Meridiam stapt in Cypriotische kabel

Cyprus is de enige EU-lidstaat waarvan het elektriciteitsnet niet is aangesloten op dat van Europa (Europese Commissie). Een zeekabel vanaf Kreta moet dat isolement beëindigen. Op 5 augustus tekende de Franse infrastructuurinvesteerder Meridiam voor een meerderheidsbelang in Great Sea Interconnector (GSI), het bedrijf dat de kabel ontwikkelt (Baird Maritime, Proto Thema). Het project heeft daarmee een serieuze financiële sponsor. Een vastgelegd bouwbudget is er nog niet.

Wat Meridiam koopt — en wat nog ontbreekt

Meridiam neemt een belang van meer dan 50%. ADMIE, de onafhankelijke Griekse netbeheerder, had het project sinds oktober 2023 onder controle, nadat het was overgenomen uit een eerdere ontwikkelstructuur. ADMIE blijft als minderheidspartner aan boord, leidt tijdens de ontwikkelfase het technische werk en zal de kabel beheren zodra die is gebouwd (Iefimerida). Daarnaast is er een aparte overeenkomst met de Franse kabelfabrikant Nexans voor zeebodemonderzoek: voorbereidend werk waarmee ingenieurs de kabelroute en de omstandigheden op de zeebodem moeten bevestigen (Newsit).

Die volgorde doet ertoe. Het zeebodemonderzoek komt vóór de definitieve investeringsbeslissing, het moment waarop de sponsors hun geld daadwerkelijk vastleggen voor de volledige bouw. De komst van Meridiam brengt het project dus tot de onderzoeksfase. Voorbij die investeringsbeslissing is het nog niet.

De financiële voorwaarden zijn niet bekendgemaakt. Baird Maritime meldde dat er geen details over de deal zijn gepubliceerd (Baird Maritime). Een Griekse nieuwssite noemde een investering van € 250 mln door Meridiam, maar Meridiam heeft dat bedrag publiekelijk niet bevestigd (in.gr). De precieze omvang van het belang, de samenstelling van het bestuur en de eigenvermogensinbreng blijven onbekend.

Er stroomt overigens al wel geld. Zoals To Brief eerder meldde, was eind 2024 € 251,4 mln aan Nexans betaald en was 160 km kabel geproduceerd, ook al was de volledige opdracht om door te gaan met een contract van ongeveer € 1,43 mrd plus btw nog niet afgegeven. Nexans onderhandelde daarnaast over een overbruggingsorder om de vertragingsperiode af te dekken (Capital.gr).

Wie betaalt de kabel

Voor het traject van Kreta naar Cyprus wordt een budget genoemd van ongeveer € 1,9 mrd (Kathimerini, Europese Commissie). Een EU-subsidie van circa € 657 mln dekt ongeveer een derde, uit het Europese programma voor grensoverschrijdende energie-infrastructuur (EUR-Lex). Dan resteert ongeveer € 1,24 mrd, te financieren uit drie bronnen: eigen vermogen van investeerders, bankleningen en heffingen op elektriciteitsrekeningen.

De kostenverdeling raakt Cyprus het hardst. Volgens de afgesproken formule komt 63% van de kosten van de kabel voor rekening van Cyprus en 37% voor rekening van Griekenland. Cypriotische toezichthouders hebben tijdens de bouwfase al € 125 mln aan heffingen op de elektriciteitsrekening goedgekeurd (Kathimerini). De druk achter die uitgaven is reëel: Cyprus dreigt na 2029 een stroomtekort van ongeveer 750 MW te krijgen wanneer verouderde centrales in Dhekelia en Vasiliko uit bedrijf gaan. In de planning werd aangenomen dat de kabel in 2030 operationeel zou zijn (Cyprus Mail).

Aansluiting op het Europese net betekent alleen niet automatisch lagere rekeningen. Netinvesteringen worden immers terugverdiend via nettarieven, vaste opslagen op elektriciteitsrekeningen die nationale toezichthouders vaststellen. Ierland liet in 2026 zien hoe dat werkt: een besluit daar voegde ongeveer € 41 per jaar toe aan de rekening van huishoudens om netverzwaringen te financieren (The Irish Times). Cyprus betaalt, afgezet tegen zijn kleine elektriciteitsmarkt, voor een relatief groter stuk infrastructuur. Per huishouden kan de rekening daardoor steviger uitvallen.

De Europese Rekenkamer heeft erop gewezen dat grensoverschrijdende elektriciteitsprojecten in de EU vaak vertraging oplopen, ook wanneer de economische en strategische onderbouwing sterk is (Europese Rekenkamer). GSI past in dat patroon. De sponsors hebben nieuwe vaart laten zien. De documenten die moeten bewijzen dat het project volledig financierbaar is, hebben zij nog niet gepubliceerd.