Meridiam wacht tarieftest bij GSI

De Franse infrastructuurinvesteerder Meridiam heeft nu de controle over het bedrijf achter de Great Sea Interconnector (GSI), de geplande onderzeese stroomverbinding tussen Kreta en Cyprus. De overeenkomst van 5 augustus geeft Meridiam 66% van de projectvennootschap. ADMIE, de Griekse netbeheerder, houdt 34% en blijft technisch leider (Enerdata, energynews.pro). Op basis van wat publiek bekend is, maakt Meridiams komst het project aantrekkelijker voor banken. Bewijs dat het project nu ook financierbaar en bouwrijp is, ligt er nog niet.

Wat veranderde en wat niet

De projectvennootschap is een special purpose vehicle, een afgescheiden bedrijf waarin alle rechten, contracten en toekomstige inkomsten van de kabel zitten. Dat Meridiam de meerderheid koopt, betekent dat er nu een stevige private investeerder achter GSI staat. Daarmee rust het project minder zwaar op alleen de balans van ADMIE. Meridiams model is immers precies dit: gereguleerde infrastructuur kopen en die decennialang aanhouden. Voor kredietverstrekkers is dat het soort eigenaar dat zij graag zien.

Wat Meridiam niet kocht, is minstens zo belangrijk: geen definitieve route, geen toegezegde bankleningen, geen afgeronde toestemming om kosten via stroomrekeningen terug te verdienen en geen kabelfabrikant die zichtbaar capaciteit voor GSI in zijn leveringsschema heeft vrijgemaakt. Kabelfabrikant Nexans kwalificeerde eind augustus zijn diepzeetechnologie voor dieptes tot 3.000 meter, waardoor de kabel technisch haalbaar lijkt. Maar in zijn verklaring van januari sprak Nexans over een "schedule rearrangement", en in de halfjaarcijfers over 2026 stond niet dat de uitvoering van GSI was begonnen.

De inkomstenvraag waar banken antwoord op willen

De Griekse energietoezichthouder RAAEY hield nog tot 11 september een consultatie over het belangrijkste getal in het project: hoeveel de projectvennootschap op termijn mag terughalen bij stroomgebruikers. Banken baseren hun leningen op die toezegging. Zolang toezichthouders de formule niet vastleggen, kan geen bank zich vastleggen.

Een onderdeel van die formule is de WACC: de gewogen gemiddelde kapitaalkosten, oftewel het rendement dat toezichthouders investeerders en kredietverstrekkers toestaan via netwerktarieven. ADMIE stelde voor het veronderstelde aandeel vreemd vermogen tijdens de bouw te verlagen naar 50%–60%, tegenover een eerdere bandbreedte van 60%–80% (OT, Sigmalive). Een lager verondersteld schuldaandeel leidt doorgaans tot een hoger toegestaan rendement. Dat maakt het project aantrekkelijker voor aandeelhouders als Meridiam, maar verhoogt wel de lasten voor gebruikers.

Cyprus beslist of consumenten betalen voordat de kabel er ligt

Cyprus is de scherpste flessenhals. Energieminister Michalis Damianos verwelkomde Meridiams instap, maar zei dat definitieve besluiten afhangen van het boekenonderzoek door de Europese Investeringsbank. Dat blijft voorlopig een verzoek om een studie, geen toegekende lening. Er is nog geen gepubliceerd kabinets- of toezichthoudersbesluit over wie welk deel betaalt.

Volgens Cypriotische berichtgeving zal de regering tijdens de bouw €125 miljoen betalen zodra een NAVTEX wordt uitgegeven, een maritieme kennisgeving die onderzoek op zee toestaat. Daarbij worden twee termijnen al als openstaand behandeld. Die NAVTEX is niet gepubliceerd. Media spreken over een mogelijke uitgifte in oktober, met nog onafgeronde onderzoeken in wateren waar Turkije bezwaar tegen heeft gemaakt. De Griekse minister van Buitenlandse Zaken George Gerapetritis zei dat Griekenland geen toestemming aan Turkije zal vragen. Daarmee is de politieke lijn van Athene duidelijk, maar het operationele risico van onderzoek op betwiste zeebodem is daarmee niet weg.

Wie wint, wie betaalt

Gereguleerde activa zijn aantrekkelijk omdat goedgekeurde kosten op termijn worden terugbetaald door toekomstige gebruikers, niet alleen door aandeelhouders. Meridiam krijgt controle over precies zo'n actief, gesteund door ongeveer €657 miljoen aan EU-subsidies (CINEA, Euronews). ADMIE vermindert zijn financieringsrisico, maar behoudt de technische vergoedingen en de rol van beheerder. Werkt de kabel, dan eindigt de elektrische isolatie van Cyprus ten opzichte van het continentale Europese net. Het eiland krijgt dan toegang tot goedkopere import en meer leveringszekerheid.

Het risico ligt vooral bij Cypriotische consumenten en belastingbetalers. Kostenterugwinning betekent dat toezichthouders de projectvennootschap toestaan goedgekeurde uitgaven via stroomtarieven terug te verdienen voordat de kabel ook maar één elektron levert. Dat is standaard bij infrastructuurfinanciering. Maar bij een project door betwiste wateren, met geraamde kosten van meer dan €1,9 miljard (Euronews), blijven de volledige contractuele afspraken over kostenoverschrijdingen, veiligheidsvertragingen en herfinanciering ongepubliceerd.

De eigendomswijziging is reëel. De consultatie van RAAEY sluit op 11 september. Daarna moeten de Cypriotische tariefbesluiten en de keuze van de EIB laten zien of Meridiams kapitaal genoeg institutionele toezeggingen losmaakt om de kabel van de aandeelhouderstafel naar de Middellandse Zee te krijgen.