Maandelijkse Patriots dichten Oekraïens tekort niet

Volodymyr Zelensky maakte op 8 augustus bekend dat de Verenigde Staten voortaan elke maand Patriot-onderscheppingsraketten aan Oekraïne zullen toewijzen (President of Ukraine, Ukrainska Pravda). Tijdens een persconferentie in Belgrado met de Servische president Aleksandar Vucic zei hij er meteen bij dat de aantallen niet genoeg zijn. Hij noemde geen hoeveelheid, geen type raket en geen looptijd. De mededeling bevestigt dat er een kanaal bestaat. Zij bewijst niet dat dit kanaal Oekraïense steden deze winter kan beschermen.

Enkele dagen eerder werd duidelijk wat het tekort betekent. Op 1 augustus vuurde Rusland 27 ballistische raketten af op Kyiv. Oekraïne onderschepte er één (European Pravda). Negen mensen kwamen om het leven (SBS/Reuters). Volgens Reuters zijn de geallieerde leveringen van onderscheppingsraketten gedaald tot een derde van het niveau van vorig jaar (Agerpres). Zelensky zei tegen de Oekraïne-NAVO-Raad, het overleg waarin Kyiv met alle 32 bondgenoten aan tafel zit, dat Rusland ongeveer 120 ballistische raketten per maand produceert (President of Ukraine). Voor één onderschepping kunnen één tot drie interceptors nodig zijn (Le Monde). De rekensom is hard.

Europa betaalt. Washington bepaalt wie de raketten krijgt.

Het knelpunt is niet alleen de bereidheid van bondgenoten. Het gaat om de zeggenschap over de interceptors. Europa kan uit eigen voorraden leveren en via de NAVO pakketten met Amerikaans materieel financieren. Maar PAC-3 MSE-raketten, de variant die ballistische raketten door directe inslag vernietigt, kan Europa niet produceren, toewijzen of doorleveren zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Verenigde Staten onder Amerikaanse exportcontroleregels (22 CFR 123.9, NATO).

Aan de Europese voorraden is te zien hoe scherp de rantsoenering inmiddels is. Duitsland, de grootste Europese Patriot-donor, heeft drie complete systemen, vier extra lanceerinrichtingen en raketten gestuurd (Bundesregierung). Samen met partners wist Berlijn 35 interceptors uit nationale voorraden bijeen te schrapen (Tagesschau). Nederland leverde systemen, radar en interceptors, plus € 500 miljoen voor luchtverdediging, maar defensiewoordvoerder Kees Bakhuys zei tegen Radio Svoboda dat er geen extra Patriot-raketten meer op voorraad zijn. Roemenië schonk een volledig systeem en wacht nu zelf op vervanging, terwijl Roemeense analisten waarschuwen dat bondgenoten ondertussen hun eigen luchtverdediging uithollen (Digi24).

Elk land vertelt hetzelfde verhaal vanuit een andere hoek: bereid om te geven, bijna door de voorraad heen, en afhankelijk van Washington voor aanvulling.

Polen, door Zelensky genoemd als een land dat "echt kan helpen", ondertekende tijdens de NAVO-top in Ankara een intentieverklaring voor een Europees PAC-3-servicecentrum en wil Patriot-coproductie op eigen grondgebied (gov.pl, Bankier). Warschau heeft daarmee een plan voor toekomstig onderhoud en productie. Het heeft alleen nog geen raketten om te sturen. De Amerikaanse NAVO-ambassadeur Matthew Whitaker zei dat er vóór de winter geen langlopende productieovereenkomst klaar zal zijn (Euronews).

De fabriek loopt de oorlog niet in

De productie gaat omhoog, maar elke raket die naar Oekraïne gaat, concurreert met NAVO-landen die hun eigen magazijnen weer willen vullen. Lockheed Martin leverde in 2025 meer dan 600 PAC-3 MSE-interceptors en mikt op 2.000 per jaar in 2030 (Lockheed Martin). PBS omschreef die uitbreiding als betekenisvol, maar tot het einde van dit decennium onvoldoende (PBS). Zelfs de Japanse coproductielijn loopt vast door tekorten aan onderdelen van Boeing (Kyiv Independent).

Het Frans-Italiaanse SAMP/T-systeem met Aster-raketten biedt enige verlichting: MBDA zegt dat het de raketproductie tussen 2023 en 2025 heeft verdubbeld (MBDA). Toch zeggen Oekraïense luchtmachtcommandanten dat alleen Patriot op dit moment bepaalde Russische ballistische dreigingen kan stoppen, waaronder Iskander-M en Zircon (AP).

Zelensky’s verklaring in Belgrado bevestigt dat er een maandelijkse Amerikaanse toewijzing bestaat. Zij voegt geen volume toe dat het gat dicht. Het schaarse goed is de interceptor zelf, en het toewijzingsbesluit ligt in Washington. Zolang Europese bondgenoten niet weten hoeveel PAC-3-raketten zij krijgen, wanneer die komen en wat dat kost voor hun eigen luchtverdediging, blijft "maandelijks" vooral een diplomatiek woord voor rantsoenering.