Roemenië schiet drones neer; Litouwen raakt spoor kwijt

Twee Roemeense F-16's stegen zaterdag om 17.43 uur op vanaf vliegbasis Borcea en vernietigden beide drones enkele minuten nadat die het Roemeense luchtruim waren binnengevlogen (MApN, Reuters). De volgende ochtend verloren NAVO-jagers boven Litouwen in de mist een onbekend object uit het oog. Vermoedelijke dronebrokstukken beschadigden daarna een burgerauto (15min). Roemenië weet waar het de drones heeft neergehaald, maar nog niet wie ze heeft gestuurd. Litouwen en Polen zijn het oneens over waar hun object vandaan kwam.

Toen het nieuws over de beschietingen naar buiten kwam, meldden we al dat Roemenië in actie kwam voordat de dreiging het land bereikte (To Brief). De eerste drone vloog om 17.59 uur het Roemeense luchtruim binnen. Beide drones werden om 18.01 en 18.05 uur boven Roemeense territoriale wateren bij de haven van Sulina neergehaald (MApN, MApN update). De Roemeense radar volgde de doelen boven de Zwarte Zee; Roemeense gevechtsvliegtuigen schoten ze neer.

Wat Boekarest wel en niet heeft aangetoond

Het ministerie identificeert de doelen als straalaangedreven aanvalsdrones uit de Geran-familie, een type dat Rusland gebruikt. De update vermeldt niet waar ze zijn gelanceerd, wie ze bestuurde, wat hun doel was of welke route ze precies volgden (MApN update). Geen van beide ministerieberichten bevat radarsporen of bevindingen uit onderzoek naar de brokstukken waarmee buiten de overheid iemand die conclusies kan toetsen.

Demissionair minister van Defensie Radu Miruță suggereerde zondag dat de drones mogelijk een nieuwere variant van de Geran-4 waren (Agerpres). Die suggestie deed hij in publieke uitspraken; in het schriftelijke verslag staat ze niet. Ook als hij gelijk heeft, zegt een preciezere typeaanduiding iets over het wapen. De afzender blijft daarmee onbekend.

Boven Litouwen viel het radarsignaal weg

Om 06.15 uur zondag stegen NAVO-jagers op vanaf Šiauliai om een object te identificeren dat naar het noorden vloog. Op de Litouwse radar leek het object uit Polen te komen (LRT). Het ging om Italiaanse Eurofighters die deelnamen aan een NAVO-luchtpatrouille (Reuters). De jagers bereikten het object, maar konden het niet identificeren.

Volgens minister van Defensie Robertas Kaunas bleef het object op de radar te volgen, maar konden de piloten het door de mist niet zien. Ze moesten het met eigen ogen waarnemen om het gevaar te kunnen inschatten (LRT). Het radarsignaal verdween vervolgens. Rond 07.28 uur kreeg de politie een melding dat er iets was neergestort bij Juodžionys, in het district Pasvalys. Brokstukken beschadigden daar een auto; gewonden waren er niet (15min).

Warschau zegt dat zijn radars geen overvlucht vanuit Polen hebben bevestigd. Geen van beide regeringen heeft de radarsporen openbaar gemaakt (Onet/PAP). Zo geven twee buurlanden en bondgenoten verschillende lezingen van dezelfde vlucht. Het publiek kan de gegevens niet naast elkaar leggen.

Kaunas noemt het wrak inmiddels vermoedelijk een Oekraïense FP-1-drone die was ingezet bij een aanval op Sint-Petersburg. Kyiv bood excuses aan en zei dat Russische elektronische oorlogsvoering (het verstoren van signalen, waardoor drones van koers kunnen raken) de drones mogelijk uit koers had gebracht (Ukrainska Pravda). Dat is een officiële verklaring, geen vaststelling op basis van technisch onderzoek. De uitleg biedt een mogelijke verklaring voor de aanwezigheid van een Oekraïense drone in Litouwen, maar maakt niet duidelijk uit welke richting het object kwam.

Wat beide hoofdsteden nog moeten ophelderen

Beide incidenten vonden binnen één etmaal plaats aan de oostflank van de NAVO, in het luchtruim van de EU. In Roemenië volgden radar en gevechtsvliegtuigen samen twee doelen en werden die boven de eigen territoriale wateren neergehaald. In Litouwen stegen geallieerde jagers op tijd op, maar konden ze het object door de mist niet identificeren. Zolang de radargegevens niet openbaar zijn, kunnen Litouwen en Polen de route niet gezamenlijk vaststellen.

Boekarest moet de radarsporen en de bevindingen uit onderzoek naar de brokstukken openbaar maken. Die moeten duidelijk maken wie de drones heeft gelanceerd. Vilnius en Warschau moeten het publiek één vliegroute geven die beide regeringen onderschrijven.