Meridiam neemt 66%, risico blijft verborgen

De Franse infrastructuurinvesteerder Meridiam heeft deze week ingestemd met de aankoop van 66% van de Great Sea Interconnector, de geplande onderzeese stroomkabel tussen Kreta en Cyprus (Griekse premier). De Griekse netbeheerder ADMIE houdt 34% en blijft technisch verantwoordelijk voor het project (Powergame). Daarmee krijgt het vastgelopen project iets wat tot nu toe ontbrak: een private investeerder die er daadwerkelijk kapitaal in wil steken. Alleen is de aandeelhoudersovereenkomst niet openbaar gemaakt, inclusief de afspraak over wie opdraait voor kostenoverschrijdingen. Bij een kabel van € 1,9 miljard die deels via de stroomrekening van consumenten wordt betaald, is dat geen detail.

Cyprus is de enige EU-lidstaat waarvan het elektriciteitsnet volledig losstaat van het Europese systeem (Europese Commissie). De interconnector zou het eiland toegang geven tot de continentale stroommarkt en de afhankelijkheid van geïmporteerde brandstoffen verminderen. Dat is de beleidswinst. De echte strijd gaat over de vraag wie de bouwrekening draagt als het misloopt.

Wie betaalt de rekening

Het traject tussen Kreta en Cyprus wordt geraamd op € 1,9 miljard (Knews Kathimerini Cyprus). Ongeveer € 657 miljoen komt uit de Connecting Europe Facility van de EU, een subsidieprogramma voor grensoverschrijdende infrastructuur (Cyprus Mail). De rest moet komen uit eigen vermogen, schuld en gereguleerde inkomsten. In de praktijk betalen consumenten dus mee via netwerkkosten op hun elektriciteitsrekening.

Toezichthouders hebben die langetermijnlast verdeeld in 63% Cyprus, 37% Griekenland, omdat Cyprus meer wint bij het beëindigen van zijn isolatie (Kathimerini Cyprus).

Cypriotische consumenten wordt bovendien gevraagd al te betalen voordat de kabel werkt: € 25 miljoen per jaar gedurende vijf jaar, dus € 125 miljoen in totaal, tijdens de bouwfase (Iefimerida). De eerste termijn is bevroren nadat ambtenaren wezen op onvolledige uitvoering en onenigheid over de herkomst van het geld (Cyprus Mail). Cyprus verzet zich dus nu al tegen betaling voor een kabel die nog niet bestaat.

Wat Meridiams geld eigenlijk koopt

Meridiam financiert de resterende 40% van de zeebodemonderzoeken, de technische stap die nodig is om het kabeltracé vast te leggen, en kan ADMIE vergoeden voor 66% van de € 251,4 miljoen die de netbeheerder al heeft uitgegeven (Powergame). Een parallel akkoord met de Franse kabelfabrikant Nexans mikt op hervatting van de onderzoeken vanaf september (SigmaLive).

Dat is nog geen financial close, het moment waarop het volledige financieringspakket juridisch vastligt. De Cypriotische energieminister Michael Damianos zei dat zijn regering nog wacht op het boekenonderzoek van de Europese Investeringsbank voordat zij beslist of de staat zelf een aandelenbelang neemt (Euronews Greek). Zoals we meldden toen het akkoord werd aangekondigd, is het eigendom verschoven, maar moeten de beslissende financiële verplichtingen nog worden aangegaan. De overnameprijs, de samenstelling van het bestuur, vetorechten en de verdeling van kostenoverschrijdingen zijn allemaal niet bekendgemaakt.

De kabel loopt door betwist water

Les Echos plaatste Meridiams instap in het kader van Turkse druk, Cypriotische onenigheid en Frans-Griekse toenadering (Les Echos). Dat staat niet los van de financiële vraag. Onderzoeksschepen in betwist water kunnen vertraging oplopen. Vertraging verhoogt de kosten voor aannemers en financiers. Juist in de niet-gepubliceerde aandeelhoudersovereenkomst zou moeten staan of privaat kapitaal of publieke tarieven die extra kosten opvangen. De Europese Rekenkamer waarschuwde eerder dat grensoverschrijdende elektriciteitsprojecten in de EU hardnekkig vertraging oplopen, ook wanneer de beleidsmatige onderbouwing sterk is (Europese Rekenkamer).

Als het project slaagt, wint Cyprus het meest: een uitweg uit elektriciteitsisolatie en toegang tot een markt die de leveringszekerheid kan verbeteren en goedkopere import mogelijk maakt. Meridiam en ADMIE krijgen een gereguleerd bezit met naar verluidt een toegestaan rendement van 8,3%, plus een premie van 3,7% gedurende 17 jaar (Kathimerini). Griekse consumenten dragen met 37% minder direct gewicht, maar door ADMIE’s uitgaven van € 251,4 miljoen staat ook in het Griekse gereguleerde systeem kapitaal op het spel.

De duidelijkste verliezers bij oplopende kosten zijn Cypriotische consumenten. Zij zitten aan de 63%-kant van de verdeling en betalen al bouwkosten voordat er ook maar één elektron door de kabel loopt. Meridiams akkoord maakt het project geloofwaardiger. Transparanter wordt het er niet van.