Polen ondersteunt oefening, houdt troepen buiten Oekraïne

Polen bereidt de eerste oefening voor van de Coalition of the Willing, een vrijwillige groep landen die veiligheidsgaranties voor Oekraïne uitwerkt. De oefening vindt in november 2026 plaats op oefenterreinen in het zuidoosten van Polen (Rzeczpospolita). Warschau helpt tijdens de oefening de troepenmacht te verplaatsen en te bevoorraden, maar zegt dat Poolse militairen Oekraïne niet zullen binnengaan. Oefenen met het verplaatsen van troepen geeft niemand toestemming om ze ook in te zetten.

Wat de oefening moet testen

Volgens The Times trainen minstens 1.500 Britse, Franse en Duitse militairen samen met Poolse troepen. Dat aantal komt van anonieme bronnen; geen enkele regering heeft zelf een aantal bekendgemaakt. Poolse functionarissen zeggen dat alleen de Britse en Franse deelname tot nu toe vaststaat. De deelnemers moeten het bovendien nog eens worden over de exacte datum.

De Duitse deelname is minder zeker dan het bericht van The Times doet vermoeden. Regeringswoordvoerder Stefan Kornelius zei op 15 juli dat Duitsland aan de eerste oefening zou meedoen, terwijl Berlijn nog uitzocht hoe (ZDF). Sindsdien zijn geen Duitse eenheden of taken bekendgemaakt.

Polen moet materieel en personeel verplaatsen, voertuigen onderweg repareren en tanken, en zorgen voor eten, onderdak en medische zorg. De oefening moet uitwijzen of eenheden uit verschillende legers snel kunnen samenkomen en verplaatsen. Een eventuele latere inzet hangt immers af van precies die logistiek.

De Poolse grens

Warschau heeft zijn rol duidelijk afgebakend. Het Poolse ministerie van Defensie noemt de oefening een initiatief van de coalitie, geen oefening van NATO, de trans-Atlantische militaire alliantie. Ook zegt het ministerie dat Poolse militairen Oekraïne niet zullen binnengaan, "in werkelijkheid niet en ook niet in het scenario van de oefening" (Rzeczpospolita).

Die weigering is van belang vanwege de manier waarop de coalitie werkt. De landen kunnen samen een oefening plannen, maar iedere regering beslist zelf of haar militairen naar Oekraïne gaan. Polen is de plek waar Europese steun aan Oekraïne al wordt omgezet in wegen, brandstof en reparatiedepots. Het land dat de logistiek verzorgt, sluit dus uit dat het zelf deelneemt aan de troepenmacht.

Wie beslist over de inzet van militairen

Groot-Brittannië en Frankrijk zijn het verst gegaan. In januari ondertekenden ze met Oekraïne een intentieverklaring om na een staakt-het-vuren en op verzoek van Kyiv militairen in te zetten (Britse regering). De verklaring noemt geen aantallen militairen, locaties of data. Ook is een aparte afspraak nodig over hun juridische status: welk recht op Oekraïens grondgebied op hen van toepassing is.

Andere hoofdsteden houden meer afstand. Bondskanselier Friedrich Merz opperde in januari dat Duitse militairen vanuit aangrenzend NAVO-grondgebied zouden kunnen opereren, in plaats van in Oekraïne zelf. Daarvoor zijn volgens hem een staakt-het-vuren, een kabinetsbesluit en een stemming in de Bondsdag nodig (Duitse regering). Giorgia Meloni zei diezelfde maand dat Italiaanse militairen niet op Oekraïens grondgebied zouden komen (Sky TG24).

De coalitie heeft ook een voorwaarde gesteld waaraan geen enkele oefening kan voldoen. In een verklaring van 13 juli staat dat de troepenmacht op verzoek van Oekraïne zou optreden, nadat de vijandelijkheden op geloofwaardige wijze zijn beëindigd (Élysée). Zo'n staakt-het-vuren bestaat niet. Rusland blijft Oekraïense energiecentrales aanvallen en het Kremlin ontkent dat het heeft ingestemd met een bestand rond energievoorzieningen (To Brief).

Ook de rol van Washington is nog onduidelijk. In januari omschreef de verklaring van Parijs Amerikaanse steun alleen als een voorstel. Berichtgeving wees er destijds op dat de Verenigde Staten niet hadden toegezegd Europese militairen te verdedigen als Rusland hen zou aanvallen (DW). In de huidige berichtgeving staat niets dat erop wijst dat dit is veranderd. Moskou heeft formeel geen zeggenschap over de uitnodiging van Kyiv, maar zijn verzet tegen westerse troepen in Oekraïne bepaalt mede hoeveel bescherming een inzet zou vergen.

Een geslaagde oefening in november zou laten zien dat Europa een gezamenlijke troepenmacht kan samenstellen en via een bondgenoot aan de frontlinie kan verplaatsen. Daarmee verandert nog niet welke landen bereid zijn militairen naar Oekraïne te sturen. Ook na een vlekkeloos verlopen oefening blijft Polen bij zijn weigering; iedere regering waarvan de militairen de route oefenen, moet nog altijd zelf besluiten of zij hen inzet.