Polen en Roemenië strijden om 5,000 Amerikaanse militairen uit Duitsland

Het trans-Atlantische veiligheidsarrangement rafelt niet in één keer uiteen, maar land voor land. Washingtons besluit om 5.000 militairen uit Duitsland terug te trekken en een brigaderotatie naar Polen te schrappen, heeft geen Europese eensgezindheid opgeleverd. Het heeft een concurrentieslag losgemaakt, waarin regeringen om Amerikaanse gunst dingen terwijl hun eigen kiezers juist steeds sceptischer worden over de afspraak zelf.

De strijd om Amerikaanse laarzen

Polen en Roemenië lobbyen allebei in Washington om de teruggetrokken militairen te mogen huisvesten. Op de top van de Boekarest Negen van 13 mei, een overlegforum van NAVO-landen aan de oostflank, zei de Roemeense president Nicușor Dan dat zijn land "zo veel mogelijk Amerikaanse soldaten" wil (Agerpres). De Poolse president Nawrocki sloot zich daarbij aan: "Polen is klaar om deze troepen te ontvangen" (Brussels Signal). Een gezamenlijk voorstel ligt er niet. Een analyse in Eurasia Review waarschuwde dat deze bilaterale wedloop "rampzalig voor het imago van de oostflank" kan uitpakken (Eurasia Review).

Het Pentagon heeft nog niet besloten waar de militairen naartoe gaan, of zelfs of zij wel in Europa blijven. Een functionaris zei tegen verslaggevers dat er geen definitieve verdeling is gemaakt (Digi24). Washington stuurde naar de B9-top bovendien alleen een onderminister, geen minister uit het kabinet. Het signaal was moeilijk te missen: voor deze regering wegen bilaterale deals zwaarder dan multilaterale fora.

Duitslands rakettekort

Berlijn zit met een ander probleem. De regering van bondskanselier Merz diende afgelopen juli een formeel verzoek in om 400 Tomahawk-raketten te kopen. Tien maanden later heeft het Pentagon nog altijd niet gereageerd. Staatssecretaris van Defensie Müller wilde niet bevestigen of Washington de brief zelfs maar had ontvangen (Defense News).

Los daarvan keurde het State Department op 18 mei een pakket maritieme gevechtssystemen voor Duitsland goed ter waarde van 11,9 miljard dollar: radar- en vuurleidingssystemen (Ground News). De twee aanschaftrajecten staan los van elkaar en bewegen door verschillende bureaucratische molens. Toch valt het contrast op: miljarden aan marine-elektronica krijgen groen licht, terwijl de strategische raketten waar Berlijn daadwerkelijk om vroeg onbeantwoord blijven.

Duitslands terugvaloptie is ELSA, een Europees programma voor langeafstandswapens dat met Groot-Brittannië wordt ontwikkeld. Toen ambtenaren de vraag kregen of het systeem vóór 2030 kan leveren, wilden zij zich daar niet op vastleggen. Analisten merken op dat ELSA kan uitgroeien tot "een politiek merk, een inkoopclub of een echte Europese defensiestructuur"; de governance is immers nog niet uitgewerkt (ESUT).

Scheuren binnen regeringen

De jacht op Amerikaanse gunst splijt inmiddels ook nationale regeringen.

In Polen zei president Nawrocki op 3 mei tegen Trump dat Polen de teruggetrokken militairen graag zou ontvangen. Premier Tusk beschuldigde Nawrocki ervan "modder naar zijn eigen land te gooien" door te suggereren dat de regering tekortschiet op veiligheid (Rzeczpospolita). Het Nationaal Veiligheidsbureau maakte bekend dat het vooraf geen informatie van het ministerie van Defensie had gekregen over het schrappen van de rotatie (Radio ZET). De Poolse cohabitation, een president en premier uit rivaliserende partijen, is daarmee een veiligheidsrisico geworden.

In Italië loopt de breuklijn tussen Defensie en Economische Zaken. Minister van Defensie Crosetto wil voldoen aan de NAVO-uitgavendoelen, terwijl minister Giorgetti volhoudt dat de energierekening eerst komt (Askanews). Die begrotingsstrijd speelt zich af tegen de achtergrond van een publiek dat zich grotendeels van de alliantie heeft afgekeerd. Het Italiaanse vertrouwen in Trumps Amerika is volgens peilingen waarover meerdere Europese media berichtten gedaald tot 17%, lager dan het vertrouwen in China en Rusland (L'Unità, Euractiv).

Alleen Hongarije weigerde de gezamenlijke B9-verklaring te ondertekenen, waarin Rusland "de belangrijkste en directe bedreiging voor de veiligheid van bondgenoten" werd genoemd. Boedapest zette er een voetnoot bij: de "aantredende Hongaarse regering" beslist later (Norwegian Government). De nieuwe Tisza-regering belooft een "gewaardeerde westerse bondgenoot" te zijn, maar blijft bij elke concrete verplichting toch laveren: geen wapens voor Oekraïne, geen deelname aan gezamenlijke EU-leningen voor defensie (Világgazdaság).

De test moet nog komen

De NAVO-top in Ankara komende juli bepaalt of de teruggetrokken militairen in Europa blijven of naar huis gaan. De diepere structurele vraag ligt verder vooruit. Meerdere bondgenootschappelijke regeringen bespreken inmiddels defensiebegrotingen van 4 tot 5% van het bbp. Nog geen van hen heeft zich bij verkiezingen hoeven verantwoorden voor sociale bezuinigingen om dat te betalen. De concurrentie om de alliantie te redden holt haar van binnen uit, terwijl de electorale afrekening over de kosten nog moet beginnen.