Negen schepen bij Hormuz beschadigd; twaalf incidenten onbevestigd

Afgelopen week raakten tankers beschadigd bij de Straat van Hormuz. Drie niet bij naam genoemde bronnen op het gebied van maritieme veiligheid vertelden Reuters dat zij tussen 28 september en 5 oktober minstens twaalf incidenten met olie- en gastankers telden. Volgens hen was dat het hoogste weekcijfer sinds het begin van de oorlog tussen de VS en Iran op 28 februari (Reuters). Uit openbare informatie blijkt dat schepen beschadigd raakten. Die maakt niet duidelijk hoeveel van de twaalf incidenten aanvallen waren, of wat de week Europa heeft gekost. Het is immers afhankelijk van deze route voor olie uit de Golf en Qatarees gas.

Twee tellingen die verschillende dingen meten

De bronnen publiceerden geen lijst en lichtten hun telmethode niet toe. ‘Incidenten’ kan slaan op van alles, van een raketinslag tot een dreigend radioverkeer. Reuters is de enige onafhankelijke berichtgever over het cijfer; media die het overnamen, leveren geen bevestiging.

De Internationale Maritieme Organisatie (IMO), het VN-agentschap voor de scheepvaart, houdt een beperktere registratie bij van alleen beschadigde schepen. Volgens de stand op 6 oktober vermeldde het register negen beschadigde schepen tussen 28 september en 4 oktober (IMO). Reuters merkte op dat dit meer was dan de acht schepen die de IMO registreerde in de week van 13 juli, het vorige weekrecord van de organisatie (Reuters).

De periode van de IMO eindigt een dag eerder dan die van de niet nader genoemde bronnen. Beide tellingen wijzen op een slechte week, maar geen van beide levert een lijst op die de twaalf gevallen bevestigt. Het verschil kan komen door intimidatie, vertraagde meldingen of aanvallen die de IMO nog niet heeft geregistreerd.

Intimidatie komt voor. Op 5 oktober meldde een scheepskapitein aan UK Maritime Trade Operations (UKMTO, het Britse meldpunt voor berichten van koopvaardijschepen) dat de Iraanse Revolutionaire Garde had gedreigd zijn tanker aan te vallen terwijl die de Golf binnenvoer (UKMTO). De tanker keerde om; er is geen inslag gemeld. Niemand heeft gezegd of zulke voorvallen meetellen in de twaalf incidenten. Meldingen van aanvallen verschijnen soms ook pas dagen na de gebeurtenis, waardoor een weektotaal achteraf nog kan oplopen.

Hoe de schade eruitziet

De Lipsi, een olietanker voor ruwe olie die wordt beheerd door het Griekse bedrijf Dynacom en onder Liberiaanse vlag vaart, raakte op 4 oktober beschadigd (IMO). Het Joint Maritime Information Center (JMIC), een door de Amerikaanse marine geleid centrum dat dreigingsmeldingen voor de koopvaardij bundelt, publiceerde diezelfde dag een update. Volgens scheepvaartdeskundigen die daarover berichtten, verloren andere schepen hun voortstuwing of stroomvoorziening en vloog een drone de schoorsteen van een tanker in (gCaptain).

Wie de projectielen afvuurde, is minder duidelijk. UKMTO omschrijft ze in zijn meldingen als onbekend. Volgens dezelfde berichtgeving van specialisten ziet JMIC in het patroon een poging van de Revolutionaire Garde om de scheepvaart onder druk te houden (gCaptain). Dat is een tweedehands overgebrachte inschatting van de bedoeling; ze bewijst niet wie elke inslag heeft veroorzaakt.

Duurdere vaarten, minder gastransport

Er steken minder schepen over. De scheepvaartvolger Windward telde op zondag 4 oktober 13 overtochten, tegenover 24 op de zondag ervoor, meldde de Financial Times. Twee zondagen vormen nog geen trend. Bovendien kan de bredere oorlog de daling net zo goed verklaren als de incidenten van vorige week.

Oversteken is ook duurder geworden. Makelaars noemden premies voor oorlogsrisico, de extra verzekering die reders afsluiten om een conflictgebied binnen te varen, van ongeveer 6–10% van de rompwaarde van een schip (Financial Times).

De gasexport blijft ver onder het normale niveau. Rond 5 oktober verlieten minstens drie LNG-tankers de Straat van Hormuz. Toch lag het LNG-volume dat in september werd uitgevoerd nog altijd meer dan 75% onder het niveau van voor de oorlog, volgens berichtgeving van Bloomberg op basis van scheepsgegevens van Kpler (Energy Connects).

Bij één Europese terminal is geen plotseling tekort zichtbaar. De Rotterdamse Gate-terminal registreerde tussen 28 september en 5 oktober vijf aankomsten van LNG-schepen, tegenover drie in de week ervoor. Alle schepen waren aangemerkt als Amerikaans of waarschijnlijk Amerikaans van herkomst (Gaspeil). Dat cijfer betreft één terminal en zegt niets over de Europese aanvoer als geheel. Ladingen uit de Golf doen er bovendien weken over om aan te komen, waardoor schade van vorige week nog niet zichtbaar zou zijn in een Europese haven.

Bij Hormuz raakten schepen beschadigd en de eigen registratie van de IMO bereikte een weekrecord. Dat er twaalf aanvallen waren, is niet aangetoond. Voor Europa blijkt de kwetsbaarheid deze week uit minder overtochten en hogere verzekeringskosten, nog niet uit meetbaar verlies aan aanbod. Dat kan veranderen zodra ladingen uitblijven. Alleen de drie bronnen kunnen zeggen wat zij onder hun twaalf incidenten verstonden. Met een vaste openbare weekreeks van JMIC en UKMTO kunnen lezers een volgend recordcijfer op basis van gegevens beoordelen.