Roemenië zoekt dekking voor loonwet

Roemenië heeft nog zes dagen om een loonwet voor de publieke sector aan te nemen waar Brussel mee kan leven. Lukt dat niet, dan dreigt Boekarest ongeveer € 770 miljoen aan subsidies uit het herstelfonds mis te lopen (Bursa, Romania Insider). De deadline van 31 augustus draait om een simpele vraag: kan Roemenië zich een structurele loonverhoging veroorloven terwijl het land al het grootste begrotingstekort van de EU heeft? De Europese herstel- en veerkrachtfaciliteit keert immers pas geld uit wanneer regeringen afgesproken hervormingen en investeringen daadwerkelijk leveren (European Commission, EUR-Lex). Roemenië beloofde één geharmoniseerde loonwet. De Commissie kijkt nu of de versie die op tafel ligt past binnen het begrotingspad van het land.

Het gat van RON 4 miljard

Roemeense media verwijzen naar een officiële mededeling van de Commissie waarin drie problemen met het wetsontwerp worden genoemd (Gândul, Digi24). Het grootste probleem is de totale loonsom. Die verschoof van een behoedzaam scenario van ongeveer RON 8 miljard per jaar naar varianten rond RON 12 miljard. Voor dat verschil van RON 4 miljard wil de Commissie dekking zien vóór de wet wordt aangenomen (Mediafax, RFI Romania). Daar komt bij dat Roemenië achterstallig loon aan de rechterlijke macht verschuldigd is en nog niet heeft uitgelegd hoe die rekening wordt betaald.

Interim-premier Ilie Bolojan benadrukte dat Brussel het voorstel niet heeft afgewezen, maar "vragen heeft gesteld en om verduidelijking heeft gevraagd" (Agerpres). Dat onderscheid doet ertoe. De Commissie beoordeelt of Roemenië levert wat het heeft beloofd, niet of elke looncoëfficiënt politiek de juiste is.

Waarom permanente uitgaven de rekensom veranderen

Een loonverhoging is iets anders dan de aanleg van een snelweg. Zodra hogere ambtenarensalarissen wettelijk zijn vastgelegd, keren ze elk jaar terug en vormen ze het vertrekpunt voor volgende begrotingen. Daarom behandelt de Commissie het gat van RON 4 miljard als een structureel begrotingsprobleem, niet als een technische boekhoudkwestie.

Roemenië heeft weinig ruimte om extra vaste lasten op te vangen. Volgens Eurostat-cijfers die in juli zijn gepubliceerd, bedroeg de staatsschuld 60,1% van het bbp (Agerpres, Actmedia). Dat niveau activeert een nationale regel die maatregelen verbiedt waardoor de totale personeelsuitgaven of sociale uitgaven stijgen. Het begrotingstekort daalde van 9,3% van het bbp in 2024 naar 7,9% in 2025, maar de Commissie rekent voor 2027 nog altijd op 5,8% (HotNews). Roemenië valt bovendien nog steeds onder de buitensporigtekortprocedure van de EU, het formele traject voor landen die de begrotingsregels van de Unie overschrijden. Die procedure is alleen opgeschort omdat Brussel vindt dat Boekarest tot nu toe voldoende corrigerende stappen heeft gezet (European Commission).

Een mogelijke dekking is het verlengen van een zorgverzekeringsbijdrage van 10% over het deel van pensioenen boven RON 3.000. Die heffing loopt nu eind 2027 af (Mediafax). Interim-minister voor Europese investeringen Dragoș Pîslaru benadrukte dat dit een Roemeense begrotingskeuze zou zijn, geen belastingopdracht van de Commissie (Digi24).

Wie betaalt voor een goedkopere wet

Als Roemenië een strikte versie van de wet aanneemt, profiteren vooral ziekenhuizen, snelwegtrajecten en scholen die worden gefinancierd uit de resterende € 2,58 miljard aan subsidies in de laatste betalingsaanvraag (Mediafax). Ook schuldeisers en kredietbeoordelaars zien liever terughoudendheid: in de correspondentie van de Commissie werden compenserende maatregelen expliciet gekoppeld aan de verwachtingen van ratingbureaus (Gândul).

De rekening komt terecht bij ambtenaren die grotere loonsverhogingen verwachtten en bij gepensioneerden die mogelijk langer een zorgheffing betalen. Pîslaru houdt vol dat het huidige inkomen van niemand daalt. Maar begrensde bonussen en een lagere referentiewaarde, op verzoek van het ministerie van Financiën verlaagd van RON 4.100 naar RON 4.000, betekenen wel jaren van tragere loonstijging na inflatie (DigiEconomic).

De dreiging van handhaving is concreet. Bij Roemeniës derde betalingsaanvraag liet de Commissie € 458,7 miljoen definitief vervallen nadat hervormingen rond speciale pensioenen en het bestuur van staatsbedrijven niet op tijd waren afgerond (Agerpres, Romania Insider). Boekarest kan het subsidiegeld alleen beschermen door de loonwet goedkoper te maken, een houdbare dekking te vinden of de kosten via lagere reële loonstijging door te schuiven naar gepensioneerden en werknemers in de publieke sector. Dat zijn de drie opties. De coalitie heeft nog niet besloten welke zij kiest.