Parijs mist luchtafweerdoelen

Negen Europese regeringen en Oekraïne kwamen op 13 juli in Parijs bijeen en ondertekenden een gezamenlijke verklaring over de oprichting van een coalitie tegen ballistische raketten (NAVO, Franse regering). Op tafel lagen gemeenschappelijke eisen, gezamenlijke technische werkgroepen, een bestuursstructuur en een routekaart. Wat ontbrak: een budget, een ondertekend industrieel contract, een leveringsschema en een productiedoel voor onderscheppingsraketten.

De deelnemers kondigden ook aan dat de Multinational Force for Ukraine, een constructie voor afschrikking en training met militairen uit verschillende coalitielanden, de komende maanden oefeningen zal houden in buurlanden van Oekraïne. Franse berichtgeving wees op het najaar, maar geen enkele openbare bron noemde het gastland, de deelnemende eenheden of de bevelsstructuur (TF1 Info).

Beide stappen wekken de indruk dat Europa werkt aan de luchtverdedigingscapaciteit die Oekraïne nodig heeft en die het continent zelf tekortkomt. De echte beperking zit echter niet in het diplomatieke format. Die zit in geld, contracten, technologische zeggenschap en de productie van onderscheppingsraketten.

Een echte planningsstructuur, geen inkooporder

De gezamenlijke verklaring zet vooral een apparaat van commissies en routekaarten neer. Duitse media merkten op dat er geen betrouwbaar tijdpad en geen concrete leveringsaantallen zijn gepubliceerd (ZDF, Tagesschau).

Frankrijk koppelde de lancering van de coalitie aan een bilaterale wapendeal: Kyiv wil vier SAMP/T NG-systemen bestellen, het Frans-Italiaanse luchtverdedigingsplatform van Eurosam, een consortium van Thales en MBDA. Daarbovenop komt gelicentieerde productie in Oekraïne van Aster 30-onderscheppingsraketten (Oekraïens presidentschap, Reuters). Die Frans-Oekraïense routekaart is concreet. Maar het blijft een bilaterale afspraak, geen bewijs dat de tienlandencoalitie zelf iets heeft besteld.

Het grotere Europese probleem is productievolume. Duitsland bouwt aan een productielijn voor Patriot GEM-T-raketten, maar volgens Reuters via Berliner Zeitung worden de eerste in Duitsland gemaakte raketten niet eerder dan begin 2027 verwacht. Gesprekken over de geavanceerdere PAC-3 zitten vast. SAMP/T NG zelf staat gepland voor 2027; de volgende generatie IRIS-T SLX komt pas in 2029 (DW).

Polen laat zien waar de muur van technologische controle staat. Poolse experts die door Money.pl werden aangehaald, noemen gelicentieerde Patriot-productie in Oekraïne technologisch en juridisch onwaarschijnlijk. Warschau richt zijn eigen inzet op onderhoud en onderdelen, niet op volledige raketproductie, omdat Amerikaanse bedrijven en exportautoriteiten de controle houden over intellectueel eigendom en certificering (Rzeczpospolita).

De coalitie heeft geen schatkist

Geen EU- of NAVO-orgaan kan deze landen dwingen te betalen, te exporteren of troepen in te zetten. Elke hoofdstad houdt de controle volgens de eigen constitutionele regels (Britse regering). Die flexibiliteit is tegelijk de aantrekkingskracht en de zwakte van het format: de coalitie kan de unanimiteitsregel van de EU omzeilen, waar één land een buitenlandpolitiek besluit kan blokkeren, maar zij heeft geen gezamenlijke begroting, geen juridische afdwingbaarheid en geen toezichtmechanisme.

De nationale inkleuring laat zien hoe smal de gemeenschappelijke basis is. Frankrijk presenteert Parijs als een moment van Europese strategische bewustwording. Italië stuurde minister van Defensie Guido Crosetto, maar niet premier Giorgia Meloni; Corriere della Sera beschreef haar afwezigheid als een berekening om zich niet te sterk te binden aan een format dat zij nog onvoldoende concreet vindt. Nederland koppelde de coalitie juist aan daadwerkelijke raketco-productie en gezamenlijke inkoop van Stinger-, AMRAAM- en PAC-3-raketten, en wees daarbij op de bestaande Patriot-inzet in Polen ter bescherming van een Oekraïens logistiek knooppunt (Defensiekrant). Duitsland heeft overigens al een eigen voorkeursroute voor luchtverdediging: het ESSI-netwerk van 21 landen, gebouwd rond Patriot-, IRIS-T- en Arrow-systemen. Parijs is dus niet het enige loket.

Dit soort coalities kan sneller bewegen dan EU-procedures, maar raketten kopen kunnen ze niet uit zichzelf. Zoals het Centre for European Reform stelt, heeft Europa nog steeds formele instrumenten nodig om productie over grenzen heen op te schalen.

Parijs heeft een coördinatielaag gebouwd. Het heeft geen luchtverdedigingssysteem gebouwd. De ministers van Defensie en inkoopchefs van de negen ondertekenende landen moeten antwoorden geven over budget, tijdpad en productiedoelen. Tot nu toe hebben zij geen van die drie genoemd.