Roemeense schuldklem gaat dicht

De Roemeense staatsschuld kwam aan het einde van het eerste kwartaal van 2026 uit op 60,1% van het bbp, blijkt uit cijfers van Eurostat. Europees gezien is dat geen uitzonderlijk hoog niveau: Griekenland zit op 143,5%, Italië op 138,9% (Eurostat, Economedia). Maar Roemenië heeft voor precies deze grens een eigen begrotingsregel vastgelegd. Die regel is nu geactiveerd.

Wet 69/2010, de Roemeense wet op begrotingsverantwoordelijkheid, werkt met oplopende schuldgrenzen. Zodra de staatsschuld boven 60% van het bbp komt, mag de regering geen maatregelen goedkeuren die de totale loonsom in de publieke sector of de totale uitgaven aan sociale bijstand verhogen (Agerpres, Digi24). Niemand krijgt automatisch minder salaris. De rem zit op het totaalbedrag: elke nieuwe uitgavenprioriteit moet worden betaald door binnen dezelfde vaste pot elders te snijden (Știri pe Surse).

Een nominale bevriezing bij 8% inflatie

Die bevriezing doet vooral pijn door de prijsontwikkeling. De Roemeense inflatie bedroeg in de meest recente Eurostat-meting 8,2% (Eurostat). Als uitgavenplafonds gelijk blijven terwijl prijzen zo snel stijgen, daalt de koopkracht van ambtenaren en uitkeringsontvangers in reële termen, ook als het bedrag op de loonstrook of beschikking niet lager wordt. De EBRD rekent voor 2026 bovendien op een economische krimp van 0,2% (EBRD). De verkrapping komt dus op een moment waarop de economie toch al terugloopt.

Minister van Financiën Alexandru Nazare zei in de regering dat Roemenië, zolang de schuld boven 60% blijft, te maken heeft met "een zeer duidelijke grens voor nieuwe budgettaire verplichtingen" (ZF, Bursa). Gewoon gezegd: geen nieuwe uitgaven zonder dat elders eerst geld wordt vrijgemaakt.

De Brusselse deadline maakt het lastiger

De uitgavenstop botst met twee andere drukpunten. Boekarest heeft een betalingsverzoek van € 2,84 miljard ingediend onder de Europese Recovery and Resilience Facility, het coronaherstelfonds dat landen uitbetaalt nadat zij afgesproken hervormingen hebben uitgevoerd. Alle mijlpalen, waaronder een nieuwe loonwet voor de publieke sector, moeten uiterlijk 31 augustus zijn afgerond (richtsnoeren van de Commissie, Digi24). Die loonwet moet de beloning in de publieke sector herordenen. Maar loonstructuren aanpassen binnen een bevroren totaalplafond is politiek veel moeilijker dan hervormen met extra geld om verliezers te compenseren (Antena 3).

Het tweede drukpunt is de financieringslast zelf. De rente op Roemeense tienjaarsstaatsleningen ligt rond 6,6% tot 6,9%, een van de hoogste niveaus in de EU (Curs de Guvernare, International Investment). Telkens wanneer Roemenië oude schuld herfinanciert of nieuw geld leent, gaat er dus veel belastinggeld naar rente. Dat geld kan niet naar lonen, uitkeringen of investeringen.

Het begrotingstekort daalde in de eerste helft van 2026 wel naar 2% van het bbp, tegen 3,64% een jaar eerder (Romania Insider, Spotmedia). Maar een kleiner jaarlijks verschil tussen inkomsten en uitgaven stopt de groei van de totale schuld niet automatisch. Jaren van eerdere tekorten hebben de schuldvoorraad boven 60% geduwd, ook nu het tekort van dit jaar is afgenomen.

Wie wint, wie verliest

Andere EU-landen met hoge schulden krijgen te maken met marktdruk en politiek getouwtrek over uitgaven. Roemenië heeft daarbovenop een automatische binnenlandse rem die zij niet hebben. De verliezers zijn concreet: ambtenaren en uitkeringsontvangers leveren via inflatie koopkracht in. Ministeries die nieuwe programma's willen starten, krijgen minder speelruimte. Bedrijven die afhankelijk zijn van overheidsopdrachten moeten rekening houden met een krappere pijplijn.

De winnaars, als de regel overeind blijft, zijn schuldeisers en kredietbeoordelaars. Zij krijgen een sterker signaal dat Boekarest de begroting wil beheersen. Volgens Roemeense juridische commentaren staan er overigens geen sancties op het niet naleven van de wet (Ziarul Unirea). De kracht ervan is reputatie. Zoals we vorige maand schreven, stond Roemenië bij Fitch al onder druk om zijn investment grade-rating te behouden. Als Boekarest zijn eigen begrotingsregel negeert, enkele dagen voor een ratingbeoordeling en een deadline voor het herstelfonds, lezen Brussel en de obligatiemarkt daarin dat binnenlandse beperkingen vooral decor zijn. De test is nu of de regering haar eigen regel volgt wanneer de rekening bij ambtenaren en uitkeringsontvangers belandt.