Rijnvracht stijgt naar €215

Een brandstofschip dat deze week van Rotterdam naar Straatsburg voer, nam ongeveer 350 ton benzine mee in plaats van de gebruikelijke ruim 1.500 ton (DHNet/AFP). Minder dan een kwart van de capaciteit, op een rivier die nergens formeel is afgesloten. De schipper voer toch uit. Economisch gezien was die keuze eigenlijk al voor hem gemaakt.

Donderdag kampte ongeveer een derde van de tankstations in de Elzas met een tekort aan ten minste één brandstofsoort (TF1). In de bredere regio Grand Est meldde circa 14% van de tankstations leveringsproblemen, volgens het Franse prijsportaal voor brandstoffen (prix-carburants.gouv.fr). Dat de tekorten per product verschillen, laat zien hoe Oost-Frankrijk zijn brandstof krijgt. Benzinesoorten SP95 en SP98 komen vooral per Rijnschip binnen. Diesel bereikt de regio vaker via pijpleidingen. De prefectuur van Bas-Rhin bevestigde die verdeling (DHNet/AFP). Daarom raakt benzine in de Elzas schaars, terwijl diesel nog wel beschikbaar blijft.

Eén peilstand, problemen in het hele stroomgebied

Brandstof voor Oost-Frankrijk begint meestal rond Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen, het cluster dat grondstoffenhandelaren de ARA-hub noemen. Binnenvaartschepen brengen die lading vervolgens via de Rijn naar Duitsland, Zwitserland en Frankrijk. Het smalste punt in die corridor ligt bij Kaub, in Rijnland-Palts. Daar stond het peil vrijdagavond op 6 cm, met een verwachte daling naar 5 cm op zaterdag (Tagesschau, n-tv). Dat peil is niet de daadwerkelijke rivierdiepte, maar een referentieniveau dat schippers als praktische maatstaf gebruiken. Zes centimeter betekent nog altijd ongeveer 130 cm bevaarbare vaargeul. Toch beschouwt de Duitse binnenvaartbranche enkelcijferige standen bij Kaub als het punt waarop doorlopende commerciële vaart in de praktijk nauwelijks meer werkt.

Het gevolg is concreet: een schip dat normaal 1.200 ton kan vervoeren, kon bij Kaub nog maar 180 ton meenemen (Argus). Het Rijnvervoer van en naar Rotterdam lag meer dan 10% onder normaal, terwijl schepen voor 30–35% beladen waren in plaats van de gebruikelijke 70% (WNL). Bij Lobith, waar de Rijn Nederland binnenkomt, daalde de waterafvoer naar 614 kubieke meter per seconde, lager dan het vorige record uit 1947 (DutchNews).

Op de spotmarkt liep het vrachttarief op de route ARA-Karlsruhe op tot een record van € 215 per ton, tegen ongeveer € 45 eind juni (Argus). Maar omdat er nog maar weinig lading daadwerkelijk bewoog, meet dat tarief vooral de nood in de markt, niet de beschikbare capaciteit.

Spoor en weg vervangen de rivier niet

Opslagterminals in Strasbourg-Reichstett verschuiven een deel van de aanvoer van binnenvaartschepen naar ketelwagens per spoor (DNA). Alleen is het verschil in schaal groot. Eén binnenvaartschip van 3.000 ton vervangt ongeveer 150 vrachtwagens (ingenieur.de). Trans.info citeerde ramingen uit de sector die het ontbrekende transportvolume op 50–75% zetten, ofwel circa 250.000 vrachtwagenritten per maand (trans.info).

Duitsland schortte rijverboden voor vrachtwagens op zondag op om extra wegcapaciteit vrij te maken. Maar zo'n zondagvrijstelling levert geen extra chauffeurs op en zet de Europese rusttijden niet buiten werking. Ook het spoor heeft geen onbeperkte ruimte: Kuehne+Nagel waarschuwde dat werkzaamheden tussen Troisdorf en Wiesbaden tegelijk het spoornetwerk in dezelfde corridor verstoren (Kuehne+Nagel).

Wie betaalt voor het water dat er niet is

Franse automobilisten staan in augustus voor lege pompen. De Duitse industrie ziet leveringsafspraken breken: BASF verklaarde force majeure, een juridische melding dat buitengewone omstandigheden normale leveringen verhinderen, voor meerdere productlijnen uit het complex in Ludwigshafen (Breakbulk, Insurance Journal). In België moeten Vlaamse bouwbedrijven die Rijnzand nodig hebben een schip nu vier keer laten varen voor dezelfde lading, met toeslagen van € 8/t voor zand en € 17/t voor grind (GVA). Nederlandse binnenvaartondernemers zitten ondertussen klem tussen oplopende laagwatertoeslagen en dalende omzet door onderbeladen reizen (Scheepvaartkrant).

In Luxemburg stegen de brandstofprijzen deze week, met diesel 10,6 cent duurder tot € 1,904/l en SP95 7 cent duurder. Geen van de bronnen legde echter een verband met de Rijn, en tekorten werden niet gemeld (Chronicle, RTL Today). Luxemburg stelt brandstofprijzen wekelijks vast; dit lijken dus gewone prijsaanpassingen, geen besmetting vanuit de Rijncrisis.

De rivier is nooit gesloten. De commerciële capaciteit viel eerder weg. Spoor, weg en opslag vangen een deel van de klap op, maar tegen een veelvoud van de normale kosten en met een fractie van het normale volume. Tot de Rijn weer stijgt, koopt Oost-Frankrijk brandstofzekerheid met meer voertuigen, meer ritten en minder zekerheid.