Noord-Koreaanse raketten terug, Patriots schaars

Rusland lijkt na bijna een jaar pauze opnieuw Noord-Koreaanse ballistische raketten op Oekraïne af te vuren. Dat blijkt uit radarsporen en fragmentanalyse die door Reuters zijn beschreven. Zelensky gaf daarvoor een eerste bevestiging (Pravda). Enkele dagen later draaide Donald Trump een eerdere opening terug: Washington zou Oekraïne toch niet zomaar Patriot-onderscheppers laten produceren. De technologie was volgens hem "a hard thing to give away" (ABC News, BBC). Samen wijzen die twee ontwikkelingen op dezelfde rekensom: Rusland krijgt mogelijk meer ballistische raketten, terwijl Oekraïne minder middelen heeft om ze uit de lucht te halen.

Noord-Koreaanse raketten keren terug terwijl PAC-3-voorraden slinken

Bij de aanval op Radushne, bij Kryvyi Rih, is volgens analisten een KN-23 of KN-24 gebruikt, een Noord-Koreaanse ballistische korteafstandsraket. Zulke raketten vliegen snel, blijven relatief laag en zijn moeilijk te onderscheppen. Als de identificatie klopt, heeft Pyongyang na bijna een jaar zonder bevestigd gebruik opnieuw munitie aan Moskou geleverd.

Dat moment maakt een bestaande crisis scherper. Op 1 augustus vuurde Rusland 27 ballistische raketten af op Kyiv. Oekraïne onderschepte er één, omdat de PAC-3-voorraden vrijwel waren uitgeput (To Brief).

De PAC-3, geproduceerd door Lockheed Martin, is de enige hit-to-kill-raket in het Oekraïense arsenaal die is ontworpen om inkomende ballistische dreigingen te vernietigen. Zelensky zei tegen Axios dat hij 300 PAC-3-onderscheppers voor de winter nodig heeft om de energie-infrastructuur te beschermen. Zonder die raketten, waarschuwde hij, kan Rusland een verwarmingscrisis in heel Oekraïne veroorzaken.

Die vraag botst wel met de productiecijfers. Lockheed Martin leverde in 2025 wereldwijd meer dan 600 PAC-3 MSE-onderscheppers en wil in 2030 2.000 per jaar produceren (Lockheed Martin). Zelensky vraagt voor deze winter dus ongeveer de helft van de volledige wereldproductie van vorig jaar. Die productie is bovendien ook bestemd voor de Amerikaanse strijdkrachten, Japan en geallieerde voorraden die al onder druk staan nadat het Pentagon onderscheppers inzette tegen Iraanse raketten.

Een meerjarig contract van $58,62 miljard, eind juli getekend, moet de productie versnellen, maar dat gebeurt over meerdere jaren (CTV/Reuters). Boeing bouwt de geleidingszoeker in elke onderschepper, en het Pentagon sloot een afzonderlijk zevenjarig contract om die productie te verdrievoudigen (Defense News). Beide opschalingen worden in jaren gemeten. Voor een land dat nu elektriciteitscentrales verliest aan ballistische aanvallen, biedt de productiekalender geen verlichting.

Amerikaanse poortwachter opnieuw zichtbaar

Tijdens de NAVO-top in Ankara op 8 juli zei Trump tegen Zelensky dat de VS zouden doorgaan met licenties waarmee Oekraïne Patriot-raketten kon produceren. Drie weken later ontkende hij dat daarover een akkoord bestond. Er is geen publieke licentie bekendgemaakt. Onder Amerikaanse exportcontroleregels moet Washington elke buitenlandse productie van Patriot-raketten goedkeuren voordat die kan beginnen (France 24, Guardian). Lockheed Martin en RTX, de twee betrokken defensiebedrijven, bevestigden alleen dat er "early talks" waren (Breaking Defense).

Met Trumps draai maakte Washington opnieuw duidelijk dat het de controle over Patriot-technologie houdt, op een moment dat Oekraïne juist snelheid nodig heeft. Voor Europa legt deze episode een bredere kwetsbaarheid bloot: de belangrijkste luchtverdedigingsonderschepper van het continent is een wapen waarvan productie, export en overdracht door de VS worden gecontroleerd, van fabriekshal tot frontlinie. Zelensky erkende overigens dat binnenlandse productie, zelfs mét licenties, één tot vijf jaar zou duren (Pravda). Oekraïne heeft tot oktober.

Europa kan het gat niet voor de winter dichten

Europa beschikt over luchtverdedigingssystemen buiten Amerikaanse controle. Frankrijk en Italië gebruiken SAMP/T-batterijen met Aster-onderscheppers, en MBDA heeft orders voor meer dan 200 Aster-raketten (MBDA). In juli lanceerden tien landen in Parijs een coalitie voor antiballistische raketverdediging, al zonder publieke toezeggingen over leveringstermijnen of productiedoelen (Al Jazeera). Zulke programma's veranderen de middellangetermijnbalans, maar ze produceren geen PAC-3 MSE-onderscheppers, precies het wapen dat Oekraïne deze winter het hardst nodig heeft tegen ballistische raketten.

Voor de kou begint, hangt de Oekraïense verdediging tegen ballistische aanvallen af van de vraag of de VS en hun bondgenoten bestaande PAC-3-onderscheppers uit eigen voorraden willen vrijgeven, voor zover bondgenoten die raketten kunnen missen. Zelensky zei het op 2 augustus direct: antiballistische raketten moeten "protect Ukrainians rather than sit in stockpiles" (To Brief). Nieuwe fabrieken, Europees of Oekraïens, komen niet op tijd. De oplossing ligt in bestaande voorraden, en Washington beslist of die vrijkomen.