Olie duwt inflatie eurozone naar 2.8%

De inflatie in de eurozone daalde in juni naar 2,8%, tegen 3,2% in mei. Dat was een sterkere afname dan economen hadden voorzien (Eurostat, Irish Times). De verklaring ligt vooral bij olie: Brent is teruggevallen van oorlogspieken boven $120 per vat naar ongeveer $73 (tagesschau). Toch ziet de Europese Centrale Bank dit nog niet als een kantelpunt. De diensteninflatie bedraagt nog altijd 3,2%, de kerninflatie, zonder de beweeglijke prijzen van energie en voedsel, staat op 2,4%, en Bundesbank-president Joachim Nagel waarschuwt dat de energieschok "nog steeds in het systeem zit" (CNBC, ECB Economic Bulletin). De directe olieschok ebt weg. De vraag voor de ECB is nu of de nasleep ervan in lonen, diensten en voedsel de inflatie tot in 2027 boven de doelstelling van 2% houdt.

Hoe een olieschok een loonprobleem wordt

Het mechanisme is vrij eenvoudig. Stijgen de energieprijzen, dan lopen voor bedrijven de kosten voor brandstof, transport en grondstoffen op. Een deel daarvan berekenen zij door aan klanten. Werknemers zien intussen hun koopkracht dalen en eisen hogere lonen. Juist in diensten, zoals restaurants, zorg en kappers, weegt arbeid zwaar in de kosten. Loonstijgingen komen daar dus snel in de prijzen terecht. ECB-president Christine Lagarde zei tegen het Europees Parlement dat energiekosten druk zetten op reële inkomens en dat de inflatieverwachtingen op korte termijn waren gestegen tot "ruim boven het niveau van voor de oorlog", terwijl de langetermijnverwachtingen rond 2% bleven (BIS/Lagarde).

De juniramingen van de ECB laten zien hoe krap de beleidsruimte is. De inflatie komt dit jaar naar verwachting uit op gemiddeld 3,0%, daalt in 2027 naar 2,3% en bereikt pas in 2028 weer 2%. De groeiraming voor 2026 werd verlaagd van 0,9% in maart naar 0,8% (ECB projections). De prijzen zijn nog te hoog om de rente stevig te verlagen, terwijl de groei te zwak is om die hoge rente makkelijk te dragen.

Vier landen, vier kanalen

Het gemiddelde voor de eurozone verbergt grote nationale verschillen.

Duitsland laat vooral de industriële kant zien. De industriële orders daalden met 3,8% op maandbasis en de totale inflatie zakte naar 2,3%. Maar de prijzen van diensten stegen nog altijd met 3,1% (DIW, tagesschau). De fabrieken draaien zwak; wat huishoudens dagelijks kopen, wordt intussen wel duurder.

Italië wijkt af van het patroon van hardnekkige kerninflatie. De kerninflatie daalde er zelfs naar 1,6%, terwijl onbewerkte voeding met 4,5% de totale inflatie juist omhoogduwde (ISTAT). De echte kwetsbaarheid van Italië zit in de schuld. Een overheidsschuld van 137,1% van het bbp betekent dat langer hoge ECB-rentes direct doorwerken in duurdere herfinanciering voor de staat (ECB Economic Bulletin). Elke maand dat de rente hoog blijft, betaalt Rome meer. Die beperktere begrotingsruimte sijpelt vervolgens door naar de kredietvoorwaarden voor Italiaanse bedrijven en huishoudens.

Spanje voelt vooral het voedselkanaal. De consumentenprijsindex kwam in juni uit op 3,2%, de kerninflatie op 2,9%; beide liggen boven het gemiddelde van de eurozone (DSN/INE). Madrid reageerde met een noodpakket van € 300 miljoen voor boeren en vissers die geraakt worden door hogere diesel- en kunstmestkosten (MAPA). Hittegolven en El Niño kunnen de voedselprijzen verder opstuwen, al heeft nog geen instelling dat effect voor 2026 gekwantificeerd (EEA).

België kent de meest automatische doorwerking. Het systeem van loonindexering verhoogt lonen in de publieke sector, pensioenen en uitkeringen met 2% zodra een prijsdrempel wordt overschreden. Die trigger staat voor september op de agenda (Bureau fédéral du Plan, 21news). Voor geïndexeerde werknemers biedt dat bescherming. Tegelijk worden hogere kosten zo wel langer in de economie vastgezet.

Wie uiteindelijk betaalt

De verschillen tussen landen laten zien waar de rekening terechtkomt. In België worden geïndexeerde werknemers beschermd; werkgevers en de begroting dragen de kosten. In Italië betalen de staat en kredietnemers via hogere herfinancieringslasten. In Spanje komen boeren en voedselkopers van twee kanten onder druk te staan. In alle vier landen verliezen armere huishoudens het meest: zij geven immers een groter deel van hun inkomen uit aan voedsel en energie, precies de categorieën waar de prijsdruk nog het hoogst is.

De totale inflatie beweegt de goede kant op. Toch heeft de ECB minder ruimte om de rente te verlagen dan het cijfer van 2,8% suggereert. Haar eigen staf verwacht niet dat de echo van de energieschok in lonen, diensten en voedsel vóór 2028 is verdwenen.