RBI eist bevroren Strabag-aandelen op

Raiffeisen Bank International sleept een aan Rusland gelieerde onderneming voor de Oostenrijkse rechter en eist € 3,15 miljard uit vermogen dat door EU-sancties is bevroren. Russische rechtbanken oordelen juist dat RBI geld verschuldigd is aan diezelfde onderneming. Nu wil de Oostenrijkse bank in eigen land verhaal halen op bezit dat de EU heeft vastgezet. Daarmee komt een vraag op tafel die Europese rechters nog niet op deze schaal hebben hoeven beantwoorden: kan bevroren vermogen worden gebruikt om de verliezen van een westerse bank te vergoeden?

De claim richt zich op 28,5 miljoen aandelen in Strabag, het grootste bouwconcern van Oostenrijk, plus ingehouden dividenden en contanten van Rasperia, de aan Rusland gelieerde entiteit waarvan het belang is bevroren onder EU-verordening 269/2014. RBI stelde op 23 juli dat een Russisch anti-suit injunction, een rechterlijk bevel dat partijen moet verhinderen in het buitenland te procederen, nog ruimte laat voor een zaak in Oostenrijk zonder boetes tot € 2,85 miljard uit te lokken (Reuters/Euronext, MarketScreener).

Hoe de verliezen opliepen

RBI probeerde zich deels uit Rusland terug te trekken via een transactie rond Rasperia's belang in Strabag. Die deal klapte. Daarna veranderden Russische rechtbanken RBI's mislukte vertrek in een reeks financiële sancties. In één uitspraak moest de Russische dochter van RBI ongeveer € 2,4 miljard betalen. In december 2025 kwam daar in een tweede zaak € 339 miljoen bij.

Dat bleven geen papieren vonnissen. In maart inde de Russische centrale bank een bedrag door RUB 31,567 miljard rechtstreeks van de rekening van de dochterbank af te schrijven (RBI Q1 2026 Report). RBI had in juli vorig jaar al € 1,2 miljard aan verwachte opbrengsten afgeboekt en meldde een kwartaalverlies van € 557 miljoen (EQS News, Global Banking and Finance). Deze maand blokkeerde een Russische rechtbank bovendien de verkoop van RBI's Russische dochter helemaal (Ground News).

In Moskou klemgezet verplaatst RBI het gevecht nu naar Wenen.

Wat "bevroren" eigenlijk betekent, en waarom dat ertoe doet

Een tegoed bevriezen onder EU-sancties betekent dat de eigenaar het niet mag verkopen, er geen inkomsten uit mag ontvangen en het niet mag verplaatsen. Maar de EU wordt daarmee geen eigenaar. Het vermogen belandt in een juridische tussenruimte: onaantastbaar, maar nog steeds eigendom van de gesanctioneerde partij. De sanctierichtsnoeren van de Europese Commissie zijn daar helder over: bevriezing blokkeert gebruik en overdracht, maar verandert niets aan het eigendom.

Wil RBI winnen, dan moet een Oostenrijkse rechter toestaan dat bevroren waarde wordt gebruikt voor een private schadeclaim, terwijl formeel overeind blijft dat de EU het vermogen niet heeft onteigend. Dat is juridisch onontgonnen terrein. Staat de rechter het toe, dan gaat een bevriezing minder lijken op een beperking en meer op een wachtruimte totdat de juiste zakelijke eiser zich meldt. Dat schept moreel risico: waarom zou een bedrijf Rusland snel verlaten als bevroren Europese bezittingen later toch een deel van de schade kunnen dekken?

EU-diplomaten zien dat gevaar wel degelijk. Functionarissen zeiden tegen RFE/RL dat zij vrezen dat compensatie voor RBI een bank zou belonen die in Rusland is gebleven, en Moskou tegelijk zou aanmoedigen om uit vergelding meer Europese bedrijfsactiva in beslag te nemen (RFE/RL).

Wie wint, wie verliest

Slaagt de claim, dan halen RBI-aandeelhouders en het bestuur waarde terug uit een positie die anders grotendeels verloren leek. Dat is een directe winst voor aandeelhouders. De gesanctioneerde kant rond Rasperia verliest economische waarde uit activa waar zij toch al niet bij kon. Het EU-systeem voor bevroren sanctievermogen verliest iets dat moeilijker te meten is: geloofwaardigheid als neutrale beperking, en niet als herverdelingsinstrument.

De gevolgen reiken verder. Andere Europese bedrijven die nog in Rusland vastzitten, kunnen met hardere tegenmaatregelen te maken krijgen als Moskou het Oostenrijkse precedent leest als Europees graaien in bevroren bezit. RBI's onopgeloste Russische procedures verzwakken intussen ook zijn positie als regionale koper: het bod op Addiko Bank in de Adriatische regio staat op € 26,50 per aandeel, tegenover € 37 van NLB, gesteund door de EBRD, de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (Delo, Dnevnik).

Voor particuliere klanten van RBI in Tsjechië, Roemenië en Kroatië is het risico indirect. Lokale dochterbanken vallen onder eigen toezicht. EU-recht beschermt deposito's tot € 100.000 per persoon (Deposit Guarantee Directive). Maar een bank die riskanter oogt, leent duurder, en die kosten komen uiteindelijk terecht bij kredietnemers. RBI rapporteerde voor 2025 een winst van € 1,44 miljard exclusief Rusland (RBI preliminary results, Sustainability Reports). De Oostenrijkse claim is groot in verhouding tot die winst.

De rechter moet nu bepalen of een bevriezing kan veranderen in een uitbetaling. Dat antwoord gaat meewegen in de rekensom van elk Europees bedrijf dat nog met Rusland verstrikt is.