Narva levert EV-magneten, metaalherkomst onbekend

Een fabriek in Narva, Estland, is begonnen met commerciële leveringen van magneten van zeldzame aardmetalen aan een fabrikant van elektromotoren voor elektrische auto's. Neo Performance Materials, eigenaar van de fabriek, meldde op 14 september dat de klant het product eerst had goedgekeurd (Neo, 14 September 2026). Narva levert nu aan een klant; eerder was de fabriek een testlocatie. Buiten Neo kan nog niemand vaststellen hoeveel extra aanbod dit oplevert of waar het metaal in de magneten vandaan komt.

Magneten van zeldzame aardmetalen bundelen een sterke magnetische werking in een kleine ruimte. Daardoor kunnen ingenieurs compacte, krachtige motoren bouwen. Een groot deel van deze magneten wordt gebruikt in tractiemotoren, die de wielen van een elektrische auto aandrijven. Europa heeft het merendeel ervan uit China betrokken. In de eerste helft van 2024 leverde China 92% van de Duitse invoer van permanente magneten (Beschaffung aktuell). Dat cijfer is een Duitse momentopname van twee jaar geleden; het zegt niet hoe Europa ervoor staat na deze levering.

De klant geeft groen licht

De stap vooruit is de goedkeuring van de klant. In augustus stond in Neo's kwartaalcijfers nog dat Narva monsters produceerde die klanten konden testen (Neo Q2 2026 results). Met een monster kan een afnemer één ontwerp beoordelen. Goedkeuring, in de sector kwalificatie genoemd, betekent dat de afnemer heeft vastgesteld dat de fabriek betrouwbaar kan leveren voor zijn motorprogramma, partij na partij.

Volgens Neo keurde één klant het product in september goed, waarna de leveringen begonnen. Neo heeft de klant niet bekendgemaakt. Het bedrijf omschrijft die alleen als een toeleverancier die onderdelen rechtstreeks aan autofabrikanten verkoopt. Het vestigingsland en de betaalde prijs zijn dus onbekend.

Het ontbrekende cijfer

In de aankondiging ontbreekt het volume. Rohstoff.net, een Duitse vakpublicatie, wees erop dat Neo geen actueel productiecijfer heeft gepubliceerd (Rohstoff.net). De fabriek heeft een ontwerpcapaciteit. Die geeft aan wat de apparatuur kan produceren, niet hoeveel de fabriek daadwerkelijk levert. Fastmarkets berichtte over de eerste commerciële leveringen naar aanleiding van Neo's aankondiging, maar bevestigde de omvang en de klant niet onafhankelijk (Fastmarkets).

Wel staat vast dat Neo nu een commerciële klant heeft voor zijn Europese fabriek. Die klant heeft er een goedgekeurde magneetleverancier bij. Gepubliceerde gegevens laten geen kostenbesparing zien, en evenmin een meetbare daling van de Chinese invoer.

Een goedgekeurde tweede leverancier kan voor een afnemer toch veel waarde hebben. In oktober 2025 vertelde Rotek, een motorfabrikant in Bremerhaven, aan NDR dat een Chinese leverancier tijdelijk was gestopt met leveringen van componenten met zeldzame aardmetalen. Ook de reserveleverancier van Rotek was Chinees (NDR). Een reserveleverancier uit hetzelfde land biedt weinig bescherming als de problemen daar beginnen. Van Rotek is niet bekend dat het bij Narva inkoopt. De leveringen in september helpen alleen de ene klant waarvan Neo zegt dat die het product heeft goedgekeurd.

Waar het metaal vandaan komt

Een magneet staat aan het eind van een lange keten. Eerst wordt erts gewonnen. Daarna worden de afzonderlijke zeldzame aardmetalen in de vorm van oxiden afgescheiden. Die oxiden worden vervolgens omgezet in metaal en verwerkt tot een legering. Pas daarna wordt de magneet geperst. In Narva vindt die laatste stap plaats.

Geen openbare bron vermeldt welke oxiden of metalen in de magneten van september zijn verwerkt, of waar het erts is gewonnen (Rare Earth Exchanges). Die leemte bepaalt wat de levering betekent. Komen de grondstoffen nog uit China, dan heeft Europa de laatste stap van de keten naar zich toe gehaald, terwijl de eerdere afhankelijkheid blijft bestaan. Komen ze ergens anders vandaan, dan reikt de winst verder terug in de keten. De beschikbare gegevens maken geen onderscheid tussen die twee gevallen.

De mijlpaal is helder af te bakenen: in Europa staat nu een fabriek die goedgekeurde magneten voor elektrische automotoren levert; in augustus was die er nog niet. Hoeveel extra aanbod dit oplevert, is niet gemeten. Alleen Neo kan die omvang vaststellen door te publiceren hoeveel ton Narva elke maand levert, waar het erts is gewonnen en waar het metaal is geraffineerd.