Pentagon snoeit in NAVO-versterkingen

Vijfenzeventig jaar rustte de NAVO op een eenvoudige ruil: de Verenigde Staten garandeerden de verdediging van Europa, Europa bood plaats aan Amerikaanse troepen. In militaire planningsdocumenten wordt die afspraak nu aan twee kanten tegelijk afgebouwd. Washington haalt fysiek militairen weg en verlaagt tegelijk de toezeggingen voor versterkingen in oorlogstijd waarop de NAVO-plannen leunen.

Op 19 mei zei SACEUR-generaal Alexus Grynkewich, de hoogste NAVO-commandant in Europa, tegen de defensietop van het bondgenootschap dat "absoluut rekening moet worden gehouden met verdere herplaatsingen" (Stars and Stripes). In dezelfde week zette het Pentagon stappen om de Amerikaanse bijdrage aan het NATO Force Model formeel te verlagen. Dat geheime raamwerk bepaalt hoeveel troepen elke bondgenoot beschikbaar stelt voor inzet in oorlogstijd, aldus drie door Reuters aangehaalde bronnen (Military Times).

Het zichtbare spoor heeft al 5.000 militairen uit Europa weggehaald, inclusief een geschrapte rotatie van een pantserbrigade naar Polen en een raketbataljon voor lange afstand uit Duitsland (Defense News). Het minder zichtbare spoor raakt het Force Model zelf, dat bepaalt hoeveel versterkingen in een crisis komen opdagen. De regionale verdedigingsplannen van de NAVO, afgesproken op de top in Vilnius in 2023, zijn immers berekend op specifieke Amerikaanse toezeggingen. Zonder die toezeggingen kloppen de plannen niet meer.

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte noemde de verschuiving "verwacht" en "niet meer dan terecht" (Brussels Signal). Grynkewich legde de termijn voor Europese zelfredzaamheid op "zeker in 2035" (Breaking Defense). Daarmee ontstaat een periode van vijf tot negen jaar waarin de oude veiligheidsgarantie van Europa is verdwenen, terwijl de vervanging nog niet bestaat.

Iran put de voorraad onder druk

De Amerikaanse oorlog met Iran, Operation Epic Fury, die in februari 2026 begon, heeft volgens CSIS 45 tot 80% van verschillende categorieën Amerikaanse precisiewapens opgesoupeerd (CSIS). Het Pentagon meldde het Verenigd Koninkrijk, Polen, Estland, Litouwen en Noorwegen "ernstige vertragingen" bij leveringen van HIMARS-raketten, NASAMS-onderscheppers en Javelin-raketten (Euromaidanpress). Europa raakt dus tegelijk Amerikaanse militairen en Amerikaanse wapens kwijt.

Duitsland gestraft, oostflank blootgelegd

Duitsland kreeg de zwaarste klap. Bondskanselier Merz had de Amerikaanse aanpak van de Iran-oorlog publiek bekritiseerd en zou tegen een Duits publiek hebben gezegd dat zijn kinderen niet naar Amerika moesten verhuizen. Washington reageerde door 5.000 militairen van Duits grondgebied terug te trekken en de geplande plaatsing van Tomahawk-kruisraketten te schrappen. Op 19 mei erkende Merz dat die raketdeal feitelijk dood is (NTZ).

De diepere Duitse beperking is niet geld, maar mensen. De Bundeswehr telt 120.000 actieve militairen, terwijl de NAVO tegen 2030 ruwweg 280.000 verlangt. Berlijn heeft voor 2026 € 108 miljard voor defensie begroot, maar uitgaven leveren niet vanzelf rekruten op. Uit een peiling in mei bleek dat nog maar 41% van de Duitsers de VS als bondgenoot ziet (YouGov).

Aan de oostflank heeft de terugtrekking bondgenoten in verschillende categorieën verdeeld. Polen, dat 4,48% van het bbp aan defensie uitgeeft, stuurde functionarissen naar overleg met onderminister van Defensie Elbridge Colby. Hij is de architect van een doctrine die hij "NATO 3.0" noemt: de conventionele verdediging van Europa komt bij de Europeanen te liggen, zodat de VS strijdkrachten richting China kunnen verschuiven (Defence24). Polen kreeg het etiket "modelbondgenoot". Toch blijft de geschrapte rotatie van een brigade van 4.000 militairen staan; het materieel kwam aan in Poolse havens, maar zonder soldaten om het te gebruiken.

De Estse minister van Buitenlandse Zaken noemde de Amerikaanse besluiten "ongecoördineerd" en drong er bij bondgenoten op aan "dringend de redenering en de volgende stappen vast te stellen" (ERR). Roemenië koos een andere route en ging tijdelijk Amerikaans materieel huisvesten. Dat leverde lof op uit Washington, omdat Boekarest tijdens de Iran-campagne bases openstelde.

Juli in Ankara

De NAVO-top van regeringsleiders op 7 en 8 juli moet uitwijzen of deze kortingen op het Force Model worden vastgelegd in formele bondgenootschappelijke toezeggingen. Verzet in het Congres remt deels. Republikeinse hardliners in de Armed Services-commissies hebben met gevolgen gedreigd als het Pentagon onder de wettelijke ondergrens van 76.000 Amerikaanse militairen in Europa zakt (Notus). Maar Colby's redenering, dat Europa zijn eigen conventionele verdediging moet dragen zodat Amerika zich op China kan richten, dateert van vóór Trump en zou hem ook overleven.

De Amerikanen vertrekken. Grynkewich heeft dat bevestigd. Wat Europese hoofdsteden tussen nu en 2035 doen, bepaalt of het gat een planningsprobleem blijft of een veiligheidscrisis wordt.