgt met dezelfde discussie te maken.

Wie wint en wie betaalt

De baten en de kosten komen bij verschillende groepen terecht. Maltese huishoudens en bedrijven profiteren als de leveringszekerheid verbetert en stroomuitval zeldzamer wordt. Belastingbetalers dragen de bouwrekening, waarvan de precieze omvang publiek lastig vast te pinnen blijft, al circuleren bedragen rond € 300 miljoen (Interconnect Malta, European Commission). Exploitanten van binnenlandse gascentrales verliezen draaiuren naarmate de import groeit, maar behouden wel waarde als noodreserve.

Het project past in een bredere EU-lijn. Meerdere lidstaten dreigen de Europese interconnectiedoelstelling van 15% niet te halen: het aandeel van de nationale productiecapaciteit dat via grensverbindingen kan worden uitgewisseld. De Commissie dringt er daarom bij perifere energiesystemen op aan fysieke koppelingen met het continentale net te bouwen (European Commission). De boring die nu op Malta loopt, is in wezen een verzekeringspolis. Zij maakt de Maltese stroomvoorziening minder kwetsbaar, ook als zij geen goedkopere elektriciteit kan beloven.