Meridiam bezit 66%, kabel blijft liggen

Tussen Kreta en Cyprus is nog geen onderzoeksschip teruggekeerd naar de zeebodem. Drie weken nadat een Frans infrastructuurfonds de meerderheid nam in het kabelproject dat Cyprus uit zijn elektrische isolement moet halen, blijft de zee leeg. De Great Sea Interconnector (GSI) heeft er een sponsor bij. De twee vragen die ertoe doen, zijn daarmee nog niet beantwoord: wie betaalt, en wie krijgt het werk op zee weer op gang?

Wat Meridiam kocht

Op 5 augustus maakte de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis bekend dat Meridiam, een Parijse infrastructuurinvesteerder, een belang van 66% neemt in de projectvennootschap achter GSI. De Griekse netbeheerder ADMIE, die het hoogspanningsnet van het land beheert, houdt 34% en blijft technisch verantwoordelijk (Greek PM, Capital, Politis).

Dat is een wijziging in de zeggenschap, geen bouwmijlpaal. De overnameprijs, de samenstelling van het bestuur en de verdeling van eventuele kostenoverschrijdingen zijn niet in openbare stukken terug te vinden (Dnews). Twee Franse bedrijven zitten nu in het project: Meridiam als sponsor, Nexans als kabelbouwer. Daarmee krijgt Parijs commerciële invloed op de route. Maar eigenaar zijn van een projectvennootschap is nog geen garantie dat de financiering rond is.

Het projectbudget bedraagt ongeveer € 1,9 miljard. EU-subsidies uit de Connecting Europe Facility, het Europese cofinancieringsinstrument voor grensoverschrijdende energieverbindingen, dekken circa € 657 miljoen (Enerdata, Balkan Green Energy News). De rest, meer dan € 1 miljard, moet komen van investeerders, kredietverstrekkers en uiteindelijk consumenten via stroomtarieven. Een gemelde financieringsaanvraag bij de Europese Investeringsbank van rond de € 1 miljard zit nog in de due diligence. Het is dus geen goedgekeurde lening (Proto Thema, CNA).

Cyprus krijgt de kabel — en een groot deel van de rekening

Cyprus kan aansluiting krijgen op het Europese elektriciteitsnet, maar een groot deel van de kosten belandt bij Cypriotische verbruikers. Volgens de Europese regels voor kostenverdeling bij grensoverschrijdende energieprojecten komt ongeveer 63% van het traject Griekenland-Cyprus voor rekening van Cyprus. Die rekening wordt niet ineens betaald, maar uitgesmeerd over toekomstige tarieven (Politis, Kathimerini Cyprus).

De spanning zit vooral in het verschil tussen gemaakte en erkende kosten. ADMIE zegt al ongeveer € 251 miljoen te hebben uitgegeven. Cypriotische toezichthouders hebben daarvan tot nu toe slechts ongeveer € 82 miljoen erkend. Dat verschil loopt rechtstreeks door in toekomstige tariefconflicten (Proto Thema). Energieminister George Papanastasiou zegt dat Nicosia wacht op de beoordeling van de EIB voordat het beslist of de staat zelf kapitaal in het project steekt (SigmaLive). Oppositiepartijen AKEL en DISY eisen inmiddels volledige openheid over de voorwaarden tussen Meridiam en ADMIE en over de totale Cypriotische verplichtingen (Kathimerini Cyprus).

Cyprus heeft zijn eigen bijdrage van € 125 miljoen naar verluidt ook gekoppeld aan zichtbare voortgang op zee: een NAVTEX, de maritieme kennisgeving die onderzoeksschepen toestemming geeft om in internationale wateren te werken, en een hervatting van het bodemonderzoek (Capital). Medio augustus was er nog geen bevestigde NAVTEX uitgegeven (Philenews).

Wat de kabel test

GSI gaat over meer dan één onderzeese kabel. Het project test of Europese prioriteitsstatus en EU-subsidie werkelijk kunnen worden omgezet in fysieke infrastructuur wanneer de route door wateren loopt die Turkije betwist, nationale toezichthouders het eens moeten worden over tarieven en de financiering nog niet rond is. De machtsketen is op papier overzichtelijk: Meridiam controleert de projectvennootschap, ADMIE voert uit, Cypriotische toezichthouders bepalen hoeveel consumenten betalen, de EIB beslist over kredietverlening en een NAVTEX bepaalt of het werk kan worden hervat. Elk van die schakels kan het project tegenhouden.

Volgens berichten stemmen Mitsotakis, de Cypriotische president Nikos Christodoulides en Emmanuel Macron af over een hervatting van de metingen, mogelijk met Franse schepen (Les Echos). Een Franse staatsgarantie is niet gevonden. Het volgende harde bewijs is dus een NAVTEX-nummer, een scheepsnaam en meetapparatuur in het water tussen Kreta en Cyprus. Tot die tijd heeft het project wel een betere eigendomsstructuur, maar nog geen voortgang in de bouw.