Europa mist PAC-3-productie

Een enkele PAC-3 MSE-interceptor, de raket die inkomende ballistische dreigingen uitschakelt door ze rechtstreeks te raken, heeft volgens Army Recognition ongeveer 34 tot 36 maanden productietijd nodig. In Europa staat geen fabriek die deze raketten maakt. Dat industriële gegeven veranderde niet op 28 juli, toen Volodymyr Zelensky het Witte Huis verliet en zijn gesprek met Donald Trump over Patriot-productielicenties een "goed gesprek" noemde (Handelsblatt, Le Parisien).

Wat na de ontmoeting publiek bekend is, wijst op politieke bereidheid, maar niet op industriële verplichtingen. Er is geen openbaar bewijs voor een getekende productielicentie, een aangewezen productielocatie of een afgesproken jaarlijkse output. Lockheed Martin en RTX, het vroegere Raytheon, controleren de productie van de PAC-3 MSE. De Amerikaanse exportregels onder ITAR, voluit International Traffic in Arms Regulations, vereisen formele toestemming van Washington voordat productiekennis de grens over mag (eCFR ITAR §124.1). In de praktijk betekent dat een Technical Assistance Agreement tussen de defensiebedrijven en een buitenlandse regering, beoordeeld en goedgekeurd door het State Department. Het Witte Huis kan dat proces wel starten. Het kan het niet overslaan.

Reparatiewerkplaatsen, geen productielijnen

Europa beweegt rond de randen van dit systeem, maar wat daaruit komt, blijft onder de drempel van echte productie. De concreetste Duitse stap betreft PAC-2 GEM-T-interceptors: capabele raketten, maar van een lagere categorie dan de PAC-3, omdat ze ballistische doelen niet met een directe treffer vernietigen. Een joint venture van Raytheon en MBDA in Schrobenhausen verwacht de eerste leveringen vanaf 2027 (UNN). Los daarvan beschreef Lockheed Martin een intentieverklaring met Duitsland, Nederland, Polen en Zweden om een Europese onderhoudsfaciliteit voor PAC-3-raketten te onderzoeken (Lockheed Martin). Onderhoud betekent repareren, hercertificeren en bestaande raketten terugbrengen in inzetbare staat. Het houdt de voorraad bruikbaar. Het vergroot die voorraad niet.

Frankrijk biedt de duidelijkste route buiten de door de VS gecontroleerde Patriot-keten. Parijs heeft toegezegd Oekraïne twee SAMP/T-systemen te lenen, het zware luchtverdedigingssysteem van Frankrijk en Italië, en gaf toestemming voor gelicentieerde productie van Aster 30-raketten in Oekraïne (Oekraïens presidentschap). Toch kan SAMP/T de Patriot-interceptors die Oekraïne nu verbruikt niet zomaar vervangen. Die verschuiving ligt jaren weg. Bovendien delen de twee systemen geen onderdelen, software of radararchitectuur.

Oekraïnes interceptorrekening loopt door tot aan de NAVO-grens

De afhankelijkheid raakt inmiddels ook de eigen verdediging van de NAVO. Nederland schonk vijf Patriot-lanceerinrichtingen, een radar en interceptors aan Oekraïne, en bestelde daarna bij de Amerikaanse fabrikant een vervangende fire unit om het gat in de eigen dekking te vullen (Defensie, Army Recognition). Elke donatie komt uit een eindige voorraad die ook de oostflank van de NAVO beschermt. Aanvulling hangt af van dezelfde krappe Amerikaanse productielijn, in hetzelfde tempo.

Roemenië gebruikt Patriot-systemen van Amerikaanse oorsprong langs de Zwarte Zee, dezelfde corridor waar Roemeense F-16's Russische drones hebben neergehaald nadat die het NAVO-luchtruim waren binnengedrongen (DSCA, Digi24). De Oekraïense behoefte aan interceptors is daarmee ook NAVO-grensbeheer geworden. De raketten die Kyiv verdedigen en de raketten die Constanța afdekken, komen immers uit dezelfde Amerikaanse fabrieken.

De afstand tussen een gesprek en een contract

Polen stelde vorige week gezamenlijke Patriot-productie met de VS en Oekraïne voor. De gesprekken in het Witte Huis hebben die discussie verder geduwd. Maar elk voorstel botst op dezelfde volgorde: ITAR-licenties, afspraken over werkverdeling tussen defensiebedrijven, veiligheidsgoedkeuring voor fabriekslocaties, certificering van productiemiddelen en vervolgens een opschaling die in jaren wordt gemeten, niet in maanden.

Lockheed en RTX hebben vroege gesprekken over productie in Europa bevestigd, maar omschrijven die zelf als verkennend (Breaking Defense, Defence Industry Europe). Zolang niemand een getekend contract publiceert, blijft het beeld hetzelfde: Europa kan Patriot-aankopen financieren, reparatiefaciliteiten huisvesten en vervanging bestellen bij Amerikaanse fabrieken. De interceptor die het het hardst nodig heeft, kan het nog niet zelf bouwen.