Orlen beëindigt LNG-contract met QatarEnergy

De Iraanse Revolutionaire Garde meldde dinsdag dat drie olietankers in de Straat van Hormuz in brand stonden, twee nadat ze op zeemijnen waren gelopen (Press TV, Anadolu). Twee onafhankelijke meldingen van diezelfde dag beschrijven aanvallen op tankers in de regio. Geen van beide noemt een mijn of identificeert een schip dat volgens Iran is getroffen.

Voor scheepseigenaren en hun verzekeraars is dat verschil van belang: zij kunnen een risico waarvan niet duidelijk is wat er precies is gebeurd moeilijk beprijzen. Voor Europese energieafnemers was de beter meetbare schade al vóór dinsdag ontstaan.

Wat Iran meldde, en wat het onvermeld liet

De claim kwam in twee verklaringen. In de eerste stond dat een supertanker op een mijn was gelopen en een tweede tanker in brand stond, zonder uitleg over de oorzaak van die brand (Press TV, n-tv). Uren later volgde een tweede verklaring, met de melding dat ook een derde tanker in brand stond na een mijninslag in het oostelijke deel van de zeestraat (Anadolu).

In geen van beide verklaringen werd een schip genoemd; ook vlag, locatie en slachtofferaantal ontbraken. Duitse media die de eerste claim overnamen, zeiden dat ze die niet konden verifiëren (n-tv).

Wat de onafhankelijke meldingen laten zien

De Britse maritieme dienst UK Maritime Trade Operations (UKMTO), die incidentmeldingen verzamelt en koopvaardijschepen waarschuwt, noteerde dinsdag dat de kapitein van een niet nader genoemde tanker had gemeld dat het schip was geraakt door een "onbekend projectiel". Dat gebeurde ongeveer 19 zeemijl ten noordoosten van Lima, Oman (UKMTO).

De bemanning was veilig en er werd geen vervuiling gemeld. De waarschuwing noemt geen schip, spreekt niet over een mijn en wijst niemand als dader aan.

De tweede melding kwam van ADNOC Logistics & Services, de scheepvaartgroep van de Emiratische staat. Het bedrijf zei dat een van zijn schepen die middag was beschadigd bij een aanval in Emiratische wateren in de Golf. Naam, wapen en omvang van de schade maakte het niet bekend (ADNOC).

AP meldde dat onduidelijk was of de Iraanse, Omaanse en Emiratische berichten überhaupt met elkaar verband hielden (AP). Geen van beide meldingen bevestigt dus de door Iran gemelde mijninslagen. Wie een van die schepen meetelt bij de drie die Iran noemt, verzint een verband dat geen enkele bron legt. De meldingen sluiten de Iraanse claims evenmin uit: ze beschrijven andere incidenten.

Wie al voor de verstoring betaalde

Er voeren sowieso al weinig schepen door de zeestraat. Volgens gegevens van IMF PortWatch bedroeg het verkeer in de week tot 8 november ongeveer 3,9 passages per dag, tegenover zo'n 85 per dag in 2025 (IMF PortWatch, Overwatts).

Rederijen die de route wel nemen, sluiten een oorlogsrisicoverzekering af: een extra dekking voor reizen door conflictgebieden. Eind augustus meldde het Verbond van Verzekeraars premies van 3–8% van de scheepswaarde, de verzekerde waarde van het schip zelf. Verzekeraars kijken onder meer of mijnen daadwerkelijk zijn geruimd, hoeveel schepen zonder incident zijn gepasseerd en welke route wordt gekozen (Verbond van Verzekeraars). Die oudere cijfers laten zien welke factoren de premie bepalen. Een bevestigde mijninslag zou direct meewegen bij de eerste twee. Daarom willen verzekeraars weten wat er dinsdag is gebeurd. Een premiewijziging die aan dinsdag is gekoppeld, is vooralsnog niet bekendgemaakt.

Europese gasafnemers merkten de verstoring al ruim vóór de nieuwste claims. Dinsdag liet het Poolse Orlen weten een van zijn twee langlopende contracten voor de aankoop van LNG bij QatarEnergy te beëindigen. De overeenkomst betrof ongeveer 1 miljoen ton per jaar. LNG is aardgas dat wordt gekoeld tot het vloeibaar is, zodat het per schip kan worden vervoerd (Puls Biznesu).

Orlen wijt de opzegging aan maanden zonder leveringen en aanhoudende overmacht, een contractuele bepaling die een overeenkomst opschort als omstandigheden buiten de invloed van een partij levering verhinderen. In de melding staat niets over de vermeende mijninslagen.

Orlen is niet de enige afnemer die is geraakt. Het Italiaanse Edison had al gemeld dat het 27 van de 38 geplande Qatarese ladingen had vervangen (Edison).

De meldingen van dinsdag bevestigen twee aanvallen: een projectielinslag voor de kust van Oman (UKMTO) en schade aan een Emiratisch schip. Ze bevestigen de door Iran gemelde mijninslagen niet. Ook koppelt geen bron die aan een nieuwe Europese gasprijs, verzekeringspremie of weggevallen levering. Later kan blijken dat de meldingen samenhangen. Voorlopig betaalt Europa de prijs via opgezegde contracten en vervangende ladingen; die rekening liep al op voordat dinsdag de meldingen kwamen.