Pentagon haalt brigade weg uit Europa

Het Pentagon heeft vorige week het aantal Amerikaanse gevechtsbrigades in Europa teruggebracht van vier naar drie. Daarmee staat de Amerikaanse landmacht op het continent weer ongeveer op het niveau van vóór de Russische grootschalige invasie van Oekraïne (Stars and Stripes, Washington Examiner). Enkele uren later schreef Donald Trump op Truth Social dat hij "5.000 extra militairen naar Polen" zou sturen. Operationele details bleven uit. Het Pentagon verwees journalisten naar het Witte Huis, dat weer terugwees naar het bericht op sociale media (Stars and Stripes). De Poolse minister van Buitenlandse Zaken Radosław Sikorski las de belofte als het "min of meer handhaven van de aanwezigheid van Amerikaanse troepen op het huidige niveau" (Notes from Poland).

Tussen de kop en de rekensom zat precies de spanning die de NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken vorige week in het Zweedse Helsingborg bezighield, in aanloop naar de top van juli in Ankara.

De volgorde van de terugtrekking

Op 1 mei gaf Trump opdracht om 5.000 militairen uit Duitsland weg te halen. Op 13 mei schrapte minister van Defensie Pete Hegseth een rotatie van een 4.000 man sterke pantserbrigade naar Polen, terwijl materieel al onderweg was en vooruitgeschoven eenheden al ter plaatse waren (Breaking Defense, Politico). Legertopstukken vertelden het Congres dat zij pas enkele dagen eerder over de annulering waren geïnformeerd.

Daarna volgden berichten dat Trump Hegseth belde om uitleg te eisen. Hij zou boos zijn geweest dat juist Polen was geraakt, en niet een minder meewerkende bondgenoot. Kort daarop verscheen het Truth Social-bericht over "5.000 naar Polen". De eenvoudigste route is overigens duidelijk: hervat de rotatie die net is geschrapt.

Per saldo daalt de Amerikaanse rotatiesterkte in Europa waarschijnlijk met ongeveer 5.000 militairen. De hoogste militaire NAVO-commandant in Europa, SACEUR Alexus Grynkewich, bevestigde dat cijfer op 19 mei en waarschuwde bondgenoten dat zij "zeker rekening moeten houden met extra herplaatsingen" (NATO). Tegelijkertijd heeft het Pentagon stilletjes zijn toezeggingen aan het NATO Force Model teruggeschroefd, het geheime raamwerk waarin lidstaten aangeven welke eenheden zij bij oorlog beschikbaar stellen. Omdat Washington daarmee formele, in Amerikaanse wetgeving vastgelegde troepenplafonds omzeilt, kan het Congres dit niet blokkeren (Military Times).

Duitsland krijgt de klap

In de herschikking zit een patroon. Bondgenoten die meewerkten aan Washingtons militaire operaties tegen Iran behielden hun Amerikaanse troepen. Bondgenoten die tegenstribbelden, verloren ze. Duitsland, waar bondskanselier Friedrich Merz Trumps Iranstrategie publiekelijk bekritiseerde, verloor zowel militairen als een geplande plaatsing van Tomahawk-kruisraketten. Polen, waarvan president Karol Nawrocki een persoonlijke lijn met Trump onderhoudt, kreeg een beloning op sociale media (Der Spiegel).

Berlijn slikte de vernedering rustig in. Minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul presenteerde de terugtrekking als een gewone, "verwachte rotatie" (Deutschlandfunk). Merz, die eerder publiekelijk had aangedrongen op de aankoop van 400 Amerikaanse Tomahawk-raketten, begon er niet meer over nadat Washington niet reageerde op het Duitse aankoopverzoek. Duitsland onderzoekt nu een joint venture voor binnenlandse productie van kruisraketten (ZDF).

De Estse minister van Buitenlandse Zaken Margus Tsahkna verwoordde in Helsingborg de bredere irritatie onder bondgenoten: "Alles wat te maken heeft met NAVO-afschrikking en capaciteiten moet op gecoördineerde wijze gebeuren" (Estonian MFA). Zijn bezwaar ging niet tegen lastenverdeling als zodanig. Het ging tegen besluiten die worden genomen zonder overleg met de bondgenoten die de gevolgen dragen.

Hormuz, fregatten en de haast om te bouwen

Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio legde in Helsingborg een tweede drukpunt op tafel. Bondgenoten moesten volgens hem een "Plan B" voorbereiden voor de Straat van Hormuz, mocht Iran weigeren de vaarroute te heropenen. Rubio presenteerde de kwestie als een test van de waarde van de NAVO voor Washington (NATO). Frankrijk wees die redenering af. "Het Noord-Atlantisch Verdrag geldt voor de Noord-Atlantische regio", zei een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. "Het is niet bedoeld voor, en ook niet de juiste alliantie voor, een kwestie in het Midden-Oosten" (Iran International).

De Europese reactie verschuift inmiddels van protest naar aanschaf. Zweden tekende een contract voor vier fregatten van het Franse Naval Group, de grootste militaire aankoop van het land sinds de jaren tachtig (Le Monde, Euronews). Frankrijk heeft zijn nucleaire afschrikking uitgebreid naar acht partnerlanden, met bilaterale stuurgroepen die al lopen met Duitsland, Zweden en Denemarken (L'Éventail). Strafmaatregelen waren bedoeld om bondgenoten in het gareel te krijgen. In de praktijk versnellen ze juist de Europese defensieopbouw die de Amerikaanse hefboom minder vanzelfsprekend maakt.