Arrestatiebevel in Qatargate tegen Avramopoulos

Volgens Griekse media is Dimitris Avramopoulos opnieuw in het Qatargate-dossier beland. Belgische justitiële autoriteiten zouden een Europees aanhoudingsbevel hebben uitgevaardigd vanwege betalingen van Fight Impunity, de ngo die verbonden is aan Antonio Panzeri (in.gr). In het beschikbare materiaal is geen Belgische gerechtelijke kennisgeving of bevestiging door Belgische media opgedoken. Die ontbrekende bevestiging is meteen de eerste harde grens van de zaak.

De vraag naar het bevel

Als het bevel bestaat, loopt het dossier via het systeem van het Europees aanhoudingsbevel. Dat instrument stelt een justitiële autoriteit in de ene EU-lidstaat in staat een andere lidstaat te vragen iemand aan te houden en over te leveren voor vervolging of de uitvoering van een straf (Kaderbesluit 2002/584/JBZ, EU e-Justice Portal).

Dat is geen diplomatieke onderhandeling. België doet het verzoek. Griekenland beslist via zijn rechtbanken of het daaraan gevolg geeft. Praktisch betekent dit dat Griekenland de Belgische zaak niet vanaf nul onderzoekt, maar Griekse rechters kunnen wel toetsen of juridische belemmeringen, grondrechtenkwesties of nationale regels het bevel raken.

Daar wordt de huidige positie van Avramopoulos relevant. Hij is inmiddels Grieks parlementslid. Artikel 62 van de Griekse grondwet bepaalt dat een parlementslid tijdens de zittingsperiode niet kan worden gearresteerd, vervolgd of anderszins in zijn vrijheid beperkt zonder toestemming van het parlement, behalve bij betrapping op heterdaad bij een misdrijf (Griekse grondwet). Zijn gemelde verklaring dat hij geen beroep zal doen op immuniteit kan de politieke spanning verlagen. De juridische vraag of het parlement eerst moet handelen, beantwoordt zij niet.

Waarom de betalingen ertoe doen

Fight Impunity maakt van deze zaak meer dan een Grieks politiek verhaal. Panzeri richtte de ngo op nadat hij het Europees Parlement had verlaten. Euronews meldde in 2022 dat Avramopoulos erkende € 60.000 van de ngo te hebben ontvangen, terwijl hij stelde dat de betaling rechtmatig was en was opgegeven (Euronews).

Griekse berichtgeving spreekt nu over hogere bedragen, rond € 70.000 tot € 75.000, maar dat verschil is publiekelijk niet opgehelderd (in.gr). Die kloof doet ertoe omdat het openbare dossier nog steeds ongelijkmatig is. Een betaling kan voor onderzoekers relevant zijn zonder dat daarmee omkoping, strafbare opzet of bewuste deelname aan een criminele organisatie is bewezen.

Het Belgische dossier werd zwaarder nadat Panzeri ermee instemde met aanklagers samen te werken. Reuters meldde dat hij informatie zou geven over werkwijzen, geldstromen, landen en personen die naar verluidt betrokken waren (Reuters). Dat verklaart mogelijk waarom oude betalingen politiek riskant blijven. De kernvraag blijft toch onbeantwoord: wat verwijt België Avramopoulos precies, als er al een verwijt ligt?

Het verantwoordingsgat

Qatargate dwong het Europees Parlement al tot strengere regels voor toegang, declaraties en lobbycontacten, nadat het schandaal zwakke interne controles had blootgelegd (Europees Parlement). Het latere EU-ethiekorgaan voegde gedeelde gedragsnormen toe voor instellingen, maar kan geen strafzaak voeren en geen aanhoudingsbevel uitvoeren (Europese Commissie).

Dat onderscheid is belangrijk. De Commissie kan reputatieschade oplopen als opnieuw een voormalige hoge EU-functionaris in het dossier verschijnt. Zij stuurt de procedure niet. Dat doen Belgische aanklagers, Griekse rechtbanken en mogelijk het Griekse parlement.

De macht ligt daardoor op ongemakkelijke plekken. Belgische onderzoekers kunnen, als het bevel bestaat, de zaak over de grens duwen. Griekse instellingen kunnen de volgende stap vertragen, filteren of aan voorwaarden verbinden. Avramopoulos kan medewerking beloven, maar hij bepaalt niet in zijn eentje de constitutionele route.

De open vragen zijn smal en belangrijk. Heeft België een bevel uitgevaardigd? Heeft Griekenland dat formeel ontvangen? Welke strafbare feiten worden aangevoerd? Moet het parlement de immuniteit opheffen voordat Griekse autoriteiten kunnen handelen?

Zolang die antwoorden ontbreken, hoort de zaak in de ruimte tussen beschuldiging en bewijs te blijven. De nasleep van Qatargate test nu of de Europese juridische machinerie het bewijs kan volgen zonder dat ambt, immuniteit of eerdere EU-status de grens vertroebelen.